Goemmerklap

Goddeloezem bolsjevik, nondegotverdegoemmer!

2012-01-28T10:31:00.000-08:00

A'che smorreges veur a morregentaité de verlaténsing van 't ie.n oef t'ander rokénrol-lieke ô.tkromt é'gge pâst dadd' â bauke mé sjokkau oep â bort zanâgezeulleverst inie.nekie.raf go vertransformattairé in't flie.s é gebie.nte van Élvis de schélvis, zégt alleman dach' in avve kop spélt. Mor a'che klakkebô.s.eutseullefste geloe.ft auwver e kommunnebroe.ke en onze luvvenie.r za lâf, isser gi veultsjen on de loecht, d'r angt gin dréske on de mèèrrembol. Dan zédd' inie.s ne stie.ndoetsumpele katteliek.

â maate

2011-12-15T05:26:00.000-08:00

muggesloekske: microliter
mikraupléngde (microbelengte): micron, micrometer
muurzâkerkoppeke (mierekopje): millimeter
dwèèrrechléngde (dwerglengte): nanometer
aarbriedde (haarbreedte): centimillimeter
mâlmetrik (mile métrique, de mijl van het metriek stelsel), killemaiter: kilometer
bunderbriedde (bunderbreedte): hectometer http://nl.wikipedia.org/wiki/Bunder
metrikdeummeke, séntemaiter: centimetre
metrikkereuij (metrieke roede): decameter (Volgens het in 1820 ingevoerde Nederlands metriek stelsel was een roede gelijk aan 10 meter. In 1937 werd de roede definitief afgeschaft.)
urreke-te-poewet (uur gaans, uur te poot): 5 kilometer
éngelsmannepoe.t: voet (britse), 30.5 cm
drijpoe.t: engelse yard (drij éngelsmannepoe.te)
dwéérregtiende (angström = 1/10 nanometer ('t veurvuchsel "nanau-" wult "dwerg" ségge'n in't sirtakinèès (griks))

Moeken évoluuse iz eun nondegodverdegoemmerse potoer!

2011-12-02T08:42:00.000-08:00

Naijé, zémmen e ménsebie.st nij' immalkandergefabrikkoléért oem élleke gotlééftegen dag lak ne kèèremisvaugel ront te ligge kwéttere va konténtemént. Ne kléts klajoeng bâjie.n poepe, jaa, onze zjénaitischem bazaar auverzétte, oem dieje én alliejen oemdiejeworroem zémm' in de schoe.t va moeken èèrdbol gesmaité! Meschinst in't nogtegebeure (toekomst), as'se masjientjes zoe petieterech klân lak eun mikraub in onz' éssene kunne staiké wormai dasse dinges gelak as morregentkrikkelechat (ochtendhumeur), ge wét weul, 't VERKIERDE-BIEJEN-VERSCHÉNSEL, méj' e klâ knoppeken achter aj' oe.r kunt réggelaire. Mo 'k zâ manâgezeulleverst e verschot verschiete moechte me da nog maimaake.

Zoe wég as...

2011-11-26T10:42:00.000-08:00

Dieje gast is doe.tsumpeldewég zoe wég az eun ôs, naijé, eun sumpel eusken ééget 'r nij' on, pakt mo gerust nen ielen appartementsblok oef nog baiter gezai alle taurenôze van Nievejeurrek bâ malkander.
Die gast is doodsimpelweg zo weg als een huis, nee, met een simpel huisje kan je het niet vergelijken (heeft het er niet aan), neem maar gerust een gehele appartementsblok of nog beter gezecht alle wolkenkrabbers (torenhuizen) van New York bij elkaar.

Oeveul schilt pladèèrremplatte pallieterklap van 't schoëe vloms?

2011-06-01T08:36:00.000-07:00

oerknal: beginboenk (beginbonk)
ultraviolet licht: schôlak môf (schadelijk mauve), oe.gervieultsjesmôf (hogerviooltjesmauve)
borderliner: borduurlâner
kernreactor: ataumauve (atoomoven)
atlas (anatomie): kopwèèrrevel
spectrum: kaleuremband
Batman: Fladdermô.svént
bipolar disorder (manic depression): jutnojaargestoertat (hot-naar-her-gestoordheid)
Supercluster: Groe.ten tros
Parsec: parrasegont (van parallax-seconde)
Spiderman: Spinnekopvént
zonnestelsel: Vokke Zonnembol én zannen utsekluts
zonnebank: zonneklopperskot (Manne kozze âft eun zonneklopperskop aupen in Schil, Mijn neef baat een zonnecentrum uit in Schilde)
immuunsysteem: afwèèrmékkanik, witte brigoade, antimikraubebrigade
gehoorgang: leusterbeuske
gordelroos: séntuurboebbels
ijssalon: krémgelaskot (Dieje vént dieje dat krémgelaskot aupenâ.ft iz ne poetâvast va mankannimi.er, zan bolle zén mo zjustekes é békke greutter az môzekaloete en de koep trékt miejer oep eun ijredoppeke: De uitbater van dat ijssalon is een ongelooflijke gierigaard: De bolle die hij schept zijn amper groter dan de teelballen van een muis en de ijskom heeft eerder weg van een eierdopje) junkfood: boechtfrèt
meeneemchinees: splaitoegefrét veu mai te schare
positron: pluséllentronneke
zenuwstélsel: lijféllentrik
bananenmilkshake: krumfrôtpappekeschut (krumfruitpapjeschud)
dwangbuis: zottekapaut
tyrannosaurus rex: drôkebie.stekeunink (drakebeestekoning)
pterodactylus: fladdermôseujevèèr (vleermuisooievaar)
trilobiet: drijleubbege
stenonychosaurus: smallegie.prapteur
zonsverduistering: zonnembolverzwétting, zwét péérdsoeg on den aimel
aardmantel: frak onder de keust, frak van den éérdbol, frak van Moeken éérdbol
vulkaan: vierspâvendem bèèrreg
darmflora: dèèrremzjollezjie
colon: schâtpâp
bekken (anatomie): koemgebie.nte
sleutelbeen: kolknauk (eng. collar bone)
ferromagnetisme: plakâzerfors
planetoidengordel: palnaitewietegeuddel
mysterieus: greutseleg, greutselachteg
microsekonde: mikraupsegont
trommelvlies: tamtamvélleke
slakkenhuis (oor): karakolkotteke
zwaartekracht: zweuttefors, gravveteuzze
quasar: quazaar (uitgesproken als bazaar): Amairekeunse reumtenonderzuukers émme méj un stèèrrezjumél ne galjèèr van ne kwazaar ontékt dieje zoe mor efkes drij miljaar parrasegonde wât ewég sto. Tunst da 't licht van dieje stèèrrenoep ginderachter zan schup afkeuste wier er auver Moeken Èèrdbol nog ni geklapt.
spiraalnevel: krollewollek
Jupiter: Zjuppetèèr
gasreus: gaasgaljèèr
pulsar: kapnondwèèrreg
penumbra: allefloemmert (roemmedoem eun zonneplak)
waarnemingshorizon: gezichtsénder (roemmedoem e zwét gat)
melkweg: papstrot, babeurboelvaar, meu.jernaivel (moedernevel)
babyboom generatie: boelekesgollefzjénneraasse
kameleon: kammeflaasjbiesje
traanklieren: blijtbloskes
buis van Eustachius: Eustasjpéppeke
zoogdier: tutterbiest
rode reus: kak-va-maria-stèèr
chromozoom: kèèrrenlitske (nederlands purisme: kernlis, kernlus)
insect: zéspeutsje
schoonheidswedstrijd: nétatsprâskamp (netheidsprijskamp)
insulineinjectie: urselinpikkuur
radioloog: plaatepakker, ôtlichtmiester (uitlichtmeester)
buikspreker: luppestilâver (lippenstilhouder)
lava: rotskots
dinosaurus: veuristaurisch drôkebiest (voorhistorisch drakebeest)
meteoor: reumtestie.n

2011-05-31T13:17:00.000-07:00

Sint datt'eum waivenér is geweurre iss'eum van eum doetbraven alleven trâboek gieleganst oemgeslaage nor eum boergondisch bie.st van mankanimie.r. 'k Swans ni. E vééreken add'et er nij'on: potte pakke, frutte frétten én oeren en boeren datte voenke d'r af knétse. Mor auvertlést begost eum te zaagen én klaagen auver datt'eum keurter én keurter van aasem wier. Ni meujelak, a dai gin knât oem zan lâf e békke in ne rézzenaabele staat 't âve: ne villau vastschaaren én obbiekoereurreke weure oef e békke mèj' alters én baare zwôje in't ie.n oef 't ander forsbollekot oef oep za minst eun allev'urreken oep nen dag e békke stappe oef wadd'ewégendewair rondkwakkelen in de livving as't nij' anders go. Mor nieje, niks van da. Den doktaur kraig bekanst e geroktat i zan pleuts tunst datt'eum den ôtslag van 't onderzuuk onder zanne fagoempel geschauve kraig: Kollestrol oemoeggeschaute lak e raket oep koap karnaval, zanne laiver, zégt mor gerust "bierspons", veudd'élleft verschroempelt, zan zutekreb (pancreas) ontstauken én oepgezwolle, knaukewinkel allev'ontkallekt, kassâjen oep zan trizaikes (nieren) én volges den ôtslag van't strontonderzuuk ne gieleganst verontréggelairde déérremzjollezjie. Keurtsgezai, râp veur eun âpaikeskot binne te stoempe. Den doktaur zai dadd'asseum zannen treindevie nij' oep stonde poe.t salodderkes én de kost zâ zégge, eum de koffetaafel al van teveure mocht arrangaire. Ne normol rézzenairende méns zâ deur de keust zakke oef taige dem blafon plakke van altereuzze mor â ni, zolle. Veur eummekes, stijnaizel lak eum der stoeng, waz dieje ôtslaagelést ni mie.r as schâtpampier én lak nen échte pallieter goeng eum onverstoert én oep zan duuzeldste gemakskes veurts mé zan rénnewaaserezjim. Én éffenaf, drij meunde nordaatem, 'k mag ier oep stonde poe.t ne meutte weurre as't ni waar is, zai zannen tikker "kust man kloe.te"! De manne van 't ziekekérreken émme nog oep zan beustkas ligge boenke, bakkes oep bakkesb'aaseming (mut ni sumpel zén want diejen tétte stoenk ôt zannen bék lak den duuvel ôt zan gat). Mor 't was avvegôr nikske gekeurt.

'k Zèn de kâ zoe meuug as kâ pap!

2010-12-06T15:20:00.000-08:00

'k Wâ da'k on 't friezemanneke zannen aasemkost schappaire deur manâgezeulleverst mè 't ie.n oef 't ander g'avvesairt masjien nodden zôdelakkem bolélleft te toevere oem aldor méj allefbloe.te sambapoepekes véttegen déstag te gon viere.

Urselinpikkuure taige de zuutechatszikte (Insulinespuiten tegen diabetes)

2010-11-10T12:29:00.000-08:00

De vovaaj' ééj al ienechte jorrekes 't sintezuut (1) en mut élleken dag drij galjeire van urselinpikkurre zétten oem de söker i za lâf no benaije te krâge.

1) Twie naame van ziektes beginne mé "sinte" in' t Liers: sinte-Markoen (verzwerende klieren in de hals, tuberculose, maar ook: een geslachtsziekte, zie: Zweus (Wim van Gelder). Zoew'émmek eun nief pallieterpuur Liers waurd veur sôkerzikte immalkandergefabrikkoléért: de zuutechatszikte
2) Urselinpikkuur: 't Waurd 'urselin' émmek g'oert van ne sjoffeur van de twiezaivenennaigetech, dieje lak onze vovaaj' oe.k 't sintezuut éé. Wadd' e schoe.n vollekse deurienslaagink van 't beschoft ollans 'insuline' en 'Urselinen', de naam van de Lirse méskesschaul.

Klajoenkpoepers in de kattekoppekèèrrek!

2010-05-16T04:13:00.000-07:00

Volges de lie.r van de kattekoppen (1) is ne pizzeloewieter (2) ne zontslurref (zondslurf). Az doetbraaven onderdon van de pâs (paus), lèèst ‘pilèèrenbâter’ meugde ni nor banaije loere ach’ont zâke zé, ge mut maffe mèj’ â pollekes bauve de seuzzen én ach’oep die van eullen angt mut et oefterwèl pikkendendoenker zén oef mutt’ â blaffetuure zoe nâg dichtknâpe datter s’morreges kassâs vam prutte on aj' oege plakke! Veudde giestelakken gogget nog e staasse wédder. Gieleganst anders az' in ’t Geuzegeloef (4) van Olland oef de Régtzinnegorts (5) van Oest-Euraupa, muttet wèèrrekvollek van de kèèrrekveust èn eummekeszanâgezullever oek vanâges veur ie.weg en alta joenkman blâve (6)”. Ni trâve, ni van de gront kaume, laiveslank! Kund’ajâgen inbélde? Ormonol normol (7) zèn, de godlèèftegen dag mè ne koemkoemmer in a kalson rontsjieze én dan ajâgezeulleverst mutten inâve oemda volleges 't geloef dorbauve oep de wollekskes nen ingebélde kloetzak mènne langen oecht (struik) onder zan knèp (kin) da zoegezèè gèèren èè. Wèllek bie.st âft dadd’ ôt? Mutte me d’r van achterauverstôke da soemmegten onder un oep de langen duur nodde misdienderkes oef kommunnekantzjes schaare? Al diej' affèrrekes méttie schânâlege veulderikke va pastoers begint stillekeson dobbel én dwèès man straut ôt t’ange. ‘k Pâz da’k manâgezeulleverst gon lotten ontdoe.pe. Saigeweurreg kunde da deur eun âgenandeg geschraive brifke noddem buskop te stuure worin dache vrogt oem avve naam ôt de lèst va gedeupte te schrappe. As nieftètse (8) én normol rézzenairende groe.te méns geloe.v' ek nimmer in dem "baas van Sinterklaas" én mè daize zjèst wullek da nog iz vétteg èen prètteg èn mè veul kalank èn zank in de vèèrref zétte.

1) Ne ‘katteliek’ wier vruugertèts ‘kattekop’ genumt.
2) ’t Waurt ‘pizzeloewieter’ émmek zeullef immalkanderstgefabrikolèèrt deur ‘pizzewieter’ en ‘pizzeloe’, twieje zôver Lirse waurde veur 'penis', bâjien te vuuge.
3) ’t Wèèrrekwaurt ‘noemen’ wier lank gelaije in Antwèèrrepen én avveronde (omgeving) éffenaf as ‘nuume’ ôtgesprauke (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen)
4) Geuzengeloof = protestantisme
5) Régtzinnegort, de réchtzinnege kèèrrek = orthodox
6) celibaat
7) hormonaal normaal
8) nieftèts (nieuwtijds = modern)

De zwanjorde van Zwanje? Zwaanst na ni, ai!

2010-05-13T14:21:00.000-07:00

Ienechte jorrekes laijé wier d’r oep ’t wèèrreldgewèèf (world-wide web) eun angkèèt (enquète) g’âve ongonde et ontal afkaumelingeskes van zwaits-speuns’ âvelakke. Allewèl die twieje lande duuzelde killemaiters wât va malkander ligge, loe.pe d’r nittemin zjustekes getélt vâfondert zaivenenvierteg van da saurt oep Moeken Èèrdbol rond. Z’émme d’r zeullefst ne schoe.nen tèèrrem veur immalkandergefabrikolairt: zwanjorde (zweed(se) + spanjort). De raijakse van de mie.ste was er ie.n van: Allai, mutt' âjagezeulleverst na mè zoe.n auverbaudege onoezeletâte baizegâve? Geulle zéd' ammel zoe zot az de veurdeur mol d' achterpoert in't kwadderot (kwadraat). Stèld begaure eun angkèèt oep wordadd’ élkendiejen iet on èè. Auver ’t nut van d’iejele bedoenink kunne me va ‘s morreges tot ‘s aaves ligge rézzenaire, spélt ginne fullem, fât iz dass’ et ötgevuurt émmen én daddet eun ôt d’ant geloe.pe suksésvertélselke geweurren is.
Die zwanjorde zén dan begost méj eun kluppeke oep de smoelesaait (facebook). De nommekes van die téttes alliejen al klappen eun iejel boekerâ: Pedro Lindström, Siggerita Gonzales, Björno Alvarez. Nog zweunser az daiz én ge stékt in dem bak.
E jorreke nordaatem kwamp d’r iejene oep ’t gedacht van eun âge klân steutsje te stichte wordaj alle zwanjorde i malkanders gebuure zâje kunne gon woe.ne. Mo de meujelakat van ’t iejel zokske was vanâges de pleuts.I wéllek diejel van Euraupa zâj’ eun zweunse Siggerita eurâgezeulleverst et miejest oep eur gemak vuule? Ginnen iejene dieje doroep kost antwaure. Allemol stoenge ze dor méj’ e bakkes vol piânau (tanden). ‘t Sag d’r keurten tât aupeloes ôt tottadd’ oep ne geujen oegemblik e klân zwanjortzje mèj’ eun zjeniol bedènksel afkwamp: Pakt e lantkort van Euraupa, trékt e schoe.n réchte straip va Madderit (Madrid) nor Stokollem (Stockholm) oef oemgekiert én oep ’t middeste van die lân zâ dan et dwèèrregsteutsje Zwanje kaume te ligge. Zoe gezai, zoe gedon. Wétte geulle wor da middeste punt nâ lag? In ’t Belzjikske, begaure, on de Maas tusse Lôk (Luik) é Naame (Namen). Ze gon godverdegoemmer veur die téttes toch gin nief gewést immalkanderfabrikolaire, zaikerst. Dass' is un schup afkeusse mèj'unne zie.ver! Z’émmen in Oesterâk al genoeg treubbels g’at mè Tsjongaare (E krôsink tusse Tsjékken én Ongaare). ‘k Zèn na ni bepolt ne veurstander va rassepolletiek, nog ni in de wétste wédde, mor ze mutte d’r nâj' oek gi zottekesspèl va ligge maaken, ai!

Oeptimist-fantazist tot i man gotverdegoemmerse kist!

2010-05-11T01:25:00.000-07:00

‘k Kan der mèj'al man naigenondert ollefennaigeteg (1001) miljaare éssesélle sumpeldewég ginne kop on krâge oemwéllekentwul soemmegte téttes unne keurte laivesloe.p afstéssele méj’eun gestémtat zoe zwét as ne schâkeusser zanne smoel. Schaart dan nor eun koe.r én angt eullenâgezeulleverst dan oep, ai.
I waffer aapekloetesittewaasses dach’oek verzélt zé gerokt, ge mut immer én alta prombaire oem, gelak asse zégge, ‘mèj’ e pluske te pâze’ (ne. positief denken). Séssa, ‘pluspâze’, pozzetief pâze. Oe dieper de giestelakke put wordach' in vaststèkt, oe mie.r meujte dache mut doen oem d’r ôt gekreuffelt te geraake, da's soe klèèr az' e klotteke van de tinse sôkerfabrik. Ge mut ni zot va slummechat zén oem da te verston. Okèè, zwètkâkers onder man laizersvollek, ge kunt al drèkt beginne mè trijne: Ier vollge ienegte veurbèltsjes van ôtermeuts pluspâze (uitermaats, extreem positief denken):

1) Iz avve kammerot achter a gat mè die van eulle in't saivembèèrregembos gon kadotse én èès eur âgen on ne schèèrrepen tak geschaart? Niksen on d'ant! D'r zén oepblaaspoeppe genoeg!

2) Èèd’a klânzauneke â zeurregfuldech oepgebâde témperkollékse van achter in avven of gon oepfikke? Nij’ontrèkke vovokke, g’et nog altadd' internetpornau!

3) Begint die van eulle van den âverdoem in eure kop te spaile? Bangelak! Nâ mutte in’t vervolleg nimmer nodde stammenai ligge stéssele veur van zatte zie.ver te geniete.

4) Zédd’ avve geujen èèrrem kwâtgerokt deur mèj’avve vilau taige ne kabbiljon te râje? Koppeke ni lotten ange, mènneke! Ge kunt nog alta méj'avven andere pol!

5) Èèter ne getôge van Zjajauva on a bél g'ange èn èè diejen â kunne wâsmaake da Moeken Èèrdbol in de kaumede drij meunde no Pier Moestasj go? Dan zâjek azzek van â waz drékt oepâve mè sémmele, nikske nimmer ontrékke balleven â kliergoet én oep stonde poe.t zoe veul meugelak potte gon pakke, frutte gon frètte én gon oeren én boeren datte gèzzeleménte der af fliege veudde keurten tât dach’ier nog rondleupt.

SCHAUWEL (school)

2009-10-19T14:55:00.001-07:00

Auvertlèst kraig ek oep den âveraavet (ouderavond) van ’t schauwel (school) va manne zaun ’t oe.re da’k eum e bèkke must eullepe mè zan ôtsprok van’t beschoft ollans oemdattet t’r zoegezai vrie.t kraminkelak mè gestèlt zâ zèn. ‘k Must inienekieraf vroempâze on mannen âge schaultât. Zam punte veudde miejer serjeuze vakke worre pertang gieleganst ’t saigenauvergestélste. Ni da manne zaun ne supperslummerik is, wa wulde na, zan vokke, den daize dus, waz oep de schaulbanke oek ni bepolt de strafst schânende lampadèèr. Wa ni wult ségge da’k élleke gotlèèftege meunt mènnem bulletân boemmedevol brosse tôs kwamp afgestèsselt. Naijé, as’t zoew èèrreg at gewèst, adde ze mâ naigen oep de tien nor e spesjol schaul gestuurt, want twollef kie.r 't ie.ste studdejor achtermalkanderterautoepternift doen, da zâj e zottekesspèl gewèst zèn, wétte. Mor wa beschoft ollands ongo, addekik zjustekes lak manne zaun noetvazzelaive ni miejer as noegabolle, nul man botte, keurtgezai BROS! ‘k Émmet vruuger al verschillege kie.re gezai én ‘k gon ’t nog is ségge: Ne lierenèr èè sumpeldewèg ni de zjuste toeng- en strautbâ oem da standortgebroebbel dadd’ onz bauvegebuure veur onz âge goe in de jaare stillekes immalkanderstgefabrikolairt èmme, auver za luppe geslameurt te krâge. Én dor èmmek nog ni bekan eun liegwèèrdechatsgevuul af. Nog straffer gezai: 'k sèn zeullefs zoe fier as ne kèèrremisvaugel da manne zaun zoeveul meujten èèj' oem beschoft te klappe, gelak azzet nen échtegen én téchtege goemmer betomt. Eun toltzje mè karaktèèr is alta smeujeg én zoew iz oek onze pladèèrremplatte pallieterpraat: doetie.rlak èn réchtoepabakôs. Da's ma gedacht èn da zal veur ieweg en alta ma gedacht blâve. Én da was pessies ni bepolt nodde gustink van da taalmiesterke oep den âveraavet. A bezag ma mènne smoel wormai da’che nen ont zan kont nog ni mè bekèkt. ‘k Prombairde mèj al man fors rézzenaabel te blâve, mo mondèèke wâ nij’ afgaive ém begost mâ veudders verwâte te maaken auver ’t taalkundeg oepbrénge van manne zaun én oep e bepolt oe.gemblik vroeg eum oefazzekik van dem bôten afkompsteg was. Tunst kost ek manâgezeulleverst nimmer inâve ém begost ek dieje arzânzuurzâker va ne schauwelmie.ster zan ot vol te gaive da’t nimmer praupelkes was. G’at mâ dor ne gank mutte zien gon! Da zoltsje daaverde éffenaf oep zan fundairinge: AWEUL, AI, TÉTTE, AZ DA ZOEWE ZIT, AI, DA GONNEKIK MANNE ZAUN NOG PLATTER LIERE KLAPPE AS PALLIETER OEP ZA ZATST, NAWÉTTEGADADDÉ. Veurwa zitte geulle dor nâ zoe floersmoeleg te grèèmele? ‘k mien et, zolle. ’t Ieste wa’k gon doen is man véttege twiekalanke in man meujertoltzje verdrijdobbelkalanke (triftongeren), gelak as de sinjaure doen in’t waurt ‘roos’: roewes, van e sumpel lang okke in ’t beschoft ollans ‘roos’ nor e kombenaasse van eun oekke, eun weukke en eun eukke: ROEWES!!! Man ieste slachtoffer weurt et waurt ‘school’. De lange ‘oo’ in dais waurt spraike weulle goemmers ôt as nen twie.kalank: ‘au’, schaul. Mo’k gon d’r nog ne klot bauvenoep kappe mèj’eun bâkaumeg ‘eukke’: SCHAUWEL, da’s pas eun vôlwâvenissemanier van klappe: SCHAUWELPOERT, SCHAUWELMIE.STER. Én azzek kost miek d’r nen ollefkalank van, zeullefs al schaite ze maj ôt veur jaudelèr.
Manne zaun stott’ er al stiepelzot af. ’t Is bajonstôs al ‘SCHAUWEL’ wattem bâjort lô.t. Manne zaun èè da waurt oep keurten tât al duuzelt kie.ren ôtgesprauke. Man vrâ begint d’r onderant stillekeson aurendul van te weurre.
As weulle goemmers in d’oege van beschoftklappers toch veurgoe veroerdielt zèn tolkundege veulderikke te blâve, vinnek damme d’rveur mutte zeurrege damme ‘t inies tegeuj doen. Azzek eullen ammel ne geuje rôt mag gaive: verdrijdobbelt eulle twie.kalanke èn lot ze vrank én vrâ deur de pallieterlantse loecht vibrataire. Da zâ gotverdegoemmer ’t manneke zèn.

Figgelèt (violet)

2009-10-02T14:44:00.001-07:00

Iejenegte schréfselkes laijé addek et auver vieultjesmôf, e niefveurremink van âge gemok waj’ in’t beschoft ollans (A.N.) violet genoemt weurt. Mor auvertlést émmek avel beslaute dais waurt vroem te pakke oemda’k oep d’oegte was gerokt van ’t Antwèèrreps figeletje, eum béltschoen verbasterdizairinkske van viooltje. Tipt figgelètje in a goegeloepzuukstroek én zie veur ajâgezeulleverst, ache pâst da’k eullen oere’n on’t onnôje zèn. ‘k Ém et oep stonde poet verlirst tot figgelètsje (veudde bloem) én figgelèt (veudde kaleur). K’ wait et, ’t iz eun auverpaksel én meschinst nij’ ondert ten ondert pallieterlants, mo’t iz i ma gedacht nog alta baiterder iet mai te schâre van de Sinjauretol dan van da gemokt bauvegeburegebroebbel wormai dass’ons schoen veurkémpetoltzje al verschillege géneraasses nodde kaloeten prombaire ’t eullepe.

't Miest lirse waurt veu banon

2009-09-25T10:04:00.000-07:00

'KRUMFRÔT', e brilzjantebrelokske van e waurtsje, zoe pallietereg da zeullefst nen ingevrauzen éskimau d'r kiekevlies va zâ krâge! Nieveranst oep de wèèrelt is 't meugentlak oem eun twidde waurt veur "banon" immalkander te fabrikkolaire da zoe goe past in de pleutselakke klapgewoentes as 't Lirse 'krumfrôt' veu 'banon'. Worroem? Oemdatter oep de keust va Moeken Éerdbol mor ie.n toltzje besto mèj'eun waurt wovan de veurste vâf lètterkes "krumf" is: 'krumfai', 't lirs waurt veur e saurt kèttekèès (két = brusselèr). Oemdiejeworroem is 'krumfrôt' et miest Lirs klinkent bruurwaurt veu 'banon' da geveurremt kan weurre. (Krumfrôt, e krumfreutsjen aite)

Tèèrminollezjie van d' Olumpische spaile

2009-09-23T03:51:00.000-07:00

afloskros (estafette)
aflosmarraton (ekiden)
atlantiek (atletiek)
atlantieker (atleet)
auverdékt: indoor
baaroemoegstaike (gewichtheffen)
beustzwumme (schoolslag)
bôkslaije (skeleton, Fins 'mahakelkkailu', van 'maha' (bôk, maagt) én kelkkailu (slai))
drijsproeng (hinkstapspringen)
fâ.ndôke (schoonspringe)
gelâ.kzwumme (synchroonzwemmen)
kaitinkbolzwôje (hamerslingeren)
kanauvèèrre (kanoaren)
't keurt beuntsje (shorttrack)
knalle (schieten)
korrejonse karat (taekwondo)
kreuffelzwumme, krôpzwumme (crawl, âslans: skriðsund, kruipzwemmen. 't Éngels 'crawl' is famille van 't Liers 'kreuffele'.)
krokkèt (croquet)
krolle (curling)
loe.pen oep de latte, latloe.pe (langlaufen)
nétkluppelbal (lacross)
nieftétse vâfkamp (moderne vijfkamp)
obbelslaije (bobsleeën, 't Éngels wèèrrekwaurt 'bob' wult 'auvereuntwair boezjaire' zégge.)
oegtesproeng (hoogspringe)
oenkbal (honkbal)
okkie: hockey
olumpisch: olympisch
onderstenbauvezwumme (rugslag)
d' ondert maiter (kros) (100m spurt)
ordekros (hordenloop)
pâl én baug (boogschieten)
pèèrdesport (paardensport)
pingpong (tafeltennis)
pleummekeklop (badmington)
pollekesbal (handbal)
rapstappe (snelwandelen)
reuje (roeien)
spiessmâte, piekgeuje (speerwerpen)
schâfsmâte (diskuswerpen)
schèèrreme (schermen)
schoenschofferdâne, schoenschétse (kunstschaatsen)
schofferdâne, schétse (schaatsen)
schofferdânokkie, schétsokkie (ijshockey)
sjotte (voetbal)
skiespringe (schansspingen)
skiezjummenas (freestyleskiën)
snieskaite (snowboarde)
stiepelkros (steeple chase)
stoksproeng (polstokspringen)
troefprestaasse, troefsproeng, troeftât, troefweurrep : record
vâfkamp (vijfkamp)
varjeuzzezwumme (wisselslag)
vilaurâje, koerreure (wielersport)
vliegzwumme (vlinderslag, âslans: flugsund, vliegzwemmen)
vollebal (volleybal)
wâtspringe (verspringen)
wèèrreltatlantiekbont (IAAF)
weustele (worstelen)
zâle (zijlen)
zaivekamp (zevenkamp)
zjummenas (turnen)
zochtbal (softbal)
zwaitsen afloskros (zweedse estafette)
zwumandbal (waterpolo)
zwumme (zwemmen)

Nief Lirse zégsels van âge gemok

2009-09-16T11:52:00.000-07:00

1) E problaim mèj al â tien gebaude vastschâre

2) d’ Engeltsjes ston on te schôve veudde pissâne (wult ségge: zwor noetwair oep kompst)

3) Jan Gat e za gevolleg (A.N. Jan Rap en zijn maat)

4) Me kunne ni mier as twieje poete onder ons gat onder ôt loe.pe

5) Ne mèns is ginnen eu.jevèèr (oep iejen biejenn kunde ni ston)

6) Zoe lank as man ollefste gebot nog van kracht is (zoelank alles pikkaubéllau is métte poepmasjienerie, ollefste gebot = pizzeloewieter)

7) A begost stillekeson miejer é miejer oep zan doetsbèèleke te trèkke (bekanst doet)

8) D’r zitte pessies kassâjen oep man trizaikes (stienen oep de niere)

9) Bronzairt d’r â schoene nij’ on! (trapt ni in die stront)

10) Dieje gerokt nij’auver mannen deurrepel (Dieje kompt ba mâ ni binne)

11) Dieje klapt e wâwaatervat on de kauk. (A.N. vloekt lak ne kétter)

12) Zied’ ôt, ai, ‘k kannekik luplaize.

13) Verôst nor Pierelant (Is doet)

14) Pampier is ferduldeg (Papier is geduldig)

15) Den béste knol strunkelt soemtwijle (A.N. Het beste paard struikelt wel eens)

16) Leugeske oem baiterswul (Leugeske om beterswil, Idioticon van het Antwerps dialect, Jozef Cornelissen)

16) Sneus oep zanne piânau èmme (haar op de tanden hebben)

17) Iejene zan ot volgaive (iemand de huid volschelden, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen)

18) Âjâgezeulleverst in â offanaidekliergoet staike (offanaide = hof van Eden, â kliergoet ôtspaile)

19) Vèèrrekesvlieskannonairder (Ne kampioen in't mè spék schiete)

20) Oepgekeust toent praupelkes (A.N. Opgeruimd staat netjes)

21) Méj alle pallieters un pizzeloewieters, mo ni métte mâne (Lirse taigenanger van 't sinjaurezégsel: Mèj' iejel Antwaarpe,...)

22) 'WAFblift' zai den ont.

23) Van dieje patisjai gin vlôkes ni miejer (Miejer tiepische lirse vérse van 'Van diejem boer gin âre ni mier)

24) 't Is van ne stratton zanne strop (stratton = straathond +strop = gat, 't Is van nen ont zan kont)

25) Dor angt e krumfaireukske rond (Da zokske stinkt)

26) Ne krumfai oep poete (Ne stinkort, veulderik)

27) Ne krumfai èèget d'r nij' on (Gezai van ne aimelkrèètelakke (hemeltergende) stinkort)

28) Kak-va-Maria-stèèr (roeie reus)

29) Jot, joeng, kapt t'r nog ne klod bauvenoep! (A.N. Ja, man, doe er nog een schep op!)

30) lamzakkerâ is 't kopkusse van den duuvel (A.N. Luiheid is het oorkussen van de duivel)

31) Da's veur man éssene e staasse te wât (A.N. Dat gaat mijn verstand te boven)

32) Ne wunstagnoddenoen gon ligge bakke, E rettenuuke on zam pan émme (strafstudie hebben)

33) Porselân mè bakbéste (porselijn met bakbarsten)

34) 'k Sal mèj â gebie.nte naute kluppele (Lett. Ik zal met je gebeente noten knuppelen. Ik zal je nog overleven)

35) Zannem bol wier zoe. roe.t az de schâf oeb de zjapanaise vlag. (A.N. Hij liep vuurrood aan.)

34) Datt'eum ie.st is zannen âge stontoe.p oepkeust veuddatt'eum in nen andere zannem bèèrput begint te ruure!

't Slum ontwèèrrep oef natuuristaurenéggasjonizme (Intelligent Design)

2009-08-20T02:53:00.000-07:00

Diej' Amairekons' avvekaate van 't slum ontwèèrrep, oef baiterder gezai natuuristaurenéggasjoniste, die pâze da nen bauvenatuurlakke slummerik oeb de wolleke Vokken Aimel én Moeken Èèrdbol (oef Èèrdschâf veud' értekèèrrendoemmekaloete) zézduuzelt jorrekes laijé in oep én al zaive daage immalkanderstgefabrikkolairt èè, zèn i ma gedacht nog zotterder as Leuve foer! Daizen oe.p kâkiekesrézzenaasses émme z'oep 't éngelsklappent gedilte van ons tôspalnètsje 'Intelligent Design' gedeupt, én iz e zôver bewâs oe sumpel 't iz oem mèj' eun oepgetalloert stuk ondestront e kot in de mért te kloppe. Getôge van Zjauva, zaivedogs' advéntisjes, lutterontsjes oef neimportwaffer saurt g'éssespulde bâbelbâters gon d'r telangeléste toch ammel un koppekes mutte néffe smâte. Allen truut en ziever in den affaliemer, ons véérre veurâvers worre MÉTTEKOPPE (apen), én die méttekoppe zén veutsgekaumen ôt petieterege, oep zjerdollekes trèkkende oertutterbieste (spitsmuisachtige oerzoogdieren), die zeullef vèèrr' afkaumelingeskes worre van Aartisse (hagedissen), die dan wèr wédder vroemgon oep de reuzekikveusbieste van 't kauletâtpèèrrek (carboon), diej’ oep unnen toer unnen oersproeng vinnen in loengvisse, die de nattechat van de zieje stillekeson zoe meuug wiere as kâ pap én mèj'un twieje linkervlimme kraminkelak 't lant oepkraupe, én zoe kumme (kunne me) wédder én wédder vroemgon tomme (tot me) telangeléste ôtkaumen oep d’ énkelséllege biesjes é mikraube van eun miljaar jorrekes laijé. Én a'che no daizen ôtleg nog alta den dwèèzerik ligt ôt t' ange, kumme nog veule wèdderder vroemgon nor d’ unagezeulleverstverdobbelende diltjes oepgebât ôt eun poepeloeresumpel kèèrrenzuurkeurreke (nucleïnezuurstreng) én eun tikkenârewitsje (eiwit). Nâ gesnaupe? 't Wier onderant stillekeson tât.
Kiejert et oef drôd' et lak da'che 't zeullef wult, de bewâze zén zoe klèèr én dôdelak az e klotteke van de tinse sôkerfabrik én élleke stânaizelderâ (steenezelderij) oem da toe te gaive is ’t seullefste az “appelsien” antwaure in eun blinddoekgreutsel worrin dass' â krumfrôt (kromfruit, banaan) lotte pruuve. Oert is ierre, loempg'âve pilèèrreknâvers van auver de groete plas: âft is agâkes oep mèj' eulle talloere te lotten onnôje deur die pizzeloerezatte-ziever-in-pakskes-verkoepers mèj'un floere smoele oep den taivai. Ze péssen eulle sumpeldewég ôt lak ne sintroen mè taijeriekes van den ont zan boebbelegeutsje. Al die sénte wor da gâ avve nikkel veur èt mutten afdrôje smosse zeullen oep on bèèrrege steurtikkenâkes, ossejaane broebbelkesdrank én vôl madamme diej' oep den achterzaitel van un luksekââre on un pizzeloewieters ligge te tuttere.
Némmet va mâj'on èn vringt et in eulle kaukers, geloef is eun oegstschôlak éssevieres datte greutsten oep van de ménsesaurt al duuzelde jorrekes onder den dôm âft. Zeullefst érkuléfforrekes van de greutste goddeloeze gelierde slummerikken émmen avvegôr nog gin knât gekeurt. Veudden ollefennaigetegduuzelste kier, mannekes, olt diejem beucht toch van onder eullen éssekoem (hersenpan), foefelt et in eun anvlop én stuurt et mètten aazepost (hazepost, expres) nor't âleg steutsje ('t heilig staatje, vatican). Pakt eulle kaloetekattekissemusse, fikt 's oep oef vringt 's in d' achterpoert van iejen van eulle téllesiviepriekers. Én im pleuts van élleke gotlèèftege zondendag no die kutkapél te stéssele zâde baiterder gon zôpe, frèète én oerenènboere tottatte gézzeleménte deraf fliege! Én vergét tussendientwie zaikerst ni te vloeke, gotfermiljaardenondedzjuu! Sleurt mor is tegeuj on da luvveniereke zannen ippiekalot. 'k Aup dache d'r ammel deucht va zult émme!

Masjienslummechat (artificial intelligence)

2009-08-15T04:43:00.000-07:00

Den amairekonse veusser (vorser) no masjienslummechat Remon Keurswâl (Raymond Kurweil), nen ie.le slumme pai én zaikerst ginne pizzeloerezatte-ziever-in-pakskes-verkoeper, èè sôkerklottekesklèèr én dôdelak bewaize da den teknik veurôtgo lak nen almor stâler omoegloepende (machtsvereuffende) krumme (exponentiële curve) èn ni lak e sumpel schône straip. I za gedacht gotte mènsesaurt zanâgezeulleverst in de kaumende dèttig jor gin dètteg, mor zoe mor éfkes eun duuzelttal jorrekes veurôtkattepultaire: masjienslummechat, kwantsjesmekkanik, dwèèrregmasjintsjes (nanomachines), klènder az e mikraub die meujteloes eun taggetegjorreg paike nor zan ieste joenkat kunne vroemtoeverere, éssenimplantinge worda'che van âjâgezeulleverst oep ni miejer as ne mikraupsegont (microseconde) én zonder 't petieteregst' éfforreke nen oeggelierde slummerik kunt maake, suppernètte, pessiezéchte éllentrikke vrâkes va zjapanais gemok die mèj' â ne rézzon auver veulderikkerâ kunne plasaire zonder e lank sneutsje te trékke. Jeudege veurôtzieningen, ai! 'k Folleg et teknollezjienifs oep de poe.t én 'k mut ierlak ségge: 't go saigeweurreg zoe biesteg rap, zeullefs e geplèkte kroskat (cheetah) boemmedevol daup zâjet t'r nij' on èmme (zou er niets bij zijn)! Oef me't nâ wullen oef ni, me gon eun talloe.reke geprézzentairt krâge in't nogtegebeure (toekomst), zèmozuutekes!

E versmossink va lèttergrabbelkes? Oem dem ballajitsie ni, begaure!

2009-07-24T15:41:00.000-07:00

Tunst da’k auvertlèst Krumfee, iejen va va Gelders diksjonérrekes, on’t deurblôre waz, steukte man oegbollen inienekieraf (ineens) pardaffelpladèèrem oep ne suppergaljèèr van e waurdenoniejenkoeksel: dikkesvantijdsomtwijle, ne gust van zaive lèttergrabbelkes dieje ni mier wult séggen as ‘soemtwâle’. Mokta mai, begort! ‘k Add'et nog mor allef gelaize of ‘k stoeng d’r al zoe zot av as Leuve foe.r. 'k Doecht drèkt on de gruunlants' âsboerrekes mèj' un miejerazdétteglétterwaurdezinnekes, wormaij' un tekste veul ewèg èmme van't lètterkundeg mannekesblat van e klajoenk dass' eun tètsjen èmme lotte boenken oep eun tipmasjien mè nen allefgeblokkairde spaasseballek. A'che 't ni geloeft: Ier édde 'n tékstveurbélt van dais gelak ne rollende sniejebal bâjienklotterent toltzje.
http://www.knowyourrights2008.org/index.php?nav=declaration&rub=declarationLanguages&list=ghi&language=esg
“Some like them big”, zai'ten engelsman én aj’at nen bèèrreg auverschot va gelâk. Soemmegte dikkenèkkerege beschoftklappers, ge wèt weul, diej' arzânzuursloebberérs die pâze dass’ oeggelierde slummerikken in de lètterkes zèn, verston nij' oemwèllekentwul straiktolbroebbelèrs unâgenunzeulleverst baizegâve mèj’et immalkanderstfabrikkolaire van zoe.n veuristaurische drôkebieste va waurde èn zén van 't gedacht dadd’ et e zôver tie.ken is van âgevollekbestoef, lak a'che da taigekompt bâ nen iejelen oep koekestatsvollek én ander groe.tstaidelinge, zoe van: “Weullen émme de greutste, ontévdettai!”. In unne deur tôlfatsundelakat pèèrrepluu gevroenge gedachtegank iz ons LANGEWAURTSJESIMMALKANDERSTGEFABRIKKOLÈÈR ni mier az e versmossink va lèttergrabbelkes, oef oem et mèj'unne standortklap ôt te geubbele: “Het meganymenfenomeen in dialecten is niet meer dan een verspilling van lettergrepen en een zielige uiting van microchauvinisme”. Godd' eulle poepeloerezatte ziever in pakskes agâkes oep de voddemèrt van d'ant doen, stinkorde! Veur mân part meugd' eullen oepmèèrreksels tenauvermorregenachternoenet bezeurrege (van "Morgen brengen!"). Séssa, 't gedacht vam beschoftklappers lot mâ zoe kât as vriezemannekesfoer in't allernaurdelakste! Van tunst da'k 't ierbauvevernumde brilzjantebrelokske van e waurtsje gelaizen at, èmmekikken oep manâgemazeulleverst on’t prombaire gewèst oem d’r spiksplinsternief bâ te maake, én weul zoeveul as ménselak meugentlak. Âvd'eullenâgezeulleverst mor goe vast: Ier édde man veurloepeg lèsje lirse waurtgaljèèrs van âge gemok:

Aulefantenaurendul: Watté, èètem vanèèr oep mannen deurrepel geschaite? Aulefantenaurendul zâde van da joenk weurre!

Eummekeszanâgeneumzeulleverst: Dieje profésser beschoft ollants was zoe.ne gefuzairde zjârkop mènne smoelbèèrregoep dieje doecht datt’eum ne suppergelierde in de lètterkes waz én da zan kakvak gieleganst én aliejen van eummekeszanâgeneumzeullever was.

Noetsjammévazzelaivenognibekannimier: ‘k Ém gezwauren oep ’t graf van ons vôjer zôliger datter noetsjammévazzelaivenognibekannimier e spètsje alkaul deur man straut goeng passaire.

Meujerziel-allienekes-èn-oep-manâgemazeullerverst: Algoe da’k manne kammerot nog at, oef ‘k atter meujerziel-allienekes-èn-oep-manâgemazeullerver veur geston.

Nikskenulmanbottenènnoegabolle: ’t Waz avvegôr nikskenulmanbottenènnoegabolle gekeurt.

Veurzanâgezazeulleverstklappent: A'che pâst dadd'alles in 't laive veuzanâgvazeulleverstklappent is, ménneke, zèdde weul oep de verkierde palnait gebaure.
't Klapt veuzanâgevazeulleverst da'che nor dètteg duuvels mèj' â zjapanaisse broek on in de gaut stèkt.

Dornogbauvenoepgegeujt: De niefveurremink ‘télbak’ (computer) koppelt eun verwâzink nodde komaf van ‘t masjien (telrom) on eun bestont waurt in de vollekssmoel (bak) swènst dadd'et dornogbauvenoepgegeujt e lèttergrabbelke keurter is as ‘computer’.

Raprinkonienachtermalkanderteraut: Ik klap pladèèremplatte pallieterprot (Da kunde geulle gin dèttig kiejere raprinkonkienachtermalkanderteraut aframmele.)

Tikkenârewitsjesmeuzzelingeske: eiwitmolecule

Vésse niefveurreminge mè bailekes verloecht

2009-07-21T17:14:00.000-07:00

'Babeurboelvaar', eun èrwèèrekink van 't antwèèrreps 'botermelkse weg' iz oek e geu.jke.

Moeken Éerdbol is zoew' iet on't loepe dadd'eur âspotskes on 't smilte zèn!

2009-07-21T10:42:00.000-07:00

Beschoft ollants: Als de ijsmutsjes van Moeder Aarde zouden smelten, werd New Jork als Venetië.

Onblôzèèrremeu.j (aspiratiedeficiëntie)

2009-07-15T04:44:00.000-07:00

Soemmegte Lierenèrs krâge, zjustekes gelak az de sinjaure én soemmegte maaneblussers, de voezen onblôskalank asj nij’ auver un luppe gevroengen asse beschoft ollants mutte klappe. De naam ‘Antwerpen’, zoegezai geveurremt ôt ‘Handwerpen’ is ’t sumbaul van daize zoegenomden onblôzèèrremeu.j (aanblaasarmoede) oef 'aspiratiedeficiëntie' veudde A.N. slummerikke. Dais kaloetekalankske was manne greutste strunkeldeurrepel in't schaul è man miesters in de lieger jorrekes èmme mè mâ in de lèsse beschoft ollants dan oek serjeuz’ unne pèère gezin. Blorrekes straf da’k èm mutte volkribbele! A’che diej’ ammel zâ bajiembinnen adde nem boek dobbel zoe dik az de gâve gits. Én da sumpellewèg oemdas’se doechte da’k et oemptersprès dai oef da’k man botte d'r on vaigde. Oem dem ballajitsie ni, begaure! ’t Swiet zaik nondegoemmer va manne nom-des-vôjers (veuroeft) tot i man kalson van’t meu.jte doen! E naassepèèrt add'et er nij' on. Soemtwâle kaleurde man kokskes môf van’t prombaire pessies oevda'k ne verstiende stront deur manne strop must dâve. Mor ’t waz avvegôr nikske-nul-man-botten-én noegabolle gekeurt. Tunst da’k in’t sézde studdejor nog alta mè tais problaim oepgesollefert sat, èè ’tem beuzze man âvers no’t schaul lotte kaume oem te klappen auver eum bezukske on ne zjustklaptèrrapeut. Mor in die perjaude begoste zjust man publissetâtsjorrekes. ‘k Kan’t eulle garandaire, da wâvetreiterke dat oep man strautflap (strotklep) begost te greu.je miek et ammel nog onderttuuzelt kie.re meu.jelakker. É mo prombaire, é mo prombaire, ge zât t’r beneust de muchtezikte (CVS) van krâge. Oep’t schâte va man schaulkarjèèr, no nen ielen oe.p avansloez' érkuléfforrekes, mètte noedege bladzâdes straf én wunstagnoddenoenes as gevolleg, wazzek telangelèste de kwôjen ôt én kost ek ienegte lèttergrabbelkes beschoft ollants maitèttere zonder onblôzabuuze. Mo’k at t'r in al diejen tât zoe.nen dégoe oepgebât da’k beslauten èm létterke-nummerauw-acht NOETSJAMMÉVAZZELAIVENOGNIBEKANNIMIER ôt te spraike. Z’adde ma zoe kampernullerot gekeujenairt mè man ôtspraikingsgebrèkkelakat, diej' âgentlak ginnen andikap is, mor ’t zôverste bewâs da’k nen échte binnenétse (binnenneetse) goemmer zèn, da’k d’r van tunstavon e zokske va gemokt èm oem manne klapvokkabbelèèr ondert ten ondert van den onbloskalank te zôvere , zeullefst in sittewaasses worda’che normol ginne kontrol auver ajâgezeullever èt: séssa, da gewéster onder de seuzze dadd' in de miest'âvelakke eun urreke veur 't spoekenoen (middernacht) pleutsgrèpt ! Da’s nog alta d’ie.nechste baizechat worbâj’ eung klâ minderat goemmers èn sinjaure eun gevallak onbloske ni kunne vermâje. Mor ikke wél, zolle! Azzek mè man vrâ béddembakzjummenas on’t bedrâve zèn, aasem ek ôt deur man fagoempelkottekes èn as’se verstropt sèn deur eun snotvallink préssek de loecht weul deur man eustasjbeuskes én zoe lanks man talloere nor bôte. Veudders âvek man luppe, lakker én kokspirrekes zoe nâg onder kontrol datter ginnen ie.ne onlirse kalank oef zank i man slopkaamerloecht kan vibrataire. Alwort dass’ ammel straiktolveurvichters sèn, vinne soemmegte va mang kammerôde da’k e klâ bèkke g’opsedairt sèn, mo da lot mâ zoe kât as vriezemannekesfoe.r in Sibairieje. D'ash oert nij' in pallieters unnen aabaisai, punt ander lân. Én jot, k'sen éffenaf ne g'opsedairde. Mor da's zjust goe. Opsèsse is wulskracht tottetwidde (in't kwadderot) én veu d' âgentat van ons naitétoltzje te beschèèrreme mutte me soemtwijle tot in't zotte gon.

Van télrom tot télbak

2009-07-04T05:10:00.000-07:00

Oep de zuuktocht nor e geu.j beschoft ollants waurt veu 'computer' émmen ielder oeggelierde taalslummerikke un éssene ligge giesele totta de smoe.r ôt un talloere doempte: kunstbrein, taluw, rekenaar, ewna (éwanogammel, en wat nog allemaal). Gin ie.n prombairsel wier mè pollekesgeklop ontolt. Ge zât veur minder 't binneste van avve strop lotte zien.
Ache ma vrogt oem noj’al dais mispaksels (‘k ém der oek nen ie.len tât mannen bol oep ligge kapot stoempe) toch nog is vanèèr en oepternift te prombaire wullek dor nog weul ne lèste kie.r oep ingon. Mor az 't taize kie.r ni marchairt âv'ek der veur ie.weg èn altâ mèj’oep. 'k Gon ma ni in't zotôs pâze veur e stoem waurt, zolle.
I ma gedacht is 'tél-' 't miest laugische ieste diel van e waurd veur 'computer' oemda telrôme de vruugste veurloe.pers van den tèlbak worre. Tikt in avve goegelzuukballek 'van telraam tot computer' oef 'abacus to the computer' in èn ge krègt onderde wépstékke auver d’istoriek van dais toevertôg. Dor kompt nog bauvenoep da tèlbakgelierde’n ammel auverienkaume'n auver 't fât da nen TÉLBAK âgentlak ni bangelak veul mie.r doe‘tan TÉLLE, mè da ferschil datt'eum vanzanâgezeullever marchairt én weul veule miljaare kie.re rapper az ons veurâvers in de jorre stillekes méj' un pikkels oep da rommeke.
As 't twidde die.l van ’t waurt izz'et i ma gedacht veurzanâgezazeulleverstklappent (vanzelfsprekend) oem ‘bak’ te gebrôke oemdat’ tais waurt al lank deur jan èn alleman gebreukt weurt. 'k Zâ begaure ni waite wa'k anders zâ mutte gebrôke. ‘Télbak’ koppelt eun verwâzink nodde komaf van ‘t masjien on eun bestont waurt in de vollekssmoel swènst dadd'et dornogbauvenoepgegeu.jt e lèttergrabbelke keurter is as ‘computer’. Oef de mènsen et schoe.n gon vinne dor émmek de zaimele van on ma gat ange. Ên zeullefs as't eum briljantebrelokske van é waurtsje is, wait ek datta nog ginne garantie iz oep réchtstont gejôch én pollekesgeklépper. Mor jo, ach'âjagezeulleverst baizegâft mè't immalkanderstfabrikkolaire van niefveurremingeskes kunde nâj' iejemol gi janènallemanskammereutsje zèn.

't Èmsmâke, e poepemieke van e streutsje mèj'eun pèèwépselèè!

2009-07-01T05:21:00.000-07:00

Wélgekaumen in 't ieste die.l van e raut aflaiveringe genomt: Wondere van't Lirse begijnof. ’t Iz offisjail, goemmers! ’t Émsmâke is ’t klènste streutzje van Euraupa. Lirreke Plezirreke is wèral iz' euntzje de veurste. De vlôkesgank in Antwèèrrepe zat oek in de kompetiesse mor ’t èè ni meuge zèn. Nâ mutt'ek weul toegaive datte vlôkesgank e veul scheunder streutzje is, mo 't goeng ier in d'ieste èn âgentlak ienegste pleuts auver de greutte. Z’ èmmen oep veurant eun ie.l règgeleuzze mutten inie.ndrôje oem de prâskamp zoew’ ierlak meugentlak te lotte deurgon. ’t Waz’ baveurbèlt ferbaude oem agâkes e straatplakkot on e splait tusse twiej’ ôze te foefele. Oe.k must et streutsje brie.t genoech sèn oem deur ne deurdembantse mèns te kunne weurre deurloepe zonder schô on za lâf oef zang kliergoet. Én telangelèste'n èmme ze nog e spesjol raigertzje bâgevuugt veudd’ollanders: Madurodam moecht ni mai doen.

Das 't manneke sé!! Lirse straatnommekes mutten in de zjuste tol oeb de plakeutsjes ston. Hemd = èm + mouw = mâ, padodderveurrem mouwke = mâke.

ÔTGEZONDERT SPAILGOETOTTOMOBILLEKES!Nen oep poempiers émme'n oe.t in't Èmsmâke zaiven iemers vazzelin noedeg g'at oem nen amairekonsen toerist der ôt gefloept te krâge. Noddatt'eum in de kwik on de rink zaive galjèèrs van amburregers veurbâ zan strautflap gedâ.t at, oem auver de surplus on alkaul nog mo schoenekes te zwâge, isseum boemmedevollembeuks én wéggendewairkwakkelent no 't stat oepper gestèsselt wordatteum telangelèste in 't begânof 't Èmsmâke'n iz ingesukkelt. Mo da streutsje wier tot zan verschiet mo smaller én smaller én veudatteum 't in zanne éngelsklappende snôt at zat eum zoe vast as de flôme in't kaurepèppeke van nen aasemèèrremeujlâjer (ademarmoelijder = astmapatiënt, eun deurpâzerke, veudde slummerikke)

Ach' eun stuk in â kaloeten èt mutte deur 't Èmsmâke loe.pe. Ge knots mèj'avvem bol van den ie.ne muur taige den andere én oep 't ént van 't streutsje iz den alkaul gegarandairt tott'et lèste permilleke ôt â lâf ewéggeboenkt.

Lirreke Plezirekke oep sa smalst.

In 't midde van 't strotzje iz eun verbriedink: den 'ellembaug van 't émsmâke'.

De vruug' âgenèrs émme dais fènster lotte dichtmètse oemda 't ôtzicht oep gim balle trok.

E gruun deur, veudde kaleuredoe.ve!

Zé mor zuut da'k iermai ne prâskamp gon winne!

Allai, me zèn der ôt gerokt! Lotte me der ammel ie.nen oep gon slurrepe!

Latèns - Lirse nommekes van de stèèrrebèlde

2009-06-25T14:00:00.000-07:00

Laténse naam	Lirse naam
Andromeda	Gekleusterde Joenkvrâ (1), Anderoemmedda
Antlia	Loechtpoemp
Apus	Poe.tloeze (2), parradâsvaugel
Aquarius	Inschinker (3)
Aquila	Oddelér
Ara	Âter
Aries	Wolboek (wolbok, ram)
Auriga	Kârvuurder*
Bootes	Ossenèrder
Caelum	Staiknolt (4)
Camelopardalis	Stèltpèèrt, Zjiraf
Cancer	Kréft
Canes Venatici	Jachtonde
Canis Major	Taif
Canis Minor	't Ondeke
Capricornus	Stie.nboek
Carina	Kiel
Cassiopeia	Keunegin
Centaurus	Pèèrtmèns
Cepheus	Sèffe
Cetus	Wallevis
Chamaeleon	Kammeljon, Toeverdrokske (5)
Circinus	Sirrekeldrôjer
Columba	Blâve Geschèllepte
Coma Berenices	Kalot vam Bèrnis
Corona Australis	Zôderkroen
Corona Borealis	Naurderkroen
Corvus	Krô
Crater	Koem
Crux	Zôderkrôs
Cygnus	Zweuntsje
Delphinus	Dolfân
Dorado	Gâtfis
Draco	Draak
Equuleus	Pèrtsje
Eridanus	Stroe.m
Fornax	Auve
Gemini	Dobbelbrurrekes (Tweelingen)
Grus	Eu.jevèèrt (6)
Hercules	Èrkul
Horologium	Leuzze, Pandul (Antw.)
Hydra	Zie.slang
Hydrus	Zie.slangeske
Indus	Roe.tvéllege (roodvellige)*
Lacerta	Aartis (7)
Leo	Lie.
Leo Minor	Lieweke, Liewejoenk
Lepus	Lankoeregen eustegort (langorige haastigaard)
Libra	Baskul
Lupus	Wollef
Lynx	Los
Lyra	Èerrep (8)
Mensa	Plattem Bèèrrech (9)
Microscopium	Mikraubekâker
Monoceros	Ie.naure, Épsentân (Espentijn, middelnederlands) (10)
Musca	Bieke (11)
Norma	Winkelok
Octans	Achtelbaug (12)
Ophiuchus	Slangevastschaarder
Orion	Aurejon
Pavo	Stoefaan
Pegasus	Vaugelpèèrt
Perseus	Pérre, Pézje (13)
Phoenix	Fikfaugel
Pictor	Tablauvèèrever, fijnschilder
Pisces	Visse, Gevlimde (gevinde)
Piscis Austrinus	Zôdervis
Puppis	boe.tchat (bootgat)(14)
Pyxis	Naurdernolt*
Reticulum	Nèt
Sagitta	Pâl
Sagittarius	Baugschieter
Scorpius	Scheurpioen, Schèèrrepstèèrt*
Sculptor	Bèltâver, gutser
Scutum	Schilt, Wèèrbért (weerberd)
Serpens	Slang
Sextans	sextant, zéssel*
Taurus	Leujer* (15), Loeier
Telescopium	Zuukbô.s (16)
Triangulum	Drijjoek
Triangulum Australe	Zôderdrijjoek
Tucana	Zichelbék
Ursa Major	Élleka.r (17)
Ursa Minor	Bèrreke
Vela	Zâle
Virgo	Mèèdeke
Volans	Vaugelgiejep (vogelgeep)(18)
Vulpecula	Vossejoenk, Voske

1) Oep de lètter vertolt ôt et éngels: 'the Chained Maiden'. 'k Êm 'joenkvrâ' gebreukt oemdadd' Andromèèd e keuninksdochter was. De lirse naam veur 'Andromeda melkweg' zâ dan vertolt weurren as: de 'papstrot in de gekleusterde joenkvrâ' oev de 'zusterpapstrot', oemdasse den dichtsgelaige stèèrrenaivel iz dieje van veurrem oep ons papstrotzje trèkt.

2) De nôm Apus (Éng. Bird of Paradise) wult, oep de lètter vertolt, âgentlak 'poetloe.ze' zègge. Ne “paradâsvaugel” is lanks gin kante poe.tloes, mor aj’èè zanne nom gekraige deur eun dik abuus. d' Ingebaurene va ginderachter préparairde tunsttertéts die bieste en snaije dorbâj’ un poete en klappers af zoedasse konne gebreukt weurre veu dèkkeraasse. Mo diej' eksplorateurs adde da lanks gin kanten in’t sneutsje en èmme 't biest abuuzelak 'poetloeze' gedeupt.

3) 't Frans waurt is 'verseau' wadd' "inschinker" (eng. cup-bearer) wult zègge. In de grikse gaudeliejer oef mittelozjie stoeng den oeppergot Zeus sot fan Gannimaides én dormai kraig daize lèste e pleutsken az inschinker oep den Olumposbèèrreg.

4) 't Beschoft ollants waurt veur dais gestèèrt is: Graveerstift. Den standorttiksjonèèr van 't beschoft ollants, den Dikke, vermélt 'steeknaald' az eun zusterwaurt veur "graveerstift". De verlirsing "staiknolt" kaloenk lak muziek i man talloere: 't Gestèèrt van de Staiknolt

5) Toeverdrokske: Pâst on toeverbolle, die krâge'n oek élleke kaleur van de raigerbaug ach'eum in aj' ot stèkt.

6) In't beschoft ollants weurt den tèèrrem 'Kraanvogel' gebreukt, mor der zèn veurbèlde worbâ ze 't stèèrrebèlt nor eun ander saurt stèltloe.per èmme genoemt. In de zaivetiend' ie. wier den tèèrrem 'phoenicopterus' (flamingo) keurtentèts gebreukt. Veu't seullefste gèlt kunde 'Eu.jevèèrt (ooievaar) gebrôke. 't Iz eun verlirsing van 't âtantwèèrrepse ooievèèrt, zie mor noj' in't "idioticon van het antwerps Dialect" va Zjozjef Cornailisse). D'ieste lèttergraip 'oei-' èmmek oemgeveurremt nor 'eu.j' gelak az in 'geu.je' (gooien), Van Reu.j (Van Rooy), meu.je (moeien). Eu.jevèèrt trékt veul minder oep 't standortkèèskops az 'oeievèèr'.

7) Jozef Cornelissen vermèlt et waur 'Artis' veur 'hagedis' in zan 'Idioticon van het Antwerps Dialect: Cornelis Kiliaan vermelt het als: Aerdtisse, Lacerta. ME gon da waurt auverpakken in't Liers. Baiter dais dan 'Aagedis', wa te veul oep't beschoft ollantse waurt trèkt.

8) Den Âslantse nom is 'harpa' (harp). 't Waurt da'k ier gebrôk: 'èèrrep' is eun verlirsink van 'herp' (ôtsprok herrep), Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) beschoft ollans: harp)

9) Dais stèèrrebèlt ie.t 'Tafelberg' in't beschoft ollants.

10) In't middeliefs vloms wier den ie.naure soemtwâle 'espentijn' genoemt. Pallieterluppe verveurreme dèès waurt naigen oep de tien tot 'épsentâ.n', oemda 'sp' deurdemband as 'ps' weurt ôtgesprauke, lak baveurbèlt in 'Lips, wéps'.

11) Den oersproengelakke nom van 't stèèrrebèlt was Apis (Bie)

12) In de standorttiksjonèèr van 't beschoft ollants, den Dikke weurt 'Achtel' vermèlt az'eun â straikgebonne bâjientrèksel (oude streekgebonden samentrekking) van 'achtendeel'. 't Twidde diel van 't waurt 'baug' kompt oek veur in de naam van eun ander saurt maitgerief: 'gradenboog' en dormaij' émmek dadd'ier oek gebreukt.

13) 't Gestèèrt van de Pérre (oef Pézje). D'ieste vier lètters in daize grikse persoensnom zâ normol verlirst weurre tot 'Pès', gelak as 't lirse waurt veur 'perzik'. Den ôtgank '-sje' zâ ni klinken. In de pleuts émmek '-zje' gepakt gelak in 'Kazje', de bânom van Jan Ceulemans.

14) Bootgat. t' Beschoft ollandse waurt iz' 'Achtersteven'.

15) Leujer: Platlirse veurrem va 'Loeier'. 't Féntelak biest (ôtgank '-er'), da leujt (loeit), van 'loeien', 't geleutsje da keujbieste proddesaire.

16) Stodd' in 'Kadots', ie.n van de lirse diksjonèrrekes van Wim van Gelder

17) Eun auverpaksel van 't Antwèèrreps. Lieverder as fan 't standortkèèskops. Alwort ta sinjaure èn goemmers malkander mè zam poeze oem ni te zègge ie.l dikkes liggen ôt te schâte, kumme d'r ni bezân damme tolkundege brurrekes zèn. Mor 'éllekâ.r' bolt i ma gedacht toch e békke kwikker van eun pladèèremplatte pallietertoeng as 'éllewaage'.

18) Vaugelegiejep (= vogelgeep in 't beschoft ollans. Dais ziejebiejeste b'oere tot d'orde van de giejepelakke (geepachtigen))

Gelierde waurde ôt de stèèrekunde in 't pèèrelzôver Liers.

2009-06-23T09:24:00.000-07:00

Nondegoemmer! 'k Steukte beneust va manne sènter van ongeloef! d' Atwèèrrepenèrs èmme eun âge waurt veudde papstrot: botermelkse weg. In't Liers zègge weulle'n oek 'bautermèllekse pap' dus dadd' at veudde zeullefste'n oep sènte eun lirs waurt kunne zèn. Mo'k von da 't lèste die.l van de bajienvuchsel (samenstelling) 'wèg' te veul oep't standortkèèskopse waurt trok én dormai zènnek oep da waurt on't veutsbâve gewèst. Telangelèste kwamm'ek, sjaansaar da'k sèn, oep dais poepemieke'n ôt: BAUTERMÉLLEKS PAT(waurdspèlderâ oep BAUTERMÉLLEKSE PAP) oef worroem ni BABEURBOELVAAR?. 't Is weul e bèkke van't frans auvergepakt, mor dor gomme na ni van steurreve'n ai! 'k doecht oek on zowiet gelak as 'nobbelwitjesstroek', mor da lèkte maj' eun bèkke wât gezoecht.

'Pèèrdsoeg' is 't lirs waurd veur 'spiegelei'.

Zied' et na sé, dikkenékkerege klappers van 't standortkèèskops (A.N.). Geulle doecht da weulle lierenèrs in onze pladèèremplatte palieterprôt auver noegabollen anders as veulderikkerâ én dôve koste mèlleke én datte greutte van ons blat èèveréksnovvenant (omgekeerd evenredig) onze geliertat is! Aweul, da zal dik taige 'n eulle pannekes zèn! M'èmme gotwèt miejer forsbolle 'n onder onz' éssekoem (hersenpan) staike az den auvergroetten oep onder eulle! Da's andere krumfai, ai!!

Krècht t'r zoew eung koppel taigen avven tètter! allie.jenveurrem: PALNAITEWIET, veulveurrem: PALNAITEWIETE, padodderveurem: PALNÉTTEWITZJE (beschoft ollands oef standortkèèskops (A.N.): planetoide)

Mo die roei plak oep de zôdelakkem bolèlleft va Zjuppetèèr is pessies blât geweurre.

Veudde Ni-Lierenèrs: Absorptielijnen in het spectrum

’t Ért va Sjaarel (Cor Caroli) iz d’ élderste stèèr in ’t jachtondegestèèrt. Za kraig eure nom ter iere va Sjaarel den ieste, keunink van Éngelant. ’t Ért va Sjaarel is e maggenaitelakke stèèr èn èè ie.n van de stèèrekste maggenaitelakke vèlde in za saurt. Ons meu.jerstèèreke èè eun deurdembands maggenaitelak vèlt da mor ie.nechte kie.re stèèreker iz’ az’ die van onzen èèrdbol. ’t Ért va Sjaarel, dorsaigenauver, èè-j-ie.n da duuzeldvâfondert stèèreker is. Dais stèèr bestodd’ oe.k ôt ne vrèmde schâtkundege kompot worrin oeftstoffe gelak as kiezelstof oef zantkaulstof (Si), bollekeszullever (Hg) en raarechaide gelak az Euraupejum oep soemmegte pleutskes verschietelak veul veurkaume. Stèèregelierde pâze dadd’et maggenaitelak vèlt responsaabel is veur ’t eullepen èrverdie.le van d’oeftstoffe in de stèèrendoempkrink worbâ-j-et den ie.ne verrèkt èn den andere verèèremt.

De botskoem in d’Amairekonse staat Arrizauna waz’ d’ieste wodda ze zaikerst va waare dasse deur e veurwèèrrep ôt de reumte geveurremt is gewèst. Tusse 20.000 èn 50.000 jor laijé, botste e klâ palnèttewitzje oef mèttejaur vam bekanst 25 maiter deursnai mè zan klikken èn klakke taige de keust van ons palnétsje é veurremde azoe. eum botskoem. Van alle botskoemme isse de mie.st bewort geblaive èn èè-j-eun deursnai van 1.2 killemaiter/ metrikmâl (metriek-mijl). Veul jaare lank èmme oeggelierde slummerikke ’t beston vam botskoemme oep ons palnètzje taigegesprauke totta greuzzelkes van de Duuvelsklaufmèttejorriet (Canyon Diablo meteorite) getôgde da Moeken Èèrdbol oe.t e vlammende ket èè gekraige van Vokken Aimel.

In de stèèregeliertat weurre de Zaive Begèntzjes oef Zaivegestèèrt beschraiven as nen aupe stèèrentros in ’t Stieregestèèrt. Ze kunne vanoep ons meu.jerpalnétsje bekoekeloert weurre zonder dagg’ â blaffetuure wât mut omoegtrèkke. De Zaive Begèntzjes worren al in d’âtat bekènt. Ze wiere roemmedoem 750 veur onze luvennier vernoemt as de Plaijaade in den Illejas en den Oddisai van de Griksen dichter Ommèèr. ’t Goeng oem zaive zusters die deur den oeppergot Zeus on den aimel geplakt worre.

't Makswèlgebèèrecht (Maxwell Montes) is 't oegste gebèèrecht oep de palnait Vaines, nen dobbele killemaiter oeger az den Évverést.

Daize stèèrtstèèr oef kommait iz die van Hayley-Bopp, diej' onzen èèrdbol oem de zéseunzaiveteg jor passait. De kommait stodd' oek afgebèlt oep de muurmat vam Bajeu. In de ridderie.we bezaage ze stèèrtstèère as fèège tie.kes èn Aralt, de keunink van Éngeland wier in 't seullefste jor verslaage deur den Artog van Normandieje.

Iz den twiezaivenennaigetech al gepassait?

2009-06-19T11:54:00.000-07:00

Auvertlèst froeg ek on e joenk juffrakke dadd' ongedureg on eum buskotzje stoeng ront te drôje oevda den twie.zaivenennaigetech, ge wèt weul, dieje da nor Antwèèrepe rèt, al gepassait was. Oeb de dinstrèggelaase kost ek spâtech genoech nimmer veurtgon oemdat ten ie.n oev den anderen oelegan der mèj' eun vétte zwétt' alkaulstift e mannekesblat va gemokt at. 'k stèlde man vroch vanâges in't pladèèremplat Liers, worveu da'k manâgemazeullever, ge wèt oeda'k sèn, ginne gebènnedâde greuzzel zjenair: VERÉKSKUZAIRT MA, JUFFRAKKE, MOR IZ' DEN TWIE.ZAIVENENNAIGETECH AL GEPASSAIT? Eur raijakse klapte 'n ie.l boekerâ: Die begost mâ dor on te gaape pessies oevda'k e reumtevèntzje waz, da zjustekes ôt zan vliegende talloer was gekraupe oem te prombaire eur in ne nikénnegâ mai te schâre nodde saigenauvergestèlste kant van de papstrot (melkweg). Én 'k Charandair eulle da'k manâge taige da mèske ie.l gewoenekes gevuucht èm. 'k Swans ni! Zoe. stie.ndoe.tnormol az de witte kaleur oep 't smoelwèèrek van eun achtuurelâk. Én on man veurkaume zallet zaikerst ni gelaige'n èmme. 'k Loep der naj' oe.k ni bâ gelak as ne supperkeuraffe kaloet mo 'k sèn praupel oep man âge è man klie.rgoet. 't Sprékt va zanâgezeullever da'k deur den ôtspraikink van 't kwô lirse dobbelkalankske 'ai' man luppe én kokspirrekes va jut no jâr, vam bauve no benaijé én van ier tot ginderénne én nog wèdder, keurtgezai nor alle vier de wôkante (waaikanten = windstreken), must ôtstrékke. Gotwét èmmek dordeur e bèkke nen aarege smoel getrokke, mor wa wulde nâ, me mutte ons meu.jertoltzje toch swanjaire zaikerst! Mo 't waz avvegôr nikske gekeurt. Da wèfke kraig ont noch stront vroemgezai. Ên de sittewaasse wier nog benaipender tunst eure zworgebâde poepkammerot d'r ongestèsselt kwamp. Diejen tètte atter zoe te zien ne loechtekes kolèèrege smoel oep ston. Ajaj, kak on de mèèrembol. Naigen oep de tin was eum on't pâze da'k adriejeunses miek. 'k Èm tunst ma gat i man vâf gebaude gegrabbelt én gemokt da'k iel rappekes ribbedebie was. 'k was pessies gepoept van zoen geplékte kroskat ôt den Afrik. Ginne krot veu' ne supperalkolieker gelak azzekik. Zègt da mannen doktaur et gezaij'èè.

Diejen aavet tunst da'k i ma kot i man zjapanèèsse broek è mè ne geu.je caves i man vâf gebaude i manne zaitel plèkte émmek auver t' ie.l affèrreke nog ne kie.r nogemoezjenairt. Zâ-j-et nog oe.t tegeu.jkaume mèj'et liers na datte joenkat va saigeweurrech der alwât chieleganst fan fervrémt is gerokt? Kompt'er nog oe.t nen tât da straiktolrammenante gelak azzekik ne maideninwoe.nder, joenk oev ât spélt ginne fullem, mè pladèèremplatte pallieterpraat kan onklappe zonder dass' â voe.s bekoekkeloeren èn vrôge va wèlleke palnait da che kompt. Oef gomme der sumpellewèg ons koppeke bâ mutte lègge? Naijé, oem de ballajitsie ni! Nog i gin ondertduuzelt jor! M'mèmme nog noetvazzelaive ni gevèèst èn da zumme naj'oek ni doen! Lutteke'n in onz' èrte'n is nog alta kriekendelèèftech. Ni geluntert, goemmers! Amme wulle dadd'ons toltzje d'ie.nentwintegst' ie fatsundelak en ongeschonne deurkompt, zumm' ammel de mâkes mutten omoegstroepe!

't Ferbèèrinksgestèl (verteringsstelsel)

2009-06-10T15:30:00.000-07:00

Ne geu.jen dag, allemol! 't Is alréskes laijén, ai! 'k Oe.rden eulle al értoep pâze: 'Iz diejen tétte 't gon vertélle?', 'Gomm' in 't keurt nen doe.tsbrief toekrâge?' Naijé, gasjes, zoe rappekes zédde va mâ nij'af, zolle! 'k ém onder man éssekoem (hersenpan) nog veutte veul vôlwâvenissegedachte staike, gerie.t veutte weurre oemgezét in pladèèremplatte pallieterpraat.
In dais schréfselke gonnek et émmen auver eun ie.l veurnom stukske van 't ménselâf én tezeullevertéts eun nâg gevuuleg onderwèèrep: 't ferbèèrinksgestèl, deur de klappers van 't standortkèèskops (A.N. veudde slummerikke) 'verteringsstelsel' genoemt. Poepsumpel g'éksplikairt is 't ferbèèrinksgestèl de wég van de frèèter nodde kakker. 't Ferbèèrinksgestèl iz' oepgebât ôt: de frèèter, mont oef ot, wordeur da ne méns gewoe.nlak zan aite no binne stoempt, de sloekdèèremkop (pharynx), de sloekdèèrem oef frèètpâp, de maagt, worda d' iest' éppezaude van de verbèèrink pleutsgrépt. Nodde maagt krôpe me wédder deur de smallen dèèremn, dieje bestodd'ôt de twollefgebaudendèèrem (duodenum, twaalfvingerige darm) oef oevdèèrem, oemdadd'et de veurrem van eun oev' èè, de laigen dèèrem (jejenum, nuchtere darm) én de kroenkeldèèrem (ileum, kronkeldarm). Veudders èdde den dikken dèèrem, dieje bestodd'ôt dem blindendèèrem, de brôn draif oef kakgank (colon, endeldarm) dieje telangelèste, gelak dagg' ammel weul wét, ôtkompt oep de kakker oef protstèèr (anus). Zoewe sé! 'k Aup da g'ammel e békke slummer geweurre zè. Tot teneuste kie.r, salodderkes, ai!

't FERBÈÈRINKSGESTÉL

Klâjoeng bedeurreve

2009-03-23T12:32:00.000-07:00

Flaien déstagmorregent, swénst da’k in’t euske de krumfai van tusse mam benaijeste tien gebotzjes on’t reusse was, oe.r ek den ie.ne oef den andere oep man bél stoempe. ‘k Gon koekeloere, nog alleverzat van den aavet d’rveur, én wa sin ek: de gèrre nondegoemmer! Wa zâj’ek nâ wèral mè man zatte kaloete ôtgezjippenést émme? ‘k At man deur nog mor allef aupegedon oef ze schaarde mâ drékt én zonder eum bakkes te klappe ba manne schabbernak worno da’k ni-zoew’iejel-zochtekes in ’t dievekérreke gegeu.jt wier. De Zjusdepééj' èè mâ veroerdiejelt tot e meunt in 't mânscheutzje waiges ‘tolkundeg bedeurreve van klân joeng’ oef gelak as ’t wier ôtgesprauke in’t standortkèèskops: “taalkundig kindermisbruik”.
‘Élleke woenzdag noddenoen as ’t schaul ôt waz’ addek oep de vest klâjoeng lirse taallès gegaive oem te prombairen un ie.l vervôlt meujertoltzje te rédde van de schaulse bezeu.jelink deur da beschoft ollands oef standortkèèskops (A.N.). ‘k Begost ie.st mètte vervuuginkskes: émme, ‘k ém, g’et, a-j-èè, m’èmme, geullenét, z’èmme, en dorno broecht’ek z’oep d’oegde van âve gotvergaite pèèreltzjes ôt de Lirse vokabbelèèr. Brilzjantebrelokskes va waurtsjes lak ‘kléppentèèr’ (vlinder), ‘buuk’ (beuk), ‘gieleganst’ (helemaal), éwanogammel (en wat nog allemaal). Die joeng leusterde mèj ie.l veul gedachtechat mor ’t schoe.n èrreke blaif vanâges mo zoe lank duure tot oep ne geu.je kie.r ie.n van die joeng alles on zan âvers is gon verrôje. Én diej’èmme, wadd’adde gepâst, oep stonde poe.t de polis oepgetellefonairt. Én dor stoeng ek dan sé, mèj’al ma meu.jte oem de lirse joenkat va saigeweurreg un éssene praupel 't âve van den invluut van ’t beschoft ollants (A.N.), da pèèrepluu immalkanderstgefabrikkolèèrt bauvegebuuregebroebbel datte mie.sters oep schaul in ons klâjoeng unne kauker stoempe. Da nen doe.tbraave straiktolveurvichter gelak azzekik veu za gedacht zoe. nâg mut afsjikke, 'k verston da nimier, zolle! Mo'k zèn ni van zin oem oek mor ie.ne poe.t oepzâ te zétte! Koplègge sto nij' i mannen diksjonèèr! Den daize blèft ba za gedacht: M’émme gin stiefmeu.jertol noe.deg! Goemmerklap is nog alta springedelaifteg! Zégt mo dakkik et gezaij’ èm!

Wad'uur is 't?

2009-02-24T16:18:00.000-08:00

Kortier veudden / nodden ie.ne (kwart voor / na één)
veudden/ nodden twieje (voor/na twee)
veudden/nodden drijje (voor/na drie)
veudde/nodde viere (voor/na vier)
veudde/nodde vâve (voor/na vijf)
veudde/nodde zésse (voor/na zés)
veudde/nodde zaivene (voor/na zeven)
veudden/nodden achte (voor/na acht)
veudde/nodde naigene (voor/na negen)
veudden/nodden tiene (voor/na tien)
veudden/nodden olleve (voor/na elf)
veudden/nodden twolleve (voor/na twaalf)

alleverie.n (half één)
allevertwiej (half twee)
alleverdrij (half drie)
allevervier (half vier)
allevervâf (half vijf)
alleverzés (half zes)
alleverzaive (half zeven)
alleveragt (half acht)
allevernaige (half negen)
allevertiene (half tien)
alleverolleve (half elf)
allevertwolleve (half twaalf)

’t Is alleverzaive ’n oep de kop (Het is stipt half zeven)
’t Is vâf veur allevertwieje (Het is vijf voor half twee)
’t Is naige noj’alleverzaive (Het is negen na half zeven)
't is twinteg veudden drije (Het is twintig voor drie)

Verlirste nommekes van de schâtkundeg' oeftstoffe!

2009-02-21T13:36:00.000-08:00

hydrogen: oergâs
helium: ailejem, piepstemgâs
lithium: littejem, zielenâzer
beryllium: brillejem, mérautmétol (méraut = émeraud = smaragd)
boron: boe.r
carbon: kaulstof
nitrogen: doeiloecht
oxygen: roestgâs
fluor: fleu.jer
neon: naijon, nieftamgâs
sodium: zâtmétol
magnesium: maggenaizejem, tallekmétol
aluminium: alônmetol (aluinmetaal), klâzullever (kleizilver)
silicium: kiezelstof, zandkaulstof
phosphorus: fosfôr
sulphur: sollefer, duuvelsgât
chlorine: kalaur, zâtgâs
argon: lamzakloecht, arregon
potassium: peujerzullever ('t sullever in peujer (buskruit))
calcium: knaukstol (knookstaal)
scandium: skandejem
titanium: tittannejem
vanadium: vanaddejem
chromium: kroe.m, èrteglanzer (hardeglanzer)
manganese: maggan
iron: âzer
cobalt: kabaut
nickel: nikkel, witkauper
copper: kauper
zinc: zink
gallium: gallejem, smiltzullever (dooizilver)
germanium: zjermaanejem, alleftin
arsenic: arsenik, rattemetallewiet (rattenmetalloide)
selenium: solleferbruur
bromine: broe.m, roekroet (rookrood)
kripton: krupton
rubidium: rubbedezjum
strontium: knaukzullever ('t zweurder brurreke van knaukstol oep de pérjaude va zullever)
yttrium: itterjum
zirconium: zirrekaun
niobium: nijaup
molybdenum: mobbeldiejen
technetium: teknaitejum
ruthenium: russezullever
rhodium: rodairzullever (rodeerzilver, van roderen)
palladium: palladdejum
silver: zullever
cadmium: gifzullever
indium: krészullever (krijszilver)
tin: tin
antimony: antimon
telluur: kiestin, keuninksmetallewiet (oemdaddet gât bint)
iodine: jaut, zâtmôf (zout-mauve)
xenon: vrèmtgâs
cesium: saizejem
barium: bôrejum
lanthane: lanton
cerium: sairejem
praseodymium: prazzejodimmejem
neodymium: niefdimmeeum
promethium: promaitejem
samarium: samarrejem
europium: euraupejem
gadolinium: gaddelinnejem
terbium: térbejem
dysprosium: disprauzejem
holmium: ollemejem
erbium: erbejem
thullium: tullejem
ytterbium: itterbejem
lutetium: luttèttejem
hafnium: afnejem
tantalum: tantol, krèètmetol
wolfram: wollefram
rhenium: rainejem
osmium: blâgât (blauwgou)
iridium: aidelwitgât, kâzersmétol, irriddejem
platina: witgât
gold: gât
mercury: kwikzullever
thallium: tallejem, zoechtloe.t (zachtlood)
lead: loe.t
bismut: asloe.t (Dutch. aslood)
polonium: pauleloe.t
astatine: jaut-no-loet (jood na lood)
radon: strôlgâs
francium: drèktwèg-loegmétol
radium: mariekesmetol (vgl. raddejau)
actinium: aktinnejem
thorium: torreloet
protactinium: veuraktinnejem
uranium: uron, vôvôloe.t
neptunium: zie.godloe.t (zeegodlood)
plutonium: élleloe.t (hellelood), splâtgât (splijtgât)
americium: amairekeunderstof
curium: kurrijem
berkelium: bèèrekeloestof (berkeley = berkelo = bèèrekeloe.)
californium: kallefornejem
Einsteinium: Einsteinejem
Fermium: Fermijem
Mendelevium: méndelaivejem
Nobelium: nobbelejem
Lawrencium: lavverénsejem

Ienegte nief bèèlekes.

2009-02-09T06:10:00.000-08:00

VERSTEUKT EULLE TOENG NI, AI, MANNEKES!

Auvervieultjesmôf lèè, gelak az' onderroet (infrared) bôte de kaleureraut (spectrum) en iz' oemdiejentwul onzichtbor.

E waurdsje 'n ôtleg auver den èèrdsen doempkrink.

2009-02-03T03:39:00.000-08:00

Den èèrdsen doempkrink oef gâsoemulsel oep ziejoegde bestodd’ ôt: 78 % (ten ondert oef tenondertzjes) doeilucht (N2), 21% roestgaas oef vuurloecht (O2), e bèkke minder az' iejen tenondertzje arregon oef lôgâs (Ar), e zeuike kaulzuurgâs oef saijautwieje (CO2) én veudden auverschot paddodderoeveulèddekes naijon (Ne), vennegâs (CH4), ailejum (He; taalsjauwbolle diej in unne klap gèère léttergrabbelkes versmosse èmmen et mè zam poezen auver 'piepstemgâs'). Veudders émme me nog kripton (Kr), oergâs (H2), vrèmdgâs (Xe) én leutloecht (lachgas, N2O). ‘d Oeveulat waaterdoemp is ni altoes ’t zeullefste.

Al d’ ontwikkelinge diej’ oniejenange mè ’t wair vinne pleuts in den doempkrink. Dornogbauvenoep zeurregt ‘et sèèréffékt d‘r veu’ datte wèèrremte goe vastg’âve weurt.
In de boelekesjoenkat va Moeken Èèrdbol was de speuzze kaulzuurgâs in euren doempkrink veul greutter as saigeweurreg oemda den ôtstmât van dais gâs tunst veul oeger was. Dordeur wier ’t meugentlak veur iejenséllege biesjes oem unâgezeullever t’ontwikkele én zoe. kosten oep unnen toer de miejerséllege bieste oep ’t ôtg’aasemde roestgâs laive.

Saigeweurreg weurt et roestgâsg’alte oep za pleuts g’âve deur de gruune plante én allege in d’ossejaane.
De lèste détteg jôr iz den oep kaulzuurgâs mè bekanst 20 ten ondert oemoeggegon van 0,032% (bros komma bros twiejendétteg ten ondert) nor 0,0383% in désember 2007 (twiejeduuzeld én zaive).

't Ietechatsnivau (oef wèèrremtegrôd) van den éérdse doempkrink kan schille novvenant t'oe.gte. D'r weurre verschillege lôge onderschieje:
De wairaimel (troposfeer) oep 0 - 7/17 killemaiter oegde, in dais diejel van den doempkrink gotte wèèrremte nor benaije mè ’t oegde.

De seuzzenaimel (stratosfeer, van’t latâns waurd veur ‘seuzze’) oep 7/17 - 50 killemaiter oegde, ier gotte wèèrremte nor bauve mè ’t oegde.
De middeldoempkrink (mesosfeer) oep 50 - 80/85 killemaiter oegde, ier gotte wèèrremte vanèèr nor benaije mè ’t oegde.
Den ieten doempkrink (thermosfeer) oep 80/85 - 640-700 killemaiter oegde, ier gotte wèèrremte vanèèr nor bauve mè ’t oegde.
Den bôtesten doempkrink (exosfeer) oep 700 tot 800 killemaiter oegde.
De maggenaitgeuddel (magnetosphere) is nij’ècht eun die.l van den doempkrink. ’t Is 't gebiet roemmedoem nen aimelklot binne d’invleujreumte (invloedssfeer) van ’t maggenaitelak vèlt veroerzokt deur diejenâgesten aimelklot.

De spaases tusse dais lôge ie.te de: wairaimelauvergank (tropopauze), de seuzzenaimelauvergank (stratopauze) en den auvergank van de middeldoempkrink (mesopauze). Veudders èmme me nog den “ellentrikken aimel” oef zjonnesfair (ionosfeer), wor die.ltjes onder invleuj van ’t zonnelicht verzjonnezairt (geïoniseerd) weurre.

In de seuzzenaimel kaume m' eun dun logske drijjataumelak roestgâs oef auzon taige, diej ‘et schôlakke auvervieultjesmôf licht van ons meu.jerstèèrreken oepsloebbert. Az dais logske inienekieraf zâ verdwâne, zâj' al 't laive oep ons palnètsje ni-zoew-iejel-lanknordaatem gieleganst verénnewairt zèn. Saigeweurreg weurt d'auzonseuzze onâvende deur de Saijéfkeukkes (CFK’s) ôt spôtbusse afgefrét. Dormaj iz d'r bauve de paulâspotskes va Moeken Èèrdbol stillekeson e kot in gekaume.

De roestgâsfamille

2009-02-01T04:50:00.000-08:00

“Roestgâs” oef “vuurloecht” iz’ eun schâtkundeg' oeftstof (ataumnummerau 8), diej’ ongedôt weurt mèj’ et sumbaul O (Afkeurtink van ’t Latân: Oxygenium). ’t Is eun nimetaal da b’oert tot de roestgâsfamille (kliek VIa oef kliek 16) oep d’oeftstoffetaafel (hoofdstoffentafel, eng. periodic table). In den éérdsen doempkrink kompt roestgâs sertoe veur in de veurrem van eun dobbelataumelak meuzzelingeske (diatomaire molecule). In de verbonne veurrem is’t oek wâtversprèt oemdatt'er in ’t waater van d’ossejaane én in alle kiezelzâte (kiezelzouten, silikaten) worôt de keust van Moeken Èèrdbol iz’ oepgebât roestgâs stèkt.
Blât roestgâs (blauw roestgas) oef auzon (O3) kompt veur in de seuzzenaimel (dekenzwerk, stratosfeer) van den doempkring (in d’auzonseuzze) wor et geveurremt weurt onder invleuj van reumtestrôlink, mor ’t kan veur aiveveul piasters oek deur de loechtvétzakkerâ oep ziejoegde (zeeniveau) geveurremt weurre. D’auzonseuzze is iejel veurnom oemdasse dinst 'toe azz’ e saurt kaugelvrâje zjip roemmedoem d'éérde taigen ’t schôlakke auvervieultjesmôf (ultraviolet) licht van ons zon. Klaurataume in Klaurfleujerkaulstoffe (CFK’s) ôt spôtbusse weurre deur den invleuj van auvervieultjesmôf vrâgemokt en zoej’ èè d’r zanâge stillekeson e kot geveurremt in d’ auzonseuzze bauve de paule.
Roestgâs wier in de zaivetind’ ie deur de Zwaitse mèddekamèntemaaker Karl Wilhelm Scheele ondèkt, mor ’t èè geduurt totta 't "vanèèr en oepternift ondèkt" wier deur den engelsman Zjozjéf Priestley veurdadd’ et bâ ne greutteren oep bekènt gerokte. Alwort da roestgâs mor e vévde van de loecht roemmedoem Moeken Èèrdbol ôtmokt, adde sjemiekers in de pizdoekjoenkat van de schâtkunde et al agâkes in't sneutsje dadd’ et daize veurrem va loecht was da dinges dai oepfikken én t’aasemaale va méns én biest (én plantelaive in den doenkerte) meugentlak mokt. Twan Lavwazjai (Antoinne Lavoisier) was den ieste dieje ’t gâs zanne gelierde nôm “oxygenium” gegaiven èè oemda d’ieste sjemiekers doechte datte loecht van ons laive eun onontbrèèkelak bâblokske was oem eun zuur te veurreme. Sertoe ‘t fât da't ellentriksgewâs ôtienaale (electrolyse) van ne groetten oep zuure (mètte zâtzuurfamille (waterstofhalogeniden) azz’ eun beroenkt ôtstèksel (beruchte uitzondering) on de minpaul (kathode) roestgâs proddesairt . Alwort dadd' âvelakke van veul oeftstoffe mè roestgâs zaikerst zuurveurremend zèn, is ‘t èèverrekse ni wor: veur eun zuur te veurreme ‘n is roestgâs ni persai noedeg. Dormaij' iz daizen tèèrrem vanôt schâtkundege zichtoek ni mier az e mismokt monsterboeleke. Dor kompt dan nog bauvenoep da’t beschoft ollands ‘zuurstof’ eun zôver auverpaksel (oef naaopsel) is van ’t Teutse ‘sauerstoff’ en dattet klakketzeullefste in ’t Liers zâ klinke én ge wèt da’k zoveul as meugentlak van ’t on ons oepgedroenge standortkèèskops oef beschoft ollands (A.N.) wul afwâke. Dormai vertik ekik et den tèèrrem ‘zuurstof’ i' manne persoenlakke klap- oef schrâfvokabbelèèr oep te naime. Den deur den oersproengelakken ondèkker Scheele iniengedrôde nôm ‘vuurloecht’, vinnek oek e poepemieke van eum bedénksel én wul ek weul auverpakken azz’ eun zusterwaurd. Mor man ieste gedacht blèft ‘roestgâs’. Da klinkt zoe lakker volleks.

As m’in de roestgâsfamille oef ersveurremers (ertsvormers of chalcogenen) e pleutske nor benaije gon kaume me sollefer taige, eun oeftstof worda 't â grieke van doechte dadd’ et de vaste veurrem van vuur was. Sollefer, deur manâgezeullever soemtwâle oek fikgèèl oef duuvelsgât (duivelsgoud) genoemt), iz’ e gèèl, vast én fikgirreg (brandbaar) nimetol mè ne karauwe (rhombische) kristalbâ. As ’t in de fik go gèft et eun blât licht af worbâ ’t pikkerege sollefertwieoksiet ontsto. In de schâtkundenâverat weurt sollefer dikkes gebreukt as oerspul (grondstof) veur allerande verbinninge, baveurbèlt veudden ommok (aanmaak) van solleferzuur oef deur de katsjoenâverat oem te vulkanisaire. Wèddere gebrôksmeugentlakaide zèn: ‘t ôtsmoere van pèèwepseneste, vierwèèrek, luttekes, schietmarsjendies, ’t oeprôme van geklast kwikzullever, oemda sollefer iermai oep ne wip én ne gâ eun sjaimisch âvelak ongo én azoe veurkompt datt’ et ewégdoempt, ewna (éwanogammel, en wat nog allemaal). Oep d’èèrde kompt sollefer in verbonne veurrem in groett’ oeveulaide veur in gestienjente gelak as kies (pyriet), loetglans (galena), zinkblenne (zinkblende), pleuster (gips) en zwaarspôt(bariet). In Ietstienege (heetstenige = vulkanische) avverondes oef in de gebuure van doempege slâkbronne, kund’ et in klân euppekes in zannen zôveren oeftstofveurrem taigekaume. Oep soemmegte palnaite én aimelklotte mèj’ eun gleu.jeg iete keust zulle reumtevèèrders in et nô-a (na-nu, toekomst) naigen oep de tien (hoogstwaarschijnlijk) nen iele'n oep van da gutsje taigekaume. Eun geuj veurbèlt iz de zjuppetèèrmaan Ijau.

Vanèèr e pleutske nor benaije vinne me seliejen, ne metallewiet (metalloide) oef allefmetol. Daiz’ oeftstof kompt in tefréntege verschâningsveurreme veur. In peujerveurrem zie seliejen d'r roet oef zwèt ôt, in kristalveurrem is ‘t metallikgrâs oef doenkelroet. Seliejen is eun bâmoksel dadd’ auverblèft bâ de winnink van loet, zullever oef kauper. Ierbâ weurret mè b’eullep van ellentrikontlaijink g’izzelairt. Seliejen is veur ne mèns eun iel veurnôme stof, damme sertoe mèj’onz’ aite nor binne krâge. De gerekommendairde dagspeuzze is 60 tot 75 mikraupgramme. Sertoe in Amairekonse tèèrref zit d’r nen ielen oep van in. Seliejen zit oek in frèètonvulsels (voedingssupplementen), mor as ge die pakt, mutte a blaffetuure goed omoegtrèkke, want mèj'eun speuzze va mie.r as 800 mikraupgramme kund' avve laiver gieleganst nodde kaloeten eullepe.

Wèdder no benaijé'n émme me nog telluur oef kiestin (azoe deur mâ genoemd oemda telluurâvelakke mèj’ âzer oek tot de kiesfamille (pyrieten) van gestiente b’oert en oemda’t oep de vévde perjaude twieje pleutskes bezân tin sto). Telluur is ne mettallewiet én terzeullevertât oek eun twiejezakstof (amfoteer element), wa wult zègge datt’et zanâgezeullever zoeweul as eun metôl az’ eun nimetâl kan vuuge. ’t Is dus vanâges oek nen allefgelâjer. Ikkemanâgemazeullever noem et de ‘keuninksmetallewiet’ oemdadd’ et d’ie.negst’ oeftstof is dadd’ eun sjaimisch âvelak kan ongon mè gât (goud), de keunink van de metôle.

Gieleganst van onder in de roestgâsfamille vinne me telangelèste pauleloet (polenlood, polonium), ge wèt weul, da supperschôlak, strôlgaiveg (raddejauaktief) gudsje da 's auvertlést in dieje russische spiejer (spieder, spion) zanne frèèt gekapt èmme. Zeullefs eun petietereg padodderpauzeke van da spul in avve meurreg volstodd' oem et te gon vertèlle.
Nog e klân waurdsje ‘n auver oefstof 116 nog e pleutske wèdder nor benaije sto. Dais is iejen van die stoffe die in de veuskaute oef labbaus (vorskotten, labos) ongemokt weurre in zeuije van drâ oef vier nâg keurtlèèftege guste van ataume mor wor ge veudden auverschot ginne rotte zak mai kunt onvange. Vanôt sjaimische zichtoek is’t dus ni veul mier gelak as e stippeke oep de landkôrt. Mor jo, 't weurt offisjail maigeraikert.

Èèrefstof, zjèènekes, kèèrenlitskes èn andere zôver Lirse waurden ôt d'èèrflakatsliejer.

2009-01-25T12:56:00.000-08:00

Eun éérefstofmeuzzelke (DNA molecule) iz' oepgebât ôt twie lange koe.re van nuklaijautiete (nucleotiden), die unâgeunzeullever bôge tot nen dobbele wéntelèèr (dubbele helix). Eun èèrfstofkoe.r (DNA-streng) is 22 tot 26 ataummaiter (Angström) briejet. In laivesveurreme bevinn 'et zanâge in de sel in de veurrem van kèèrenlitskes oef kraumezaume (chromosomen). Oep e kèèrnlitske ston nen oep zjèènekes (genen). Zjèènekes weurre geveurremt ôt raute van èèrefstofmeuzzelke (sequenties van DNA moleculen), én éllek zjèèneke kan kodaire veur ien of mier eirewitzjes (eiwitten). Eun èèrefstofkoe.r kunde âgentlak bezien as ne saurt potternoster (ruggegraat) dieje èèrefstofsôker- (desoxyribose) - én fosfaatgroepe inâ.t, mè de baazekes (basen) as rubbe die on d'èèrefstofsôkergroepe zèn vastgemokt. Oemda èèrefstof ôt twieje keurrekes besto, zâde kunne zègge datt' eun twiepotternosterlak meuzzelingeske is. Dinstèèrefkoe.re (diensterfstrengen, RNA) dorsaigenauver èmme d'r mor iene. 't Sôkerke oep eun dinstèèrerfstreng weurt in de schâtkunde 'ribose' genoemt, mor ikken 'as lierenèr klap lieverder auver 'èèrefstofssôker mèj'eun roestgâsatommeke miejer' (desoxyribose met één zuurstofatoom meer). Oem avven aasem te spaare meud' oek RIBAUZESÔKER gebrôke.
Aj' èè nen oep kraminkelakke zjèènekes tusse zan èèrefelak gerief staike!

De nètste vrâve klappe Liers!

2009-01-24T09:41:00.000-08:00

Zjust gelak as soemmegte bieste- én plantespejaliste raigerwâde afsneustere oep zuuk no vrèmde saurte, zoew’ édd’oek tôlgelierde die den iele keust va Moeken Èèrdbol afkrossen oem ieveranst oep e gotfergaite pleutske ne nog onoepgeschraive kalank oef zank ôt e ménsestraut aupen oep te pikke. 't Ien kalankske vèèrregt van de klapper in kweste al e greutter efforreke as 't ander. 't Ottentotteteultzje én 't gebroebbel van de boskesménse in ’t zôde van den Afrik, baveurbèlt, èmmen'eun kalankingewikkeltat wo veul miertaalege slummerikke (polyglot) un âgen al zoe zot as Leuve foe.r oep émmen gestoempt. Mor soemtwâle mut’ écht ni zoe wèèrreltwât gon zuuke oem eun vergelâkelakke kerijeuzzetât te vinne. Ons naitétoltzje, oem mor e veurbèlt te nuume iz beroenkt (berucht, van 'roenk' (gerucht)) oem zan koksbiejennverstôkende dobbelkalanke. Oemwoenders diej' onze meu.jelakke veurkémpekalankskes 't boske (miester) wulle weurre, mutte tâdes d’ieste lèsse un blaffetuure tegeu.j oemoeggetrokken âve wulle ze ni mè ne schiefgeklapte smoel nor ôs tiejene. Mo weulle Lierenérs èmme dor eun èrreken on. Weullen èmme da in onze pizdoekjoenkat mèttem beustfrèèt (oef meu.jerpap) no binne gestoempt gekraigen én oemdiejentwul émme lierenèrs wâ.t de miejest katsjoewe kokspirrekes. ‘k Ém oe.t nen pladèèremplatte pallieter gewaité dieje zannen bakauve zoe wât kost aupe vringe datt’ eum geprombairt èè eun nief ôterste t’aale (record te vestigen) in ’t oemtermieste bierkeurtjes tussen avve piânau krâge”. Mor spâteg genoeg kraig iene oef andere Ostreuljer d’r iene miejer tussen az eum. Z’èmme nodderant weul nog nâg mutte prosse oem zan koksbien vroem in zanne gebrôkelakke veurrem te kraige, mor allai, aj' at et toerneu.j gewonne.

Okkai, swat, ier zèn ienegte veurbèltzjes van loe.tzwôre naitékalankskes: De leste èè in ‘meuldentèèr’ is tegôr mè de litaafse ê in vêdês (getrât) ’t vèttegste "èkke" van ’t kontenént. Ge mut alwât auver â toeng schâte oem et ôt avvem bèk gewroenge te krâge. Bâ den dobbelkalank ’ai’ in ‘paiké’ oef ‘gaive’ kan ne vwajazjeur zanne kabbiljon in avve geubber parkaire (zie toegevuugt fottauke). Én vergaite me ni de ‘au’ in ‘kaume’ die de spiekfabrikskes zoe nâg ôtmélleke dat de ziever tot in â kalson dreupt. De koksspierekes van de Lierenèrs zin miejer af az die van ander europpejaane. Ge zult ajâgezeullever nâj' affraage wor dadd' ammel goe veur is. Aweul, iel sumpelkes: ‘Veur de nétat van ons vrâve’. Veul ménse kunne d’r nij’ on ôt veurwa dadd'in Lier 't nètste vrâvollek van Euraupa én avveronde (omgeving) rontleupt. Naijé, da’s ni oemda’k pâs da weulle baiter zèn. ‘k Zèn zaikerst ginnen' oepgefokten âgevollekbestoeffer gelak as de mie.ste groe.tstaidelinge in ’t Belzjikske. Ons vrâve zèn nètter oemdamme deur ons toltzje te spraike de miest doeltrèffende veurrem van smoelzjummenas (gezichtsfitness) bedrâve.

NI GEZIEJEVERT, ZOLLE MANNEKES

E sumpel veurnoenelak klavétske mè de fakteur in ‘t Liers sto gelâk mèj’ ondert gram minder smât oep aj’ épse! Zoedus, zjaloezegorde van vrâve in de rèst van't Belzjikske én baj' ôtbrâjink iejel Euraupa èn gebuurkontenènte: smét eulle peu.jerdoeze én smoelesmèèr mej’un klikken’ én klakke bôte én go Liers liere. Dan zulde zeullefs tot in’t kiere van eulle jorrekes eun nèt én strak poepemiesmoeleken âve.

Lirse vlôkes baiter as vijagra??

2009-01-23T11:59:00.000-08:00

’t Lirs vlôke, ’t prâsdeufke van de vlomse patisjaikunst, was oewet, zoe azz’ alleman onderant weul wèt, de greutste deurstoe.t sins d’ôtvinnink van ’t broet, dorauver kaume de miejeste bakkers in ’t binne- zoweul azz’ in’t bôteland auveriejen. In den auve van den iene oef den andere supperstielman ôt de jaare stillekes von oep e bepolt oegenblik eun suppermirakel pleuts én begost ‘et suksésvertélselke van onze miest gelivde zuutechat.
De Fai (Felix Timmermans) èèt’ er e vertèlselke auver geschraive: “Kèèrsken in de Lantèèrren”. Oep ne zaikeren dag dèèj’ Bakker Soeke van der Musschen mèèj’ on eun nâveratstentoenstellink wor Keunink Laijaupol den twidde oep bezuuk is. De diejelnaimers mutte vanachter blâve, mor swènst da de rondlâdink baizeg is, riskairt Soeken et toch oem de veust e lirs vlôke te prezentaire. De keunink pruuft d’r van, smikkelt et binne mè veul namnam en vrogt wat de bestanddiejele zèn. Doroep antwaurt Soeke dadd’et resept eun g’èmmeken (geheimpje) is. De keuninck antwaurd dan : "Zè mo gerust, ‘k zal â gin konkerrense ‘n ondoen.” Ienegte waike nordaatem angt et keuninklak waapen bauve de deur van zan bakkerâ mej’ as onderschrift: "Fournisseur de la Cour”.
Iet domme zaiker van kunne zèn is da ge van Lirse vlôkes gin pèèwepselèè (wespentaille) zult krâge. ’t Sèn kalleriekannonkaugeltzjes, sôkerboemmekes ie.ste klas, ge mut e kat e kat noeme, en ginnen ont: frèt d’r élleken dag eun geuj zeui van oep én e pôr jorrekes nordaatem kunne z’ â rolle, oef ge mut ne supperdeurjaager zèn. Naijé, as ‘bâkaume’ vanveur in avven diksjonèèr sto, mutte d’r ni te veul van in avve goemmer slaage. Mor afgezien van de kalleriekes is 't liers vlôke 'n oep za zochtst gezai e wèèrreldwonder. Eur g’ âme bestanddiejele èmme ne genaizenden invleuj oep tefrèntege (verschillege) lâfonderdiejele, sertoej' oep de véntelakke poepmasjienerie! Na zulde meschinst pâze: Aj'is wèr vertrokke, zolle, de veulderik. Okai, 'k gaiv'et toe, 'k zèn meschinst zoe auversekst azz' eun losgeslaage dwèèrregsjumpanziejeke in za publissetâtsjorrekes, mo'k èm nog noetsjammèvazzelaiven ievangôr gin talloer ongenôt. De bewâze veur de poténseveroegende âgeschappe van’t Liers vlôke beginne un âgen oep t’oepe. Venté, bâ wie 't ollefste gebod al sins de jaare stillekes nimier nor den aimel gewaize ‘n at, kraige vanèèr en oepternift joenkatsjoeksel onder de naagelenbôk. Naijé, ‘k zèn d’r eulle échteg én téchteg gin oere 'n on't onnôje, de patisjais van Lirreke Plezirreke èmme eun groete g’âme kennis worveur zeullefs groete gelierde slummerikke melleure veur zâje begon. Wa da’k nâ gon zègge klinkt meschinst zoe zot as Leuve foer in eulle talloere mor on den saigenauvergestèlste kant van de plas, in Nief-Jeurrek (New York), èmme gelierde in de schâtkunde on d’Arvart unneversetât een auvertlést ondèkte stof ôt Lirse vlôkes, ôtgeprombaird oep môze. Veur e greuzzelke van da goedsje zâd’al ondertduuzelt vlôkes soldaat mutte môke, mo’t schènt dadd’ et al masjairt bâj’iel klân oeveulaide. Eun allev uur nodda z'oep én al e padodderpauzeke (dwergdosis) van da spul in die bieste 'n unne meurreg adde gespauten, at den èlleft un âge al kaivendraager gepoept. Zoedus, laidé van ’t véntelak gedielte va ma laispubliek, as ge nen dinstwâgerèr achter eulle tirrét èt staike zjust oep ’t mommént dadd’ eulle vrâve veur iene kiejer ginne koppân èmme, pakt ginne vijagra mor slaagt ienegte Lierse vlôkes in eulle goemmers. Da’s teminste ginne schâtkundegem boecht en d’auvertollege kalleriekes oef ietechatsienaide (hetigheidseenheden) schiette d’r toch ôt.

Amaireka deur ne lirsem bril bekaiké!

2009-01-22T08:41:00.000-08:00

Ander veurbèlde van verlirste naame van Amairekonse staide: Allebekèèrek (Albuquerque), Baltemèèr (Baltimore), Beurremin-goem (Birmingham), Détterôt (Detroit), Éngelestad (Los angeles), Fort Lodderdal (Fort Lauderdale), Miauwmie (Miami), Montgoemmerie (Montgommerie), Nief Eurreljans (New Orleans), Oekkelegoem (Oklahoma), Orrelandau (Orlando), Rooie Stok (Bâton Rouge), Sakkerméntau (Sacramento), Sint Anteunnes (San Antonio), Sjattel (Seattle), Sjikkegau (Chicago), Toppeke (Topeka), Ulstwât (Hollywood, Holly = hulst (Liers ulst) + wood = woud, Liers wât), Zâtmèèrstad (Salt Lake City).

De vervuuginkskes

2009-01-21T09:39:00.000-08:00

Onvolmokt saigeweurregen tât (OST)	Onvolmokt verlaijen tât (OVT)	Verlaije die.lwaurt (VD)	Standortkèèskopse onvervuugde veurrem
âse	ais	g’aize	hijsen
aite	ètte	g’aite	eten
ange	oeng	g’ange	hangen
âve	ild	g’âve	houden
âve	ief	g’âve	houwen
bâte	bait	gabaite	bijten
bedeurreve	bedirf/ bedeurrevde	bedeurreve	bederven
bèèrrege	beurreg	gebeurrege	bergen
beginne	begon (a begost)	begonne	beginnen
benâje	benai	benât	benijden
bèste	bèste	gebèste	barsten
bevrieze	bevraus	bevrauze	bevriezen
bezwâke	bezwaik	bezwaike	bezwijken
bidde	bidde	gebid	bidden
bieje	baut	gebaude	bieden
binne	bon	gebonne	binden
blaaze	blaazde	geblaaze	blazen
blâke	blaik	geblaike	blijken
blâve	blaif	geblaive	blijven
blinke	bloenk	gebloenke	blinke
bôge	baug	gebauge	buigen
braike	brak	gebrauke	breken
brâve	brâvde	gebrâve	brouwen
brôje	brôde	gebrôje	braden
denke	doecht	gedoecht	denken
deulleve	dollef/ deullevde	gedeulleve	delven
dinge	doeng	gedoenge	dingen
doen	dai	gedon	doen
dôke	dauk	gedauke	duiken
drâve	draif	gedraive	drijven
dringe	droeng	gedroenge	dringen
drinke	droenk	gedroenke	drinken
drôpe	draup/ dreupte	gedraupe	druipen
deurreve	dierref	gedeurreve	durven
dwinge	dwoeng	gedwoenge	dwinge
èmme	at/ adde	g’at	hebben
èèrreve	ierref	g'èèrreft	erven
euffe	ief	g’euffe	heffen
eullepe	illep	g’ollepe	helpen
flôte	flaut	geflaute	fluiten
frèète	frètte	gefrèt	vreten
gaive	gèfde (gaf)	gegaive	geven
gille	gol	gegolle	gelden
genaize	genas	genaize	genezen
geniete	genaut	genaute	genieten
giete	gaut	gegaute	gieten
gieve	gievde, giedde	, gegieft, gegied	geeuwen
glâje	glai	geglaije	glijden
glumme	gloem	gegloemme	glimmen
gon	goeng	gegon	gaan
grâpe	graip	gegraipe	grijpen
iejete	iejette	g’iejete	heten
kâke	kaik	gekaike	kijken
kaume	kwamp/ kwôme	gekaume	komen
kâve	kaif	gekaive	kijven
kèèrreve	keurref/ kèèrrevde	gekèèrreve	kerven
kieze	kaus	gekauze	kiezen
klieve	klauf	geklauve	klieven
klinke	kloenk	gekloenke	klinken
klumme	kloem	gekloemme	klimmen
klôve	klauf	geklauve	kluiven
knâpe	knaip	geknaipe	knijpen
knâve	knaif	geknaive	knauwen
knoepe	kneupte	gekneupt	knopen
koepe	kocht/ keupte	gekocht	kopen
krâge	kraig	gekraige	krijgen
krôpe	kraup	gekraupe	kruipen
krumpe	kroemp	gekroempe	krimpen
kunne	kost/ konne	gekunt/ gekunne
kwâte	kwait	gekwaite	kwijten
laize	las/ laizde	gelaize	lezen
lâje	lai	gelaije	lijden
lâke	laik	gelaiké	lijken
lègge	lag	gelègt	leggen
liege	laug	gelauge	gelogen
ligge	lèè	gelaige	liggen
loepe	leupte/ liep	geloepe	lopen
lôje	lôde	gelôje	laden
lôte	liet/ leutte	gelôte	laten
mâde	mait	gemaide	mijden
maite	mètte/ mat	gemaite	meten
maake	miek/ mokte	gemokt	maken
maale	meulde	gemaale	malen
melleke	mollek	gemolleke	melken
meuge	moecht	gemeuge	mogen
mutte	must	gemutte	moeten
nâge	naig	genaige	nijgen
naime	namp	genaume	nemen
oeve	oefde	g’oeve	hoeven
pâpe	paip	gepèpt	pijpen
plukke	ploek	geploekke	plukken
raake	rokte	gerokt	raken
râge	raig	geraige	rijgen
râje	rai	graije	rijden
râte	rait	geraite	rijten
râze	rais	geraize	rijzen
rékke	rok	gerokke	rekken
rieke	rauk	gerauke	ruiken
roepe	riep	geroepe	roepen
rôke	rauk	gerauke	ruiken
schaire	schaur	geschaure	scheren
schâte	schait, schètte	geschaite	schijten
schenne	schon	geschonne	schenden
schenke	schoenk	geschoenke	schenken
schieë	schieëdde	geschieë	scheiden
schiete	schaut	geschaute	schieten
schille	schol	gescholle	schelen
schrâje	schrai	geschraije	schrijden
schrâve	schraif	geschraive	schrijven
schrikke	schroek	geschroekke	schrikke
schôle	schaul	geschaule	schuilen
schôve	schauf	geschauve	schuiven
slaage	sloeg	geslaage	slaan
slâte	slait	geslaite	slijten
slinke	sloenk	gesloenke	slinken
slôke	slauk	geslauke	sluiken
slôpe	slaupe	geslaupe	sluipen
slôte	slaut	geslaute	sluiten
smaake	smokte	gesmokt	smaken
smâte	smait, smètte	gesmaite	smijten
smilte	smoelt	gesmoelte	smelten
snâje	snai	gesnaije	snijden
snôve	snauf	gesnauve	snuiven
snutte	snutte	gesnut	snuiten
spâte	spait	gespaite	spijten
spâve	spaif	gespaive	spouwen
spiejeke	spiekte	gespiejekt	spugen
splâte	splait	gesplaite	splijten
spraike	sprak/ sprèkte	gesprauke	spreken
springe	sproeng	gesproenge	springen
sprôte	spraut	gespraute	spruiten
spôte	spaut	gespaute	spuiten
stâge	staig	gestaige	stijgen
staike	stak/ stèkte	gestauke	steken
staile	stal	gestaule	stelen
stâve	staif	gestaive	stijven
stèèrreve	stierref	gesteurreve	sterven
stinke	stoenk	gestoenke	stinke
ston	stoeng	geston	staan
stoewete	stoewete	gestoewete	stoten
stôve	stauf	gestauve	stuiven
strâje	strai	gestraije	strijden
strâke	straik	gestraike	strijken
traije	trai	getraije	treden
treffe	trof	getroffe	treffen
trèkke	troek	getroekke	trekken
ôtschieë	schieëde ôt	ötgeschieë	uitscheiden
valle	viel	gevalle	vallen
vange	ving	gevange	vange
vèère	voer	gevèère	varen
verdeurreve	verdierref	verdeurreve	verderven
verdwâne	verdwain	verdwaine	verdwijnen
vergaite	vergat/ vergètte	vergaite	vergeten
verliere	verlaur	verlaure	verliezen
verslinne	verslon	verslonne	verslinden
vichte	voecht	gevoechte	vechten
vinne	von	gevonne	vinden
vlichte	vloecht	gevloechte	vlechten
vâve	vâvde	gevaive	vouwen
vraage	vroeg	gevrogt	a4
vrâje	vrai/ vrèdde	gevraije	vrijen
vrieëke	vrikte	gevrauke	wreken
vrieze	vraus	gevrauze	vriezen
vringe	vroeng	gevroenge	wringen
vuule	vulde	gevult	voelen
wôje	wôdde, woei	gewôd	waaien
waige	waug	gewauge	wegen
wâke	waik	gewaike	wijken
wâte	wait	gewaite	wijten
wâze	wais	gewaize	wijzen
wèèrrepe	wierrep	geweurrepe	werpen
wèèrreve	wierref	geweurreve	werven
waite	wist	gewaite	weten
waive	wèfde	gewaive	weven
weurre	wier	geweurre	worden
wâje	wai	gewât	wijden
winne	won	gewonne	winden
winne	won	gewonne	winnen
wôve	weufde/ wauf	gewauve	wuiven
wulle	wâ, wulde	gewulle	willen
zâge	zaig	gezaige	zijgen
zâke	zaik	gezaike	zeiken
zâte	zâte	gezâte	zouten
zègge	zegde/ zai	zègde	zeggen
zèn	was	gewèst	zijn
zeuje	zeujde	gezeujt	zieden
zien	zag/ zôge	gezien	zien
zinge	zoeng	gezoenge	zingen
zinke	zoenk	gezoenke	zinken
zinne	zon	gezonne	zinnen (peinzen)
zinne	zinde	gezind	zinnen (aanstaan)
zitte	zat	gezaite	zitten
zôge	zaug	gezauge	zuigen
zôpe	zaup	gezaupe	zuipen
zuuke	zoecht	gezoecht	zoeken
zulle	zâ/ zâje	-	zullen
zwâge	zwaig	gezwaige	zwijgen
zwaire	zwaur	gezwaure	zweren
zwèèrreve	zwierref	gezweurreve	zwerven
zwulle	zwol	gezwolle	zwellen
zwumme	zwoem	gezwoemme	zwemmen
zwâge	zwaig	gezwaige	zwijgen

't Liers trèkt ginne zak oep 't beschoft ollands!

2009-01-17T12:26:00.001-08:00

Om de joenge saurt ne naam te gaive èmme Lierenèrs twieje waurde in unne veurrot staike: zjeugt én joenkat. 't Ieste trèkt nor man gusting veutte veujl oep 't standortkèèskops (A.N.) 'jeugd', mor 't twidde 'joenkat' is gieleganst iet anders. Zoe liers az' eun ingevrauze liers vlôke ôt de naigetiend' ie. Dais is oeptevès e veurbèlt oedaj' ons jeudeg naitetoltzje zanâgezichzeullever lient tot de veurreming van onnaiderlanse waurdbâsels. (woordbouwsels). 't Liers is eun taal oep zan âge!

In 't liers weurre vrâvelakke veurremen van dzjopnommekes in veul gevalle geveurremt mèj' et achtervuchsel '-és': bvb. nôje (naaien), nôjés (naaister), béédele (bedelen), béédelés (bedelares), wèèrrekés (werkvrouw), tetterés.
Aareg mor waareg, 'k Èm soemmegte pladèèrremplatte lierenèrs oet 'fullem' in pleuts van 'film' waite gebrôke. 't Wèèrrekwaurd grèzzele èmmek gevonne in de waurdelèst 'Kak va Maria' van Wim van Gelder. 'k Mut toegaive, daiz bajienvuchsel (samenstelling) va waurde (woordsamenstelling) is spiksplinsternief mor ze ziet' er zoe schoen onnaiderlands ôt De AN slummerikke noeme dais 'skelet', 'geraamte', 'beendergestel' oef 'gebiente'. Ge ziet ai, 't liers is oep za minst aive râk as 't standortkèèskops oef beschoft ollands (A.N.)!

Den bôtesten èèrdfrak iet den auverfrak én den binneste 'den onderfrak'. Soemtwijle weurt '-èèrd-' ni gebreukt as ieste lid èn dormai kunne me veur 't zeullefste gèlt sumpelwèg klappe 'n auver: De keust, de frak en de kèèrren!De sirilse létterraut is genoemd nor Sinte Siril, nen âlege ôt de naigeste ie. Oemda de dédde létter in daize létterraut gin ‘sai’ is, konnek onmeujelak den tèèrrem ‘aabaisai’ gebrôke en émmek e zusterwaurd mutten iniendrôje: létterraut, eun lienvertôlink van ’t âslandse ‘bókstafaröð’ (bókstafur = boekstaaf, létter + röð (raut, beschoft ollands: reeks). ’t Zeullefste gilt veur ’t grieks.

Indigo = wèèjblât, blât van de wèèj (wede (istatis tinctoris, engels woad), worôt vruuger d' indigaukaleur ôt wier g'olt. De veurrem 'wèèj' (wee) kan afgelét weurre-n -ôt 'wede', gelak as 'snai' (snee) ôt 'snede'. Zoedus indigo = wèèjblât.

Volleges de grikse mittelozjie oef gaudeliejer knaip de vrâ van Dzjuus, Aira (Hera) in ien van eur mèmme en de pap dieje dorôt spaut, vlaug in nem baug auver den aimel. Dormai noeme me dais verschènsel de 'PAPSTROT'. 't Waurd 'melkweg' is veur de slummerikke van 't beschoft ollands.
Én oe noeme me dan 't saigenauvergestélste? Zjustekes! De potternosterloeze bieste (invertebrates).

VERSTEUKT EULLE TOENG NI, AI, MANNEKES!

Auvervieultjesmôf lèè, gelak az' onderroet (infrared) bôte de kaleureraut (spectrum) en iz' oemdiejentwul onzichtbor.

Veurwa dakik zoe vergrèssel van 't standortkèèskops (A.N.)

2009-01-15T10:50:00.000-08:00

Soemmegte Lierenèrs, 'k noem gin nommekes, èmme d'r eun érreke van on oem zoe pladèèrremplat te klappe da z’oep ’t schaul onâvende kwéddelen émme mè proféssers beschoft ollands (A.N.). Na mutt'ek weul toegaive datt'et veulderechatnivauw van onze veurkémpekalankskes bekanst nieverans g'aivenèèrt weurt. 'k ém zeullefst al sinjaure oere zégge dat as'se nen deurdembanse goemmer oere lamaire in za meujertoltzje, vleujend gelak as de nait stroemt, ’t pessies iz' oevdasse de bôs van dem bèèrkabbiljon in unnem bak gestoemp krâge worno dattet kreuntzjen aupegedrô.t weurt. In’t twidde middelbor kraige me lès standortkèèskops van ie.n oef andere gefuzairde zjârkop mè ne smoelbèèrregoep dieje doecht datt’eum den oegstgelierde slummerik in de létterkes was én da zan kakvak gieleganst én alliejen van EUMMEKESZANÂGENEUMZEULLEVERST was. A begost begot al van den iesten dag te zâke taige de petieterege lirse minderat i za klas: ikke é manne kammerot. Veur eum adde weulle lierse boerekes de slummechatswèèrde van e sloefbiesje (IQ van een pantoffeldiertje) en waare me gin gebennedâ.t greuzzeltzje mie.r wèèrt az de schât ôt ons keujbieste. Gekwakkel van Jan Gat è za gevolleg, da wazzet Liers i za gedacht. Mondèèke verstoeng mor al te goe datte zwôre kalanke van de Goemmerklap, die weulle sinst onze pizdoekjoenkat gewoe.n zèn, ons bèèlekes zoe tefrènt geveurremt adde damme nog gin allef léttergrabbelke beschoft ollans auver ons luppe koste krâge. Oem onze schabbernak nodderant goe te kunne volkakke muste me van eum élleke gotferdoemmese'n dag no veur kaumen oem rémmekes af te rammele in da voe.s toltzje. 'k Oer eum én za gatkrôpers nog èlleken nacht krésse: èèpépèè, stoemme schaapekoppe, go nor ôs mèj'eulle jakkamakaks. Én oek die klân keujenaasses én verwâte die m’oem de vâv botte nor onzen totter gesmaite kraige, manneke, die meude ratte, zolle! Oep ne zaikeren kier zaij’eum taige de klas: “Voor de aanvang van dit schooljaar zocht hij naar de banketbakkersafdeling van deze school, en heeft nog steeds niet door dat hij zich van deur heeft vergist.” È? Patisjaiavdiejelink? Van klink getrompairt? 'k Doecht da'k va manne sénter steukte! ’t Was oem a bloet gat mèj’ al a tien gebauden aupe te trékke van altereuzze én dan dorno nog ne floeren aap d'r bauvenoep te schâte'n oek! Na zèn ekik allesballeverst ne krikkele kaloetzak, mor az d'r iet is wor da’k az échtegen én téchtege vlôkesman ni taige kan, is dat d’r ie.ne dieje der gin kaloete van wét voezechaide lèèd' ôt te kraame auver den âlege lirse stiel vam patisjai. Ne méns zâ nondegoemmer veur minder melleure begon. 't Fèècht za gat sonder pampier damme veur za vak mèt'te lèste prâskamp eun strop olde va mankannimier. Gebôst mè kalank én zank! Én oe! Bros ten ondert!! Dadd'adde ze dor nog noetsjammèvazzelaiveni maigemokt. d’Allerliegste punte'n oet g'olt oep e vlomse schaul. Én me worre pertang gin loemperikken, lôjorde oef karossers. Zeullefs den beuzze, oek nen ont zoe rot as kampernul, vonn'et vriet "auver zan ât" (overdreven). Wadd' eun affreus affront! Algoe da'k manne maat nog'at oef 'k att'er meu.jerziel-allienekes-én-oep-manâgemazeullever veu geston. Den dieje kon dadd’allemol goe wegsmâte mor ikken’èm d'r e serjeus minderwèèrdechatgevuul on auverg’ave. Mo‘k èm eum tunsttertéts toch ne kie.r fèèrrem bâ zanne pizzewieter g’at. Oep ne geuje'n déstag keurt no’t noenaite èm ek e duuvels planneken ôtgevuurd: Iest èmmek nen alleve killau sjikke in zanne naftbak gebonzjoerd, dornaa ‘t bord mè gruun ziep gekeust, veudders de muure van bauve tot benaije boemmedevolgekloddert mè schampnommekes en veulderikkeklap oem telangelèste in schoenat ’t éndege mè 't laigknâpe van nen dikken tuup supperkol in den aupegeslaage Van Dale oep zannem burauw. Da zâj'eum liere, de voezen appel! G' att'eum noddenoen i za klas mutte zien ewéggendewairsjie.ze! Zoe raasteg as ne rotgekeu.jenairde pitboel. Wieeee, nondegoemmer, zâ da na ôtgezjippenést èmme? Groe.t greutsel!
‘k Aup da ge no daiz' échteg én téchteg gebeurt vertélselke allemol zult verston veurwa da’k ier manne gal lig ôt te spâve én veurwa da g’oep daizem blog ni veul standortkèèskops go taigekaume. Azz'ekik nog mor e kalanksken oef lèttergrabbelke van da pèèrrepluu immalkanderstgefabrikkolèèrt bauvegebuuregebroebbel oe.r, kreuffelt zeullefs de schâtesklèère stront veur manne strop vroem nor bauve tot i'man straut worno da’k eum ôtgeubbel. ’t Is oek dormai da’k veu nen Éngels-Lirsen diksjonèèr gekauzen èm. Soemtwijle, ‘k gaiv’et toe, émmek d'r de beschoft ollantse vertôlink néffe getipt, mor da’s allie.n oem te lotte zien oe tefrént ‘et Liers weul is én oek oemdatte joenkat va saigeweurreg de zôvere naitetol va vruuger nimmer b'ierst. Pladèèrremplatte pallieterpraat verdint et dobbel èn dwèès oem in't lèsje van ‘t Europais burau veur minder gebreukte taale (European bureau for Lesser Used Language's) oepgenaume te weurre. Mè daizem blog gonnek prombaire zoeveul meugentlak lierenèrs bajien te krâge oem eun taalmoevement te veurreme. Me gon de Lirse waurtsjesbegeuzze ôtbrâje, léste mè onz’ âge gelierde waurde immalkanderstfabrikkolaire zoedatte lierenér zanâgezeullever kan ôtdrukke auver alle meugentlakke onderwèèrrepe in zan âge toltsje, me gon van de Vlomse regairink âse oem onze straatplakôte on de vangelderionse schrâfwâze on te passe ("Hemdsmouwken", baveurbèlt, weurt dan "Émsmâke"). Me gon eun taaloegeschaul bâve worda'che nen diplom kunt aale in’t Liers, ewna… (enwanogallmol).

Én watte tôlkomisse van 't standortkèèskops iervan pâst lot ma sumpelewég zoe kât as fleu.jbor piepstemgâs (ailejum), én dor is seullefs 't naurde van Sibairieje in't putteke van de vriestât noegabolle taige! Ge zied’ é, ‘k zit boemmedevol plannekes. ‘k gon in’t keurt den beurregemie.ster ne geu.jendag zégge oem auver daiz bangelak prozjekt mèj'eur e klappeke te doen. Die got'ta zaikerst zien zitte.

Ollekebollekes (aambeien)

2009-01-14T06:29:00.000-08:00

Alleman èè e wiek plekske on zanne meurreg. Zeullefs 't gezondste biest oep daize jèèrklotter go vruug oef laat ieveranst iet mankaire. Man persoenlak wie.k plekske lèèd' on de saigenauvergestélste kant va manne geubber... Sésa, die aupenink onderon da deur stèèrekundige 'brônen dwèèrreg' genoemd weurt. In saigestellink tot de groetten oep onder eulle is 't euske veur mâ e folterkot, gin gemak mor eun ongemak. Élleke kier ast' er vollek oep bezuuk is én 'k weur gewor dat'ter banaijén ie.nen on't onschôven is zè'k: vereksuzairt mâ, mor 'k mut man âge éfkes zier gon doen. Triesteg, èè. 'k Aup da'k nâ ni baizeg zèn mè soemmegten onder eulle ‘t affrontaire. 'k Zèn d'r téchteg ni mèj' on't rammele. Sins man véftinde laivesjor zit ek oepgeschipt mèj’eun laiveslank abonnement oep bezukskes bâ ne gatspesjalist oef 'anusheelkundige' veur 't sji-sji vollek onder eulle die allie.jen praupele klap kunne verston. Oemda dèès kwaal in 't liers nog ginne fatsundelakke naam èè ém ek vandaag man éssene suppernâg ligge forsaire oem er e geu.j smeujeg waurdsje ôt te présse. Noj' énnegte schots en schieve prombairsels kwamp ek telangelèste oep iet serjeus: OLLEKEBOLLEKES! ZOEMUTTASÉ!! 'k Zèn zoe vrieteg as ne kèèremisvaugel da'k daiz brilzjantebrelokske van e waurtsje in manne persoenlakke diksjonèèr kan oepnaime. Tunst man âvers 't oerde èmme ze mâ oep stonde poe.t e spiekmadolle gegaive: "goe gedon, ménneke", zaije ze, "Ge weurt nog nen iele geu.je!” Na de rést van d'inwoenders nog auvertôge.

NÂ WET' INIENEKIERAF WOR DA ZE ZITTEN, AAI!

Lank laive de sirrek!

2009-01-12T21:00:00.000-08:00

Me zèn iergistere nodde sirrek gewèst. Meschinst pâzde da sirreke al lank verlaijen tât zèn, mo dan zèdde lielak abuus. Eun échteg-én-téchtege sirrek mej’ alles der oep en der on: koerloe.pers, schamoteurs, liewedressairders, klaun-oguste, luppestilâver (buikspreker), éwanogammel (en wat nog allemaal). Den iesten aartist was nen oestersen vierspieker mè ne môven doekoet (tulband) oep zannem bol. Mor da flammespâve was nog mor d'élleft van 't schoe wair. Oep ne geujen oegemblik begost eum galjèère van primme deur zan lâf te staike. Naigé van de tien ne gewaizen akkepuntuurder dieje liever in zan âge vel stèkte én telangeléste va zan ammezaasse zan dzjob gemokt at. Veudders adde dieje liewendressairder ôt Iteulje. Zan kliergoet laike mier oep die van ne sponse stierevichter. Nodatt’ eum bâ wâze van oepwèèrremink zan zwiep eun tiental kiere at lotte dzjakke, dai diejen alleve zot ’t deurreke van ‘t kot aupen, kraup bâ da biest én begost eum et e bèèleke (toeng) te drôje. Allesjaans damme klâjoeng bâj'adde oef aj'atter gotwèt nog oepgekraupen oek, de veulderik! Oefterweul èmme ze dieje lie. pottendèèrremdicht gedrogairt oefteweul eum azoe oepgestoempt dat eum eun meunt ginne frèèt nimier deur zanne geubber gewroenge kraig. Nodda den daize zan schup at afgekeust wiere me getraktairt oep nen troep gevèèrrevde klaunoguste die onâvende oemtersprès méj' unnem bollewinkel taige de keust va Moeken Èèrdbol sloege. NÂG JEUDEG, ZOLLE! Da kan mannen ont oek! Veudders kraige me nog nen dobbele maiter oege, achtuurelâkblie.ke zwikzwak, zjustekes gepast oem los deur e stopnolt te trékke. Zeullefs in 't Émsmâke zâd'eum ni zien loe.pe, zoe smal wass'eum. Daizen tètte prombairde zanâge mè zan katsjoewe biejene in eun doe.s te wringe. Mor daize kie.r att’eum et zoetezien zoe goe gedon datt’eum er nodderant ni mier ôtgerokte. Z’èmmen eum mè doewes én al in’t ziekekérreke mutten kaumen oeplôje. 'k Doecht: “gâ sen anteklâ (onandegort), godverdoemme, azz’ekik ier sirrekboske was, kraigd' oep stonde poe.t a domisse (ontslag)!”. Telangelèste kraige me nog ne déddeklas schamoteur te bekoekeloere dieje niks anders dèèj' az' onâvende ’t zeullefste ôt zanne zwètten oet toevere. Oep ’t schâte van dieje zanne sjauw zaate me mèj’eun kornâneplaag in de tribun én die strontbieste adde dornogbauvenoep ammel 't ploddeke in un dèèrreme. Ze begoste d'r lak zot in 't wilde wèg oep los te schâte én oep ne wip én ne gâ oenge me van onder tot bauve én va ginder tot nog wédder boemmedevol afgank. Én stinke da ta téé! Nem bèèrkabbiljon add'et t'r ni on. Daiz'èè veu mâ de poert dichtgegeujt. Vanajavon zèn sirreke veu mâ verlaijen tât. Azzek gustink èm in ne stront da gonnek weul i' mannem bèèrput zwumme. Van dieje patisjai gin vlôkes ni mier! 'k Weur nâ ni rap krikkel mor daize kier zèn ze te wât gegon. 'k Émmekik oep stonde poe.t mannen avvekaat oepgetéllefonaird! Mannen ontrai (inkom) dieje mut én zal ek vroem émme, dor is ginne wég néffe! Én den droegkeus va ma nief kliergoet én dat va man klâjoeng, dor gon z'oek veur afdokke, zèmozuutekes!

Ienegte Lirse waurdstértsjes

2009-01-12T15:19:00.000-08:00

1) igheid/ igheden weurt echat/ echaide

kleinigheid - kleinigheden: petieterechat - petieterechaide

2) -oïde weurt -ewiet gelak as in 'Suskewiet'.

alkaloïde: alkallewiet (loegachtege)
androïde: anderewiet (mènsmasjien)
schizoïde: schizzewiet (allefgesplaitene)
trapezoid: trapaizewiet (trapaisachtege)

3) -isme weurt -izme

symbolisme: sumbolizme (sumbaulestroemink)

Pijanist

2009-01-12T12:55:00.000-08:00

Nen doktaur dieje'n on ménsen unne pijânau prost weurt in't greutste die.l van de straikgebonne vlomse volkssmoel nen ‘tantist’ genoemd. Mor as g’ écht gustink èt kunde veudde zeullefste'n oep sènte e zôver liers waurt iniendrôje. Ge mut sumpellewég on 't lirs waurt 'pijânau pâze in de betiekenis va 'gebit' en ge kompt ôt oep ‘NE PIJANIST’.

Amèèè.jkes, émme z’ avven tandembeustel gerat oef stèkt er botinnemblink in avven tuup? Passairt mor agâkes lanks avve pijanist want ge zè nog veutte joenk veur eun aitkaamer (vals gebit)!

Dieje raweunsegort van ne pijanist zat wât gieleganst deur man koksbien mè zannem blékkendékker!

Manne nieve pijanist èè de schummel va manne pijânau gestrolt mè zannen oegendrukrâneger.

Zanne schrik veudde pijanist was feule greutter dan zam beschomtat veu zannen drangelsmoel.

Eun ikke-n-oef eun ukke?

2009-01-12T11:21:00.000-08:00

’t Neuste veurbèlt is wèral ie.n van die petieterechaide diej' ons toltsje zoe tefrènteg mokt van ’t standortkèèskops oef beschoft ollands (A.N.). Eun ikke gevolgd deur de maideklinkers –mp in de stam van standortkèèskopse waurde, verandert in ’t Liers in eun ukke. Veurbelden iervan zèn: rimpel –rumpel, krimpen – krumpe, simpel – sumpel. As we de straip deurtrèkke krâge me: Olumpische spaile, sumbaal, sumbaul en sjumpanziejeke.

Dais zinneke bewést nog mor is oe meujelak et is veur nen auvernétse (overneetse, nait - néts) om supperpraupel Liers te liere:

standortkèèskops oef beschoft ollands (A.N.): Op de olympische zomerspelen van 2008 (tweeduizend en acht) in Peking won Tia Hellebaut de gouden medaille in het hoogspringen.

Liers: Oep d’olumpische spaile van 2008 (twieduuzelt en acht) in Paikink won Tia Hellebaut (sprékt ôt: Tiaj’ éllebât, gelak in aj’ èè) de gâve madolle in ’t oegspringe.

Al goe da’k ne lierenèr zèn want ik zèn sumpelweg ni slum genoeg oem dadd’auver man luppe te krâge.

Masjienslummechat (Artificial intelligence)

2009-01-10T04:45:00.000-08:00

Auvertlést kwamp ek manne kozze taige bâ dem bakker en â begost veudden ollefennaigetegste kier auver zannem bak te mèlleke. Jô, âj’ is nen kompjoeterspesjalist én ge wét, die gasten plakke de godlèèftegen dag achter un schèèrem. Aj’is gieleganst bezaite deur masjienslummechat*, eun onderwèèrrep worauver in de lèste jaartientalle (decennia) tamtam van mankannimier is gemokt. I za gedacht gotte veurôtgank van de kompuutertechnollezjie der zoe'n gat van ôt datt'et ni zoe lank nimier go duure oef masjiene gon oep vlak van slummechat oef pâsfors zeullefs de greutste gelierde oep daize jèèrklotter ’t kalson van un gat sleujre.
M'émme twie. veurreme va masjienslummechat: de zwakke én de stèèreke veurrem. Veussers oep vlak van zwakke Masjienslummechat âven un âge baizeg méj' onderzuuk in bepèèrekte die.lgebiede worrin vuuginge (gedragingen) meugentlak zén die van slummechat lâke te getôge, mor ni echt slum zén. Ier is de greutsen avans gemokt, in de veurrem van beveurbeld zuukfunkses en ekspèèrsystaime. Stèèreke masjienslummechat lèè vanâges nog e staasse wédder. Masjiene van da nivauw zèn aive slum oef zeullefs slummer as mense. Dor kompt nog bauvenoep da zeullefs as ze masjiene mor aive slum as ons zâje kunne môke ze toch nog duuzelde kieren rapper zâje kunne pâze as weulle oemda masjiene zôver ellentriksgewâs masjaire, worda weulle ons mutte b’eullepe mé de schâtkundegen ellentrik (electrochemical process) van ons éssene, die vanâges veule trôger zèn.
Ne kier dadd’eun masjien oep zan âge kan pâze, kan et zanâgezeullever zonder ulp verbaitere en zan slummichat verdobbele oep ne raidelak keurten tât, en dan veudders verdrâdobbele oep ne nog veul keurteren tât en zoe wédder tottat’ et keutsnodaatem eun serjeus ontal nivauws slummer is as den deurdenbandse mens. Problaime, woroep duuzelde spesjaliste gedurende duuzelde jorrekes unnem bol oep zâje kapotkloppe, kunne mé masjienslummechat oepgelost weurre in oep én al ne mikraupsegont. Déés technollezjieeksplauze weurt deur soemmigte gelierde 'singularitât' genoemd én binnen eun goei détteg jôr, zoe zai manne kozze, zâj'et al kadots kunne zèn! Amèèikes, wiej' at dadd' oet gedoecht: d' ellentrikkemannekes kaume d'r on! Iel ons meu.jerpalnètsje weurt tot de lèste grèmmel vermasjinizairt en weulle kunne 't afbolle!

E klappeke auver ons meu.jrstèèreke

2009-01-09T19:13:00.001-08:00

Ons zon zâ mor e klân padodderke zèn naive soemmegte galjeirs worauver da’k i'man veureg schrèfsel on’t mélleke zèn géwest. Mor het veurdiel van klân te zèn as stèèr is datte gâsveurrot d’r ni in ien, twie, drâ deurgedrô.t weurt. Naijé, de kléntsjes âven et 't lankst ôt én azoe krégt ien oef ander palnait die zjustekes oep de zjuste wédde van eur stèèr sto en on de zjuste kondiesses b’antwaurd ossejaane van tât oem oep’t gemakske laive oep eur keust te lôten ontston. Weullen ier oep onze jèèrklotter meugen éllek van ons tien gebaude kusse méj e moeierstèèreke gelak as da van ons. Soemsvantâtsoemtwâle schént ze weul zoe nâg datt’ er eun bos in de fik go, oef proddesairt d’auvervieultjesmôve (ultraviolet) strôlink in eur schénsel ier en dor eun kwôjaarreg ôtgezwul, mor zégt nâ zeullef: Me zèn ier oep daizen bol al on zés miljaar man gerokt, duz' azoe nâg zal ze de biest oek nij’ émmen ôtg’angen é? Roemmedoem de zon angt eure kroen (Eng. Corona), dieje ge mèj aj aupe blaffetuurre pas vâleg kunt bekoekeloere bâ eun “zwét pèèrdsoeg* in den aimel” (zonsverduistering).

De bauveste laag van de zon iet de kleurkring (Eng. chromosphere), wa deur stèèrekundege vantéts 'den doempkring van de zon' genoemd weurt. Onder de kleurkrink lèè de lichtfrak (Eng. photosphere). 'k gebrôk ier ’t waurd ‘frak’ oemda de poziesse van dees laag auveriejenkompt met de frak (eng. mantle) van d’èèrde. As me dan nog wédder afzakke, kaume me telangeléste ôt oep ’t ietste diel van ons moeierstèèr, de kèèren. Ier leupt ons zonneken eur ietechat mè zam poe.zen oep tot tien miljoen grôde en onploffe dor élleke segont ondertduuzelde kèèrenfuuzeboemme. Den énérzjie in de veurrem van licht dieje dorbâ vrâkompt éé, naijé, ‘k zwans ni, veule onderde iewe noedeg oem zan âge deur den dichte lichtfrak nor bôte te presse.
Binne vâf miljâr jorrekes godd' ons zon beginne mèj'euren ailejum (helium) oep te stauke en zal z'oepzwulle tot eun roei reuzin. D’ieste twie palnaite, Merkuurejus én Vainus weurren ierbâ oepgesloekt en oek ons palnètsje, Moeken Èèrdbol got d'r nij oep vernétte: alle bieste, alle greujsels, keutweg alle laivesveurreme zulle verbleustert weurre. Mor taige diejen tât zèn m’ aupelak al lank verôst nodde saigenauvergestélste kant van de Papstrot (Eng: Milky way) oem oep e vés palnétsje rond e vés stèèreke oeptevés vanveurenavon te starte totta telangelèste stillekeson den iele bollewinkel vanèèr en oepternift nodde kaloete leupt.'K PÂS DAMME DAIZE ZAUMER NI VEUJL RAIGER ZULLE KRÂGE, MANNEKES!

* pèèrdsoeg (Engels: sunny side up, standortkèèskops oef beschoft ollands (A.N.): spiegelei)

Stèèrregeliertat (sterrekunde)

2009-01-06T09:08:00.000-08:00

Ons zon is e klân mor zôneg stèèreke on dem bôtekant van ien van de vier krolle van de Papstrot (1). Z’is gin straikezjauw gelak as soemmegte stèère, die-j-unnen iele gâsveurrot tot ‘t léste oerbolleke-n-oepstauke in e pôr tontal (2) jôre. On ’t end van un laivesloep weurre zeulle tot 4 miljaar grôden iet én dan boem petaat ôtien. Rap laive en rap in’t putteke. Alle schâtkundege oeftstoffe (3) worôt onz' èèrde én al wat d’r oep rondleupt en greu.jt is oepgebât is oewet geveurremt in zoe eun eksplauze. In de stielvokabbelèèr van de stèèrregeliertat iet dais biest ‘supernovas’, mor i man lirs klap ekik lieverder auver 'knalreuzinne'.

Nâ zuld’ âj âge-n-afvraage woroem ek die stèère ‘reuzinne’ noem in pleuts van ‘reus’. Efkes e waurdsje-n-ôtleg: ’t zeullefstandig nômwaurd ‘stèèr’, ‘zon’ en ‘palnait’ zén in Liers zoweul as in’t standortkèèskops (A.N.) ammel vrâvelak. Stèèrekundege émme den engelsen tèèrem ‘giant’ letterlak auvergepakt zonder te beseffe dat de veurgenoemde drâ tèèreme in’t Engels geslachtsloes (5) zén. Zoedus, laide van de véntelakke (6) saurt, légt d’r eulle kop mor bâ è, de greutste galjèèrs in onz ielal zén vrâve. D'r is weul ien ôtstéksel (exception): de groette palnaiten van ons zonnestelsel, de zoegenomde 'gâsreujze' drôge nôme van véntelakke gotaide. Ge kunt meujelak zégge: Zjuppeteir is eun gâsreuzin. Naije, as de nôm van 't aimellichom véntelak is, mutte me spraike van ne reus. Ierlak is ierlak.

Nodda de knalreuzin 't èè gon vertélle, ploft euren auverschot inien. In’t beste geval ontstot d’r dan e supperzwor kapnondwèèrregste (7) oef raddejaustèèr dat gieleganst ôt naivediltjes (8) besto. Den deurmaiter* van zoe eun kapnondwèèrregske is dikkesvantâtsoemtwâle mor twintig killemaiter, mor ‘ biesje waigt weul aiveveul as eun zon. Ee stekkedoezeke volgepropt me stof van e kapnondwéérgske zâ tienduuzelde tonne waige. As d’oeveulat achtergeblaive stèèrestof te groet is, bléft de stèèr wédder en wédder inienploffe en weurt de zweuttekracht zoe-j-oeg da zeullefs ’t licht nimmer weggerokt. Dees verschénsel iet een ‘zwét gat’ oef ne stèèrefrèèter.

Oep de béélekes getrokke deur den Hubble (laist: Ubbel)-stèèrekâker zied’eun zwét gat ‘d’r ôt as nen ondeurzichtege zwéttem bol. Da’s ni ’t zwét gat zeullef, mor de ruimte ront et zwét gat worôt gin stroltsje licht nimmer kan schappaire. ’t Zwét gat zeullef is somstwijle ni greutter as ne mèèrembol, mor ’t waigt weul aiveveu.jl as tien zonne. De rand van dieje zwétten bol i' man liers iet de ‘zichtender’, wat de slummerikke van ’t standortkèèskops (A.N.) oemschrâve-n-as: ‘waarnemingshorizon’ (Engels: event horizon). Ne kiejer dagge méj' a reumtetôg de zichtender gepassairt zé, weurt et zoe zwèt as moerreke pèk veur a blaffetuure en gerokte vanzelaive nimier vroem, want â schappèèrrappechat (engels: escape velocity) zâ dan greutter mutte zén az die van ’t licht, en da’s ni meugentlak. Ge weurt mej'iel avve kustmankaloete veur ieweg én altoes oepgesloebbert!

POETNOTIESSES ('voetnoten' veur de AN slummerikke):

1) Papstrot: Veu daizen tèèrem émmek e gieleganst tefrènt waurdbajienvuchsel (woordsamenstelling) iniengedrô.t sumpelweg mette bedoelink zoeveul meugentlak af te wâke van 't standortkèèskops (A.N.). Ge zult meschinst pâze da'k et twidde waurd 'strot' wa te wât gon aalen ém. Jô, tarara! Den Deuts baveurbèlt gebreukt den tèèrem 'Milchstrasse'. Veur 't ieste diel van d' bajienvuchsel (samenstelling) kost ek nikske-n-anders gebrôke as 'pap' oemda dad' in 't Liers 't ienegste zusterwaurd is veur 'mellek'. Wa manâgemazeullever betrèft bennek vrie.t blâ mé tais niefveurremink. De groetten oep van de maideinwoe.nders die da'k d'r auver ongesprauken ém, vinnennet e sappeg, pladèèremplat poepemieke van e waurtsje.

2) Een tontal: Gin ie.n eujropaise tôl èèj' eun âge waurd veur 'miljoen' èn 'duuzelt duuzelde is veutte lank èn klinkt ni schoen. Eun ton is e miljoen gram, de ienat van gewicht in 't metrik stèlsel, dus eun tontal iz e miljoen ie.naide va getallen, én 't ienat in de getalleraut is ien. Dus een 'tontal' is e miljoen.

3) oeftstof: element

4) stielvokabbelèèr, tèèrminollezjie: vakwoordenschat m'n kaloete! Liers is ma meu.jertôl en da mag ni oep 't standortkèèskops oef beschoft ollands (A.N.) trékke en dormai BASTA! Da lèste was spons!

5) geslachtsloes: klinkt lakker anders as 't standortkèèskops oef beschoft ollands (A.N.) 'onzijdig'.

6) véntelak: mannelijk voor de AN slummerikke

7) kapnondwèèrregske: kapnon is 't liers waurd veur 'tol'. Oemda e kapnondwèèrregske veule klénder is az ander dwèèrregsaurte gebrôk ek ier ne verklânveurrem om zanne klânen oemvank te benôdrukke.

8) naivediltsje: neutron. E noegabolleke oef e neujtrinneke is eun 'neutrino'.

kiwifruit - streuskesbais

2009-01-04T10:40:00.000-08:00

Dais niefzielands baisfrôt iz' âgentlak van sjinaise komaf. Dor greujde-n-et langs de kante van de Blâve stroem én noemde ze ‘t ‘yang tao’, wa zoeveul betiekent as: ‘kloot van ne ram mè gâv’aare’. In de Sjinaise genaiskunde wier et gebreukt taige vallingen en énnegt' ander kwoltsjes, mor veur de rèst olde dor ginne iene ’t in zanne kauker oem de b’aarde bèès te gon kwieke veur verbrôk. In ’t midde van de twintegst’ ieje begost Nief-zieland et frôt in groette zeuie (oeveulaide) te proddesaire en ôt te vuure. De offisjaile nôm van de bais wier telangelèste ‘kiwi’, de nôm van ne klânen aarige vaugel ôt de strôsvaugelfamille.‘k Èm lank on’t zuuke gewèst no ne zôvere Lierse nôm veur zoweul dieje vaugel as da frôt. In den dikjonèèr van ‘t beschoft ollands oef standortkèèskops (A.N.) émme z’eun âge waurd oepgenaume: snipstrôs. Kiwifrôt zâ dan ‘snipstruisbes’ weurre in ’t standortkèèskops en ‘snipstrôsbais’ in ’t liers. Mor eum bajienvuchsel (samenstelling) van drij waurde is veutte lank èn lèè ni in de mèrt. Zeullefst eum bajienvuchsel van twie. waurde zâ-w-al zjustekes oep ’t rantsje zén. Nôj' ienegt' uurekes pâze kwamp ‘ek er telangelèste oep: stroazekesbèès. Oej’ émmek da nâ gevonne? Aweul, as g' alle bieste ôt de strôsvaugelfamille oep e raut naivenien pleutst valt d’r drékt iet oep: Alliejen de kiwi is e petieterke, de rest (stroasvaugel, Raija, èmmoe en de kazjewaares) zèn ammel galjeirs, guste van vaugels. Wa wult da na zègge? Datte padodderveurrem (verkleinwoord) va ‘strôs’, streuske, volstodd’oem da biesje ne nôm te gaive! É mè tais waurt kunde e schoem bajienvuchsel veurreme'n oem 't frôt te benoemen: ‘streuskesbais’!

De tien gebaude

2009-01-03T08:46:00.000-08:00

Een ant weurt deur lierenèrs 'vijf gebaude' genoemd. Mor oe weurre al die gebaude afzonderlak genoemd? Aweul, oem ierlak te zén: w'emme d'r gin âgen waurde veur. Me gebrôke de teminollezjie van 't beschoft ollands oef standortkèèskops (A.N.) en spraiken et ôt oep z'n Liers. Dormaij' emmek geprombaird oem veur elk van de vâ.f gebaude terzeullevertât Onollandse én zôver lierse tèèrreme te vinnen.

Van den dikste tot den dunste:

1) Den dôm
2) 't gulzechatsgebod oef snotvinger (In 't Beschoft Ollands 'de wijsvinger'. Dees gebod weurt oek 'likkepot' genoemd oemdat em gebreukt weurt as natuurlâkke laipel (veur ne pot sjokkau ôt te lakke beveurbeld)
3) 't onkôsatsgebod (sprekt veur zan âge)
4) 't âdelatsgebod
5) 't naiderechatsgebod, 't gebotsje

Een Ollands oeleganneke stekt zan onkôsatsgebod oep.

Engels - Nieflierse waurdelést

2008-12-17T11:45:00.000-08:00

Waurde mèj'eun stèèreke zèn niefveurreminge van âge gemok. A Abelian group (maths): nen abbeljonsen troep (beschoft ollans: commutatieve groep) abyss: dieperik ablaze: in de fik (az duer den duuvel ongestauke) Aboriginal: Oerostreullejer (Oerostreuljers joege mè smâtbauge oep sjakosbieste en as ze goesting adden in e muziekske spèlde d'r iene oep z'n eukkelipsepâp: Aboriginal hunted marsupalias with boomerangs and when they were in the mood for a melody someone played his didgeridoo.) abort (med.): engeltjes môke abortion: engeltjesmôkerâ abundance (astrophys.): abbendans, mienigvuldechat (éérdsen mienegvuldechat oef abbendans van schâkundeg oeftstoffe = terrestrial abundance of chemical elements) absolute zero (phys.): 't allerkâtste (beschoft ollans: absolute nulpunt) absorption: oepsloebberink absorption lines (astron.): oepsloebberinksstraipe in de kaleureraut (beschoft ollans: absorptielijnen in het spectrum) acasia (bot.): Azdauren (As(ch)doorn, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) acceleration: verrappink (beschoft ollans: versnelling) accordion (music): trékeurregel acetic acid (chem.): arzânzuur acetone (chem.): arzângiest (beschoft ollans: azijngeest) Achilles' heel: Asjilvessem Achilles' tendon: Asjilpie.s acorn: iekel (zoe gelak as in 'Iekelstrot' (Eikelstraat) acoustic wave: gelôdsgollef acrobat: sirkzjummenasser acrobatics: sirkzjummenas, krummeléézjummenas acronym: létterwaurd active: ardie active galactic nucleus (astron.): aivege papstrotkèèren actor: spélder, fullemspélder (fullem = film) actress: spélster, fullemspélster actually: âgentlak acute (med.): vliegent, acute tuberculosis: vliegende tairink Adam's apple: sloekboebbel ADHD (med.): sintardeunnes, spitsfilzikte adhesive tape: plekband Admiralty: Vlautminnestaire adrenaline: Dré en Aline, aivechatsormaun (aivechat = hevigheid) adverb: bâwaurd advisable: grôje (beschoft ollans: geraden, raadzaam) adult: volslagene, droe. achter d'oere (Atwèèrreps: volslage, beschoft ollans: volwasse) adulterer: aanâver adultress: aanâfster Aegean Sea (geogr.): âlannezie (eilandenzee) aerobics: ôtâfzjummenas aether (astron.): aiter (beschoft ollans: ether) affection: genaigentat (beschoft ollans: genegenheid) afternoon: achternoen (in the afternoon: tenachtenoenet (beschoft ollans: in de namiddag); at 3 p.m.: oem drâ-j-uur tenachtenoenet) again: vanèèr, oepternieft, oeptevés aggression: krikkelat aggressive: krikkel aggressor: ambrassuuker, krikkelegort agoraphobia (psych.): plânschrik agree: akkerdèère agriculture: landbâ agricultural: landbâ- (landbâgront, landbâkunde) agriculturer: landbâver aids: verwèèrtèèrink aim: miere (Idioticon van het Antwerps dialect, Jozef Cornelissen) airbag: botsballon airforce: vliegtroep airmail: dôvepost akward: anteklâveg (beschoft ollans: onhandig) alabaster (miner.): mellekstien alarm: allèèrrem albedo (astron.): wittechat (de wittechat van d'èèrde bedrôgt O.39) albino: supperblieke album: bèèlekesboek alcohol (beverage): alkaul alcoholic: alkolieker/ alkoliekster alcoholism: alkoliekersziekte,zôpzikte algebra (math.): lètterraikere alive and kicking: springedelèèfteg, kriekend lèèfteg alkaline metals (chem.): loegmetaale, natfikkende metaale, natfikkers alkaline earth metals (chem.): éérdloegmetaale all: ammel, allemol (beschoft ollans: allemaal) allergene: auvergewaarechatsôtlokker allergic (med.): auvergewaareg; auvergewaareg veur aapeneutsjes (allergisch voor pindas) allergy (med.): auvergewaarechat alliance: allijense (The Northern Alliance (Afghanistan): De Naurdelakke Allijense) alligator (zool.): briedsmoelkrokkedil alltogether: altegôr almond: amannel almost: euzjenaa(r), euzebie, alwijd, bekanst, betrént alone: alie.nekes altar: âter although: allewél, swaart aluminium (chem.): allemin (Man bruur èè nen tât in den allemin gewèèrrekt aluminum foil: zulleverpampier, aloanmetôlfaule Alpha Centauri (astron.): Ierste stèèr in de Pèèrdmens always: alta, allezelèève, altoes ambulance: ambulans, ziekekérreke, gastôskaar America: Amaireka American (noun): Amairekeunder (antwèèrreps, persoen) American (adj.): amairekons amethyst (min.): môve kwets (môf = purple, kwets = quartz) ammonia (chem.): loeggâs amoebe (biol.): meubbeke ammunition: schietveurraad amphibian (zool.): oeverbieste amphitheater: rinkschâburg amplifier: verstèèrreker amygdala (anat.): éssenamannele (hersenamandelen) AN (Algemeen Nederlands): Oepgedroengen Ollands anachronisme: tâtfât (beschoft ollans: tijdfout) anatomist (med.): lâfdiëlespesjalist, annatomieker anatomy (med.):lâfdiëleliër (lijfdelenleer) anemia: bloetèèrremeu.j anal fin (biol.): stropvlim (beschoft ollans: aarsvin) analyser: ontlèèjer ancestors: veurâvers anchovy (biol.): ansevis ancient greek: âtgriks; âve grieke aneurysm (med.): slagôjerbolleke angina pectoris (med.): èrtkrampe Anglican church: Buskoppekèèrrek Ångström (unit of lenght): Éngstroe.m (Ång is famille van ’t beschoft ollands ‘eng’ oef ‘enk’ en ström is ’t swaitse waurt veur ‘stroem’.; Den deursnai van eun kaulstofataum is ienen éngstroem.) ankle (anat.): knoesel annelid (zool.): pier (beschoft ollans: ringworm) annihilation: verennuwairink (beschoft ollans: vernietiging) anniversary: verjaarinksfie.st (nief Liers waurt van âge gemok, verjaardag weurt auveral gebreukt) anopheles (biol.): moeraskeurtsmug ant (biol.): muurzâker (beschoft ollans: mier) anteater (biol.): muurzâkerfrèèter antenne: antèn antiaircraft gun: neeraalkanon antibiotics: verdelgmeddekamente, verdelgmeddesân anticlockwise: saigekloks anticyclone (meteorol.): oegedrukgebied antimatter (phys.): âverrechtsstof antipode: taigepoeter antique: âtsiergoed Antiquity: d'âtat (de oudheid) antiquarian: âtsiergoedverkoeper antlers: takkenaures* gewâ antonym (ling.): taigewaurd Antartica: Âsvasteland aorta (anat.): lâfklopôjer, (beschoft ollans: lichaamsslagader, aorta) Appenines (in Italy): Bottingebèèrregte appetizer : veursloekske applaud: andegeklap, tiengebaudegeklètter apricots: appelekokke april: april april fool's day: nievejor van de zotte aquamarine (colour): ziejeblât arachnid (zool.): achtpeutsje arc (rel.): èèrrek (verlierst antweerps 'erk'): den èèrrek van Nauwai (Arc of Noah) archbishop: eutsbuskop archduke: eutsértoch architekt: arsjitèkt, bâmiester Arctic Ocean: Naurdpaulzië arcade: baugegank archeologist: âtatsgelierde archeopteryx: Ieste vaugel archipel: âlande???? architect: arsjetekt arc minute (math.): baugmennuut (beschoft ollans: boogminuut) arc second (math.): baugsegont (beschoft ollans: boogseconde) argon (chem.): arregon, lamzakloecht (van 't griks a (ni-) + ergo (wèèrreke). Oemdadd' arregon gelak as èllek lôgâs e klân stukske van den èèrdse'n doempkrink ôtmokt, gebrôk ek 'loecht' im pleuts va 'gâs'. Bekanst ie.n ten ondert van de loecht roemmedoem onzen èèrdbol bestodd' ôt lamzakloecht (Ar). argue: rézzenaire aria (music): èèr ('n ééreke zingen) ark (rel.): èèrrek (Antwèèrreps: erk) armour: âzere klie.rgoet armadillo: schildvèèreke, gèpsebiest (beschoft ollans: gordeldier) army: troep arsenic: arsénik arteriosclerosis: ôjerverkalkink artificial intelligence: masjienslummechat asbest: stienvlas asbestosis: stienvlasloeng ascension (of jesus): Sint-Witteksdag ascribe (to): toewâte on (beschoft ollans: toeschrijven aan) ash-tray: assembak aspen: klépperboem (ratelpopulier) asphalt: éérdpèk (beschoft ollans: aardpek), wégtâr aspirin: asprinneke Assumption of Mary: allefoe(g)st, Onzeluvvevrâjaimelvèèrt astronaut: reumtevèèrder aster (bot.): sintegoemmerbloemmeke asterisk: stèèrreke asteroid: stèèrrewiet asthma (med.): aasemèèrremeu.j (lit. ademarmoede) atelier: wèèrrekkreumte atheist: goddeloeze athlete: atlantieker athletics: atlantiek Atlantic Ocean: De Lange Ossejaan atlas (anat.): kopwéérevel, bauveste potternosterbolleke atmosphere: doempkrink; aasemoemulsel (aliejen van d'èèrde), gâsoemulsel atol: ringâland atoom: ataum, oerbolleke atomic age: ataumtâtpéérrek atomic number: ataumnummerau(w) audio frequency: oerbôre frekwense augur: vaugelwichelèr august: ogustes Aussi: Ostreuljer Australia: Ostreulleje australopithecus (paleon.): zôderaap (zuideraap) autist: afgeslautelink authorities, the: d'auverat, d'ottoritâte autograph: anttie.ke (beschoft ollans: handtekening, 'eur anttie.ke zétte, pleutse' autoimmune disease: sinttaigenajâge (Sint-tegen- u-eigen), zeullefafwèèrzikte autumn: èèrrefst autumnal equinox: èèrrefsteffenink autumn crocus (bot.): bloete begâne (herfttijloos, colchicum autumnale; van 'naakte begijnen' (Idioticon van het Antwerps dialect, Jozef Cornelissen). avant-garde: zannen tât veurôt, veurtèts avens: buskopspots avaricious: poetâvastech avariciousness: poetâvastechat aviator: vliegenier antioxidant: lâfantiroest astrophysics: stèèrrenatuurkunde axioma: grontraiger aviary: vaugelezjèèr avocado: bauterpèèr avocado oil: bauterpèèrenaule azuur: aimelblât B baboon: bobbejon (van't Afrikaans ontleent) baby: boeleke, bebbe; tutterérreke (zuigeling) baby boom: boelekesgollef baby carriage: boekeleskâr, vatuur babyhood: boelekestât babysit: béngelbewaarder bacchanal: brasfiesje???? bacillus: stokmikroob* backbone (anat.): potternoster: he lacks backbone to accomplish this: A mankèèrt potternoster oemmet gebérlikt te krâge. back crawl: achterâtzwummen, èèveréksoemzwumme (rugslag is nederlands) bacon: éps (Big Bacon (fastfood term): dikken épsburger) background radiation: nârôs van dem beginboenk (oep de létter vertolt in't beschoft ollans: naruis van de oerknal) bacteriologie: mikraubeliejer bacteriologist: mikraubespesjalist bad luck: broks (beschoft ollans: pech) Bagdad: Balderâs (Balderijs, middenaiderlans waurt, vernumt in de Ultegoemse antschréfsels (Hulthemse handschriften). Dais waurt trékt nâg oep "balderij" en iz oemdiejentwul iejel sumpel te verlirsen.) baggage: râsgoed, begeuzze bagpipes (mus.): moezelzak (Idioticon van het Antwerps dialect, Jozef Cornelissen) balcony: ôtstaik bald eagle: blotten oddelèr bale-cotton: âveregeurt (antwèèrreps: haveregört, beschoft ollans: baalkatoen) ballpoint pen: stift, bic balm (balsem): bélzem (ziet: balsamine) balm (wèèrekwaurt): bélzeme balsamine (bot.): bélzemin (Belzemien, idioticon van het antwerps dialect, Jozef Cornelissen) bamboo: boe.mgès (boomgras) Bamboo Curtain (hist.): boe.mgèsdrapperie banana: banôn, krumfrôt baobab: oppekesbroe.tboem Baptism: Tistekéérek Baptist: tist barbed wire: pinnekesdrô.t bargeman: vèèrder (beschoft ollands: schipper) barley: gest (gerst) barometer: luchtdrukmaiter barracks: kazèèrreme (beschoft ollans: kazerne) barrel organ: drôjeurregel bars (prison): trolles, achter de trolles (behind bars) baseball: oenkbal baseball bat: oenkbalkluppel base-drum: dzjum (Liers veur 'grote trom', double base-drum = dobbelen dzjum) bass-horn: groetten toeter (tuba) bastardize (gram.): bastardaire (beschoft ollans: verbasteren) bat (zool.): fliermôs bathing cap (badmuts): zwumpots (van âge gemok) bathysphere: dôkbol battle cry: krâgskrés bay: lavvelier (laurier) beauty contest: nétatsprâskamp (netheidsprijskamp) bed: kèève bedouin: kèèmelvèèrder bed-ridden: strâk (ligge) beech (bot.): buuk (beschoft ollans: beuk) beech-nut: buukenaut beefburger: amburreger beef olives: loe.ze vinke (beschoft ollans: blinde vinken) beekeeper: biekesâver, biekesboer begonia: ??? behaviourism: vuugingsstroemink Bejing (capital of China): Paikink Belgian: Béls (persoen), bélze- (bâvuuglak naamwaurt, beveubbelt: bélzevlag), Jozef Cornelissen, Idioticon van het Antwerps Dialect Belgium: Bélzelant (Jozef Cornelissen, Idioticon van het Antwerps Dialect), 't Bélzjikske belly-button: naagelenbôk bends: dôkziekte bent (bot.): strôsgés (struisgras) beret: barret, allepeklak berkelium (chem.): bèèrrekeloestof (genoemd nor Berkeley, wad' in't Vloms Berkelo zâ iete) Bern (capital of Switzerland): Bèèren berry: bèès berry jam: bèèzezjelâ (beschoft ollans: bessenkonfituur) bib: bavét biceps: forsbolle bicycle: velau big bang (astrophys.): beginboenk (beschoft ollans: oerknal) big bang theory (astrophys.): beginboenktaijerie bikini: zwumlappekes bilberry: krôkebais (krakebees, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) billion: miljaar, naigenuller billionaire: miljaarmondèèke, miljardeir bimonthly: twiejemeundelaks bingo (as an exclamation): kadots binoculars: zuukbô.s (beschoft ollans: verrekijker) bioengineer: bijauvernuftegort, bijauinzjenjeur bismuth (chem.): asloe.t (verliersink van het naivewaurd aslood) bit: bitsje, bèkke blackberry: brèmbèès (beschoft ollans: braambes) blackbird: mèèrel blackcap (zool.): sponse kwèt (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen), beschoft ollans: zwartkop black hole (astron.): zwét gat, stèèrefrèèter, reumtekôl (ruimtekuil) black magic: zwétte toeverékserâ black market: zwétte mèrt black pudding: zwéttem beulink bladder: pisblaas Blessed Sacrament: d'eilige kommune blind spot (anat.): blinde plak blitzkrieg: flitsstrât blockbuster: reuzeboem blowgun: klakkebôs boa constrictor (zool.): bauwa, doe.tknâpslang bodily: lâfelak (Ducth: lichamelijk) bodybuilding: kliejerkassekwiejek, forsbollesport bolt: gréngel (antwèèrreps: grendel) bomb disposal squad (mil.): boemspesjalisteploeg, ontmèndersploeg bomber (mil.): boemmesmâter (beschoft ollans: bommewerper) bongo: bongautroemmel, koppeltroemmel bonobo: dwèèrregsjumpanzieje boo: ôtzjâve (beschoft ollans: uitjouwen) bookbinder: boekbinner bookkeeper: boekâver book-keeping: boekâve bookworm: létterfrétter boomerang: smâtbaug bootblack: oepblinker booty: buu.t (beschoft ollans: buit) border: schienis (scheenis (grens), Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen, wij zijn hier op 't schee van 't dorp: Me zèn ier oep t'schie. van 't teurrep) born and bred: gewonnen én gebaure (Antwèèrreps: beschoft ollans: geboren en getogen) boron (chem.): boewer borscht: rooibietesoep boulevard: boelvaar bouquet: bloemmekai bowel: dèèrrem bowel movement: potgank, groette commisjes bower: loemmerteuske (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) beschoft ollans: priëel) bowling: kaigele Boxing Day: twidde kézdag box number: postbusnummerau box office: ontraibonnekesverkoe.p bra: potskes veur twielinge, tèttezakke, beustenâver bracelet: brazzelèt brain (anat.): éssene, bauvekaamer, okkernaut brain cell: éssesél brainchild: ésseboeleke, kopkinneke brain drain: spesjalisteverôs brainstem: éssestroenk (beschoft ollans: hersenstam) brainwashing: bauvekaamerkeus, éssespuulink (beschoft ollans: hersenspoeling) brain wave: éssegollef brand new: splinsternief (beschoft ollans: splinternieuw) brass: toeterkauper, gèèlkauper brass band: fanfaar, toeterstoet* Bratislava (capital of Slovakia): Bratselof brazil nut (bot.): zichelnaut (sikkelnoot, beschoft ollans: paranoot) bread pudding: broetboddink (beschoft ollans: broodpudding) breadth: briedde (beschoft ollans: breedte) breast stroke (sport.): beustzwumme* (beschoft ollans: schoolslag) bridegroom: trâver, brôdegoemmer* brilliant (diamond); brilzjant, keuninksstien* brilliantine: kôfvét, kalottevèt broccoli: brokkelkoel*, brokkelie bromine (chem.): broewem bronchial tubes: loengpéppekes, aasemôjers (ademaders) bronchitis: bronsjit brontosaurus (biol.): donderdrâk, donderartis (zukt: lizard) bronze: klokkespâs bronze age: klokkespâze, bronze tâtpèèrrek bronze medal: klokkespâsmadolle brown sugar: brône sôker, brôn zutsel* brunette: breuntje Brussels sprouts: sprôte brutal: raweuns, breusteg, bruteusseg brute: raweunsegord, bruteussegord, breustegord brute force calculation (math.): raweunseforsôtraikerink bubble: broebel (beschoft ollans bel, bubbel) buck: boek (beschoft ollans: bok) buckwheat: boekert (antwerps) building: gebâ, spéllemént (beschoft ollans: gebouw) bulb: ballonneke bullfinch: gâtvink bumble-bee (zool.): oemmel (beschoft ollans: hommel) bunch (of flowers): bloemekai; trossel (drôve) bundle: bussel (beschoft ollans: bundel) bunting: geus (beschoft ollans: gors) bureaucracy: amtenaaremacht bush: oecht, strôk (beschoft ollans: struik) Bushmen: Boskesvollek, Strôkevollek bussiness, mind your own (expression): Ruurt in avven âge stront! butterfly: kléppentèèr butterfly collar: kléppentèèrkol butterfly stroke (sport.): kléppentèèrzwumme, vliegzwumme (beschoft ollans: vlinderslag) by the way: appropau C cabbage (bot.): witte koe.l cabbage butterfly (zool.): koe.lwitteke ('kool' in beschoft ollans 'koolwitje' verwest nor koele en ni nor 'kaul'.) cabin boy: kajôtmènneke cacao: kakkejau cacao bean: kakkejauboe.n cacao plantation: kakkejauplanteuzze cacaphony: kalankesoep cactus: staikelèèr* (formed on the analogy of the beschoft ollans words 'appelaar' (apple-tree), 'perelaar' (pea-tree). The first component in 'staikelèèr' is 'staikel' (beschoft ollans stekel) with addition of -èèr, the equivalent of the beschoft ollans -èèr) caddie: kolvekrôjer caesarean section (med.): sézaarsnai, zjulsézaarse snai. Den surrezân (opperateur) broecht et klajoenk oep de wèèrelt oep zan zjulsézaars, métte sézaarsnai oef mètte zjulsézaarse snai. cafetaria: kaffezôl caffein: kaffebitter, kaffestof (beschoft ollans: caffeïne, koffiebitter) cage: kevie (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) beschoft ollans: kooi) calcify: verkalleke calcification: verkalleking calcium (chem.): knaukstol (knookstaal) calculator: raikermasjien caldera (geol.): krôter, vierkoem (vuurkom) call box: bélkot, aupenbôr tellefonkot call girl: béldél calligraphy: schoe.nschrâve callus: ielt, dikôt, wèèrrekvél (beschoft ollans: eelt) calorie: kallerie, itteniejenat (veulveurrem: itteniejenaide, oep de létter vertolt in't beschoft ollans: hitteëenheden) calves (anat.): brô, brôje; brôjbien (beschoft ollans kuiten, k camel: kéémel camomile: kamil camomole tea: kamillentai camouflage: kammeflaasj camphor: kamfort (kamfort, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) beschoft ollans: kamfer) campus: ??? canary: kanneunnevaugel Canary Islands: Kaneunnenâlande canary yellow: kanneunnegèèl candle: kèès candlestick: kèèsenâver, kandelèèr candy: smulleke (snoepje) canine: onde- canine appetite: giefoenger (geeuwhonger) cannabis: kémp canned goods: doezefrèèt, blékveu.jer cannery: invriesfabrik cannibaal: koppesnéller, âgesaurtoepfrètter cannibalism: koppesnellerâ, âgesaurtoepfrèèterâ canvas: kèmpelap (kèmp = cannabis) canoe: kanau canonize: vereilige, oepaimele (ophemelen) can opener: aupedoenderke candlestick: kèèzenâver cappilary (anat.): aarôjerke; aarpéppeke, dwèèrregôjerke Capricorn: Stienboek captain (mil.): kappetân car: ottau (beschoft ollans: auto) caramel: bais (Kadots, Wim van Gelder) caramelize: verbaize (zukt: caramel) caravan: sleurkot carbon: Kaulstof carbon black: énkzwét (ink black) carbohydrate: kaulwaaterkes carbon copy: kalkèèrink carbon dating: âverdoemsoepmaitink mé raddejaukaul carbon dioxide: kaulzuurgâs carbon monoxide: roestgâskaulstof carbon paper: kalkèèrpampier cardiac: ért- cardiac arrest: tikvertik, klopstop cardigan: gollefke cardiogram: értafschrift cardiologist: értspésjalist, tikkerdoktaur caress: strie.le, ôje car ferry: ottauwauverzétboe.t caricaturist: schamptie.kenèèr caricature: schamptie.kenink car mania: ottauwzottechat carnation: nôgelbloem (Ductch: anjer) carnivore: vlie.sfrétter carotene: paikesroet (Paikesroet is lâfantiroest, b'alleve as ge smoert, dan vuug 'et zan âgen lak ne lâfverroester: Carotene is an antioxidant, except when you smoke, than it behaves like an oxidant: ) carotid artery: alsklopôjer (halsslagader) carousel: drô.meule carpenter: tummerèèr (verlirst antwèèrreps timmerer, beschoft ollans: timmerman) car rental: ottauveruur carrot: paike cartographer: mappentiekenèèr cartoon: moptiekening cartilage (anat.): kneur (Kadots, Wim van Gelder), kneurbie.n (verlirsing van 'knorbeen', 'knörbeen', Idioticon van het Antwerps dialect, Jozef Cornelissen) cartilaginification (med.): kneurbiejenveurremink, kneurveurremink (kraakbeenvorming) cash desk: afdoktoeg cashew nut: niernaut (beschoft ollans cashew nut) cashier: afrekerèèr, kazâver casino: kazjinauw Caspian Sea: Steurplas castanets (music): klépperkes (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) beschoft ollans: castagnetten) caste (India): èèrreffstant castor oil: kakaule (kakolie, beschoft ollans: laxèèraule) castrate: ontvénte castration: ontvèntelakkink, zakafkappink catapult: proppeschieter cathode: katauwt catholic: kattekop; kattekoppelak Catholic church: kattekoppekèèrrek catnap: aazesloppeke catsuit: kattekliejet catwalk: sjauwloe.p cauldron: éksekaitel cavalry: pèèrdevollek caviar: steurkôt (steurkuit) cedar: saider, noltâk (naaldeik, van âge gemok) cedilla: krolleke (c cedilla: , sai onderkrol, sai mèj e krolleke) ceiling: blaffon celestial: aimel-; celestial equator: aimelaivenèèr celibacy: t' joenkman-zén cello: knievaidel (knievedel), séllauw celloist: sellaustrâker cellular tissue: sélwie.fsel cellulitis (med.): appelsienevél cellulose: âtsôker, âtzutsel* (beschoft ollans: houtsuiker) Celsius scale: Ondertgraadeschaal centaur: ménspéérd centenarian: ie.elink (beschoft ollans: eeuwling), ondertjôrege centilitre: santelieter centimetre: santemaiter central nervous system: middeste zainuwèjesistaim centrifugal force: zwiermeulekracht cerebral aneurysm: slagôjerbolleke in d'éssene cerebral hemorrhage: essebleu.jink cerebrospinal (anat.): éssen-en-mèèrreg- (cerebrospinal fluid: éssen-en-mèèrregvocht) certainty: verzaikertât (beschoft ollans: zekerheid) certified public accountant: wétsgéldege naaziender cervical vertebrae (anat.): schabbernakschaakels (beschoft ollans: halswervels) cervix: boelekesblaasals chain: kaitink chain armour: ringeném, âzeren ém chain reaction: rinkoniejenraijakse*, kaitinkraijakse chain smoker: rink-on-ien-smoerder*, kaitinksmoerder chameleon: kammeflaasjdrokske champagne: sjampang chance: gevallechat (van 'gevalleg' (toevallig), beschoft ollans: toeval) change (small money): énkel gélt (Antwèèrrepsen invleu.j) character: karaktèèr charade: zottekespél charcoal: boskaul, buskaul (Kadots, Wim van Gelder) charisma: ôtstraalink charter airline: uurvliegmôtschappâ chastity belt: kutslot (beschoft ollans: kuisheidsgordel), kôsatsgeuddel) chat: sjâvele chauvinism: âgevollekbestoef chauvinist: âgevollekbestoefer cheeseburger: keesburger cheetah (zool.): rappe geplékte, kroskat (beschoft ollans: jachtluipaard) chemical: schâtkundech, sjaimisch chemical engineer: schâtkundeg inzjenjeur chemical industry: schâtkundenâverat chemical warfare: gâsaurlog, vergifaurlog chemistry: schâtkundege chemistry: schâtkunde (verlirsing van "scheidkunde = scheikunde") chemotherapy: sjémaukuur cherry: kès (miervât: kèzze, beschoft ollans: kers) chervil (bot.): kéérrevel chessboard: schaakbért chestnut (bot.): kasteun chew: knâve (beschoft ollans: kauwen, knauwen) chewing gum: tutterfrut chicory (bot.): bitterpai.je childhood: klâjoenkat* (Daz' al laijé van i ma klajoenkat) childish: klajoenkelak (Da mèske is noch frie.t klajoenkelak veur euren âverdoem) childishness: kindereuzze, klajoenkelakat chimpansee (zool.): sjumpanzië (compare beschoft ollans-Liers: krimpen/ krumpen, rimpel - rumpel. The latter syllable -see is pronounced as the Liers equivalent of beschoft ollans 'zee'.) chin (anat.): knép chinchona (bot.): keursscheursboe.m (den tèèrrem 'keursscheurs' èè van doen mai de keursverliegend' âgeschappe van eun stof in de scheurs van dem boe.m. 't Wier in d'iest' élleft van de twintegst ie. mè geu.jen ôtkomst gebreukt taige de moeraskeurs (malaria).) chiromancer: andlaizer (beschoft ollans: handlezer) chiropractor (med.): krôker chiropractic (med.): krôkerâ choc-ice: sjukkelatte kremdegelas chocolate: sjukkelat cholesterol (med.): ôjerklibber chlorine (chem.): kalaur, zâtgâs, galroek (beschoft ollans: galrook) chlorophyl (biol.): loëfgruun chocolate: sjokkelat chocolate pudding: sjokkelatte boddink christmas: kèsmis chronic fatique syndrome: mugtezucht, mugteziekte chromium: kroem chromate: kroemzât chromosome: kèèrrenlits (beschoft ollans: kernlis) cigarette smoke: saffendoemp, kistnaagelendoemp cinnamon: kaniejel, (pâpe)scheus (pijpeschors) oef sumpellewég 'scheus'. cirrocumulus (meteorol.): schoppekeswollek cirrostratus (meteorol.): voe.lwollek (voe.l = sluier) cirrus (meteorol.): vèèrwollek citrus fruit (bot.): siNtrusfrôt, siNtrusoeft ('SINT' gelak as in SINTROEN) clamber: kleffere (beschoft ollans: klauteren) clandestine: âmelak (beschoft ollans: heimelijk) classic: gâventéts (lit. goudentijds) clavicle (anat.): kolknauk (kraag (kol) + knook, van noors 'kragebein'; beschoft ollants: sleutelbeen) clean: praupel (beschoft ollans: proper) cleaning woman: keusvrâ (beschoft ollans: poetsvrouw) cleanness: praupelletât (beschoft ollans: properheid) clerk: amplwajai (beschoft ollans: bediende) click beetle (zool.): knikjan (tiepisch lier, zie: woordenboek van de brabantse dialecten, beschoft ollans: kniptor) cliniclown: gastôsklaunogust clone (noun): kalaun clone (verb): kalaune (ze zâjen eur mutte kalaune) coal (steenkool): ulle (van méchels 'hulle'; heulle, Fr. houille, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen, ) cobalt: kabât (zeullefste stam as kabâter) cocain: kawk, snôfsnie coccyx (anat.): stiet, panneke van 't gat (beschoft ollans: staartbeen) cockraoch: auvebiest (Lit. ovenbeest, Antwerps) coconut: kaukernaut, mammoetkaloet (van âge gemok) coconut milk: kaukernautepap coconut oil: kaukernautenaule coffee: kaffe coffee bean: kaffeboe.n coffee break: kaffepoewes coffee grounds: kaffeprut (beschoft ollans: koffiedik) coffee plantation: kaffeplanteuzze coin (money): paischâf, gleufschèfke, zjeton coincidentially: gevallak (verlirsing van 't antwèèrreps waurt) cold (adj.): kât (middesten trai: kâver, troeftrai: kâtst) cold (med.): valling (beschoft ollans: verkoudheid) collection: kollékse colloid (phys.): kollewiet colonel (mil.): kornèl (kornel, idioticon van het Antwerps dialect, Jozef Cornelissen) colour: kaleur (beschoft ollans: kleur) combination: bajienvuchsel comet (astron.): stèèrtstèèr common brimstone (zool.): sintroenkléppentèèr, sintroenfladderke (beschoft ollans: citroenvlinder) comparative (gram.): middesten trai (âslands 'miðstig', middesten trai, beschoft ollans: vergrotende of vergelijkende trap) complain: éntere, zôge; rèklamaire completely: gieleganst, ielegôr, avvegôr (beschoft ollans: helemaal) compound (gramm.): oniejenvuugink (va waurde) (beschoft ollans: (woord)samenstelling computer: télbak concentrate: ondacht vastpinne* ('n oep), a kost san ondacht ni vastpinne. condition: gestèltat cone (geom.): kubberdon (beschoft ollans: kegel, ziet: http://www.cuberdons.com/page3.html) confectioner: patisjai, vlôkesbakker (beschoft ollans: banketbakker) confectioner's shop: patisserie, vlôkesbakkerâ Confirmation (rel.): d' âlege kommunne conjunction (gram.): vuugwaurd conservative: vastâverech; vastâver Conservative Party: Vastâverspartâ van den Engelsman conservatism: vastâverechat constant (math.): standwèèrde constantly: onâvende Constantinopel (hist.): Stakkestad constellation (astron.): gestèèrt (van 't antwèèrreps, beschoft ollans: gesternte) consumption: verbrôk contagious: aleg (antwèèrreps), onstaikelak; eun alege zikte, eun onstaikelakke zikte. controversial: strâjementelak (van 'straaiement', 't antwèèrreps waurt veur 'controverse'), onvichtbor controversy: strâjement (Antwèèrreps: straaiement), onvichtborat coo (sound of doves): roekedekoeje (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) beschoft ollans: kirren) copper beech (bot.): gereuktvliesboem (beschoft ollans: rode beuk) corderoy: rubbelkesfloer (beschoft ollans: ribfluweel) core (of an apple): kènnekeskot* (niefveurremink van âge gemok), knaus (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) beschoft ollans: klokhuis) cork (bot.): keurrek (körk (ôtsprok: körrek, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) cork oak (bot.): keurrekelèèr* (niefveurremink van âge gemok, kurkelaar) corkscrew: stoppentrèkker cornea (anat.): aurenvlies (beschoft ollans: hoornvlies) corporal (mil.): keurreperol corrosion: infrèètink cortex (anat.): essescheurs cough syrup: oestsaraup, oestsiraup count (rank of noblity): grèèf (antwèèrreps) countess: grèèvés (antwèèrreps: grèèvin) course: lie.rgank (beschoft ollans: cursus) cousin: kozze cover (of a book): koevèèr cowboy: koboj craddle: vatuur, nijn(eke (kindertaal, Idioticon van het Antwerps dialect, Jozef Cornelissen) cranium (anat.): éssekoem, éllemknauk (helmknook) (beschoft ollans: hersenpan) crash helmet: botséllem crawl (sport.): kreuffelzwumme ('t Engels waurd 'crawl' wilt âgentlak 'krôpe' zéggen. In 't Liers bestot der eun schoen saamewaurd veur 'krôpe': kreuffele, wad' e klân békke oep 't éngels waurd trékt. As 't Twiedde diël van de waurdsaamevuugink èmmek 'zwumme' gekauze in pleuts van 'slag'. 'Slag' klinkt in't liers bekanst 't zeullefste gelak as in 't beschoft ollans én mèj'eun tiepisch Lier waurd gealk 'zwumme' kunde baiter ôtpakke. : schoolslag, vlinderslag, wa gewoen auvergepakt is ôt 't Engels: butterfly stroke (beschoft ollans: vlinderslag) crayon: waskau craze: loet, zottechat credible: kréddebiel, geloefwèèrdeg credibility: kréddebilletât, geloefwèèrdechat credit card: afdokkeurtsje cremate: verasse crematorium: oepstaukerâ, verasserâ crepe paper: krèèppampier crescent: maanzichel crime: miskeusse (beschoft ollans: misdaad) criminology: krapuulkunde Croatia: Krawateland crocodile: krokkedil crocus: dwèèrreglééle (beschoft ollans: dwerglelie) crosier: buskopsstaf, krumstaf, spriet (waurt veur 'herdersstaf', vernumt in 't Idioticon van het Antwerps Dialect van Jozef Cornelissen) cross: krôs cross breed: krôsink cross stich: krôsstaik crossword puzzle: krôs(waurd)greutsel, lèttervakskesgreutsel* crown: kroen, koprink crucifiction: krôsegink crucifix: luvvenier crusade: krôsvèèrt crusader: krôsvèèrder crustaceans (zool.): keustbieste (beschoft ollans: schaaldieren) crybaby: bleitboeleke cryptography: g'eimschrift cube: teirlink cubic measure: ruimtemôt cubic meter: reumtemaiter cubic root: déddemachtsweuttel, teirlinksweuttel cucumber: koemkoemmer, kluppelappel cumulonimbus (meteorol.): blokskesraigerwollek cumulostratus (meteorol.): taurewollek (beschoft ollans: torenwork) curcuma (bot.): gèèlweurtel currant: bais current-bread: mik (beschoft ollans: krentenbrood) curry: keurre (keurresijs) custard: eireboddink customs: tol customs house: tolôs customs officer: tollenèèr cyanide: blâzuurzaut cybernetics: stuurkunde cycloon: orkaan??? cylinder: rol, bôs cymbal: schéél cylinder: rol cylindrical: rolveuremeg cymbal: schèèl Cypriot: Siprusser (Wâ zegge ni 'Cyprioot') Cyrrilic alphabet: Sirilse letterraut, Sirril zannen aabaisai cytoplasm (biol.): selslâm D dachshund: tékkel dactyl: gebotzje (beschoft ollans dactyl (van grieks: vinger, Liers: een gebod, gebotzje, van 'tien gebaude', hand) dad(dy): vô, vokke daddy longlegs (zool.): lankpoetmuch (beschoft ollans: langpootmug) daemon: allefchot; éngelbewaarder daffodil (bot.); paasbloem (beschoft ollans: gele narcis) dagger: dollek, petatteschéller dahlia (bot.): ???? daikon (bot.): zjapse rammenéts (beschoft ollans: japanse rammenas) daily (adj.): daagelaks daily (noun): gazét daily dozen: morregendzjummenas (beschoft ollans: ochtendgymnastiek) daily help: keusvrâ dairy: zôvel, papperâ (van 'papperij', idioticon van het antwerps Dialect, Jozef Cornelissen); papfabrik; zôvelzaak dairy cattle: méllekvie. dairy maid: méllekboerinneke dairy man: méllekboer dais: veroegink daisy: maagdelifke (Antwerps) dam: dam (nen dam, den dam) damage: schô damage: schô (beschoft ollans: schade) dame: maddam damn, not worth a damn: ginne gebénnedâde grémmel wèèrt damnation: verdoemmenis dandruff: blotterkes (van 'afblotte' (beschoft ollans afschilferen) dandruff shampoo: sjampau taige blotterkes dark: doenkel (beschoft ollans: donker) data (comp.): gegaives data bank: gegaiveskas date fruit: smèèrlappe (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen), dômfrôt* (duimfruit, e waurt van âge gemok;'t beschoft ollans waurt 'dadel' komt van 't laténs waurd veur vinger. Dor zit iet in, mor as ge 't frôt goe bezie lekt et mier oep nen dôm, doroem émmek dômbèès gekauze.) date line: daatemlân dawdle: luntere (beschoft ollans: talmen, dralen) decade: jôrtintal (jaartiental) december: daisember decency: fatsundelakét (beschoft ollans: fatsoen) decent: fatsundelak (beschoft ollans: fatsoenlijk) decimeter: daisemaiter decorate: dékkeraire, pallaire (palèère, Idioticon van het Antwerps dialect, Jozef Cornelissen) decoration: dékkeraasse, palaase decrease: no benaijen aale, minèèrre (beschoft ollans: verminderen). Deur alliejen al ni te smoe.re old' â kanse oem eun doedelakke loeng- oef értzikten oep a lâf 't aale serjeus no benaije. Ge zâ die kistnaagels baiter métte vôlbakke maigaive!) deed: doenink (beschoft ollans: daad) defeat: klopping (beschoft ollans: nederlaag) defence (national): lantsverwèèrrink, lantwèèr (beschoft ollans: landsverdediging) defend: verwaire, zanâge verwaire deism (philos.): schaapen én slaape (Soemmegte groe.te pâzers van e paar iewe laijé geloevde nij' in ne got dieje baveurbèlt gebaiden onoe.rt oef zonde vergèft, mor ie.rder in e saurt van supperslumme oervernuftegort én tezullevertéts ne lamzak ieste klas dieje mor ne segont in zan beston zam po.eten ôt za mâve gestauken èèj' oem 't ilal (heelal) mèj' alles der oep én der on immalkander te fabrikolèère: schaapen én slaape!) delicacy: lakmaluppeke deltas (anat.): drijjoeke deluge (bibl.): wèèreltverzôpink, de natte verdoemmenis, Venaisieje 'n auveral, ôtreu.jinksdoe.p dentist: pijanist (gebit = pijânau) depth: dibde (beschoft ollans: diepte) dermatologist: ôtspesjalist, véldoktaur dermis (anat.): lairôt (lederhuid) desinfect: ontsmètte detective: sneusterveuster (beschoft ollans: speurder), sneusterfagoempel (speurneus) diaphragm (anat.): krô (kraai, middenrif van dieren, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen; Dais waurt kan aivegoe in de ménselakke lâfdieleliejer (anatomy) gebreukt weurre) diarrhoea (med.): afgank, kakkerâ, dèèrremkots didgeridoo: eukkelipsepâp (eucalyptus pipe) different: verschillege (beschoft ollans: verschillende) difficulties: treubbels digestive tract (med.): verbèèrinksgestél (beschoft ollans: verteringsstelsel) diminish: minèèrre, nor benaijén aale (beschoft ollans: verminderen) dinosaur (zool.): (veuristaurisch én ôtgesteurreve) drôkebiest diphtong: dobbelkalank diploma: diplom diasbled: gebrekkelak; gebrèkkelakke dislike: taigegustink (beschoft ollans: tegenzin) disproportion: onnovvenantelakat (oep de lètter in't beschoft ollans: onnavenantelijkheid, onevenredigheid) disroot: ontweuttele distaste: taigegustink divining-rod: wichelreu.j, éksentwâg (beschoft ollans: wichelroede) divorce: vaniejengon (en.); 't vaniejengon (zn.) DNA: èèrrefstof, èèrrefkeurrekes dribble (football): trippelaire doe (female deer): int (beschoft ollans: hinde); értés (Antwèèrreps: hertin) do-it-yourselfer: doegetzeullever dormitory: mafreumte (beschoft ollans: slaapzaal) dose (med.): spausse double: dobbel double bass: reuzeviaul (beschoft ollans: contrabas) doubting Thomas (ongelovige Thomas): eun twáfeltommeke, nen ongeloevegen taumas dozen: twolleftal dramaturge: tonielschrâver draught (wind): trok, trek (beschoft ollans: tocht) draught (beverage): kwak, sloek drawback: loemmertkant (beschoft ollans: schaduwzijde. Èlleke pozzetieve sittewaasse èè zanne loemmertkant.) dressing: kliejergoet dressing gown: penwaar drift wood: drâfât drinkable: drinkelak, te zôpe (Iz da te zôpe?) drive-in: ottawsinnema driver's licence: bolbrévét, bolpermis, bollissénse dromedary: ie.mbult (éénbult) drone: nèèr (Idioticon van het Antwerps dialect, Jozef Cornelissen) drum: troemmel drum majorette: troemmelmarieke, tamboeremieke drummer: troemmelér, batterist drums: batterie drumstick: troemmelstok Dublin (capital of Ireland): Dobbelin duchy: artogdoem (beschoft ollans: hertogdom) duet: twie.zang dumbbell: alter (beschoft ollans: halter) dummy: téstpoep dumper: vôlbakkekâr (beschoft ollans: vuilniswagen) dumping ground: steurt dunnock (zool.): keullemus (köllemus, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen, beschoft ollans: heggenmus) duodenum (anat.): oefveurremegen dèèrrem (letterlak: hoefvormige darm, beschoft ollans: twaalfvingerige darm) Dutch courage: zjenaivelmoet Dutchman: ollander dynasty: keuninksôs, keuninkskot dysentery (med.): bleu.jenden afgank, roeien afgang dyslexia (neurol.): laizblintat dyspepsia (med.): vertairinkstreubbels E eagle (zool.): aadelèèr, oddelèr Earth (astron.): d' Èèrde earthly: èèrs (gelak as koorts - keurs) earth mantle (geol.): èèrdfrak, frak va Moeken Èèrdbol earth quake: èèrdbaiving earthworm (zool.): pier (beschoft ollans: regenworm) ebony (bot.): zwètât (zwarthout) echinoderm (zool.): staikelôdege (beschoft ollans: stekelhuidigen) echo: vroemgallem (naamwaurt); vroemgalleme (wèèrrekwaurt) echography (med.): vroemgallemonderzuuk ecliptic (astron.): zonnembaug economy: ôsâvink, ôsâvinkskunde economic crisis: ôsâvinkszoenk, ekkenaumische krises. eczema (med.): zilt Eden, garden of (rel.): Of van Aide edible: aitelak, 't aite (Iz da 't aité? beschoft ollans: eetbaar) egg: ijr (beschoft ollans: ei) eiderdown: edderendon (beschoft ollans: eiderdons) ejaculate: zjakkelèère ejaculation: zjakkelaase elbow (anat.): ellembaug elder (bot.): flierboe.m elder-berry: flierbais electroencephalogram (med.): éssenafschrift, ésseschréfsel elektron (phys.): éllentronneke (compare: ellentriek) electron microscope (tech.): ellentronnekesmikraubekâker electromagnetic spectrum: ellentraumaggenaitische kaleureraut electromagnetism (phys.): ellentraumagnètik electronegativity (chem.): minéllentrikwèèrde (electronegatieve waarde) electroshock therapy (med.): éllentrikkeschokkekuur element (chem.): oeftstof (hoofdstof) elephant: aulefant elephant garlic: aulefanteloe.k elite: keurklik, éllit ellips (math.): ijrink (lit. eiring) e-mail (inform.): éllentrikke post: Den éllentrikke fakteur is gepassait: ik heb een e-mail binnengekregen) embryo: veurboeleke emerald (smaragd): méraut (veulveurrem: méraude, van 't frans 'émeraude'). 't Waurt klinkt lak 'méraude' in 'oep méraude gon'. emerald green: mérautgruun (smaragdgroen), emerald toucanet: mérautgruun zichelbékske emotion: altereuzze (beschoft ollans: ontroering) empathic: inlèèfteg empathy (psych.): inlèèftechat emperor: kâzer emphysema (med.): rek-ôt-de-loeng (lit. 'rek uit de long') empty-handed: mè laige polle encyclopedia: allesoemvatter endive (bot.): andijvel (beschoft ollans: andijvie) engineer: vernuftegort (afgeloert van d' ollantse niefveurremink 'vernufteling') entomology: zespeutzjeskunde (zespoet = insect), kèèrrefbiesjeskunde (kèèrreverke = insect, van beschoft ollans 'kerfdier') entomologist: zespeutzjesspesjalist, kèèrrefbiesjesspesjalist envelope: brievezakske (antwerps) enzyme (biol.): wèèrrektikkenijrewitzje (werkeiwit), zimmeke eohippus (zool.): oerpèrtsje epidermis: bauvenvél (beschoft ollans: opperhuid) epiglottis (anat.): strautflap, sloeklôk (slikluik) epiphyse (anat.): mastentopklirreke (beschoft ollans: pijnappelklier) equator (geogr.): middestraip Equatorial Guinea: Zjinieje-oep-de-middestraip equinox, autumnal: èèrrefstpunt (beschoft ollans: herfstpunt) equinox, vernal: ôtkaumpunt (beschoft ollans: lentepunt) escape velocity (phys.): schappèèrrappechat (beschoft ollans: ontsnappingssnelhied) eskimo: sniejôger essence: toecht (beschoft ollans: essentie) ester (chem.): étèèrzaut (Fr. sel d'éther) estimate: schattaase (beschoft ollans: schatting) et cetera: ézoeveuts* (enzovoort), éwanogammel* (klèmtoe.n oep 't okke, en wat nog allemaal) eunuch: zakloeze eurocent: pèèrdsoeg ('t ât waurt veunne séntim) evening: aavet; in the evening: 's aaves event horizon (astrophys.): zichténder (lit. zichteinder, beschoft ollans waarnemingshorizon) even-toed ungulate (zool.): splèètoefbiest (beschoft ollans: evenhoevige) eventually: telangeléste (beschoft ollans: uiteindelijk) everybody: elkendiën, ievangôr (beschoft ollans: iedereen) eucalyptus (bot.): eukkelips(enboem) Eustachian tube (anat.): eustasjbeuske ('t Eustasjbeuske leupt van de straut nodde talloe.re) every other day: auveranderendag (beschoft ollans: om de andere dag) exception: ôtstéksel eye-brow: wénksbrâ (veulveurrem: wenksbrâve) exchange: vertôkele expensive: dier (beschoft ollans: duur) exposed: blak, blaks express (post): aazepost (hazepost) extreme: ôtermeuts (beschoft ollans: extreem, uitermaats); nen ôtermeutse F face: gaivel, gelot (gelaat) façade: frim failure: schétsak falchion: krumzwèèrt fastfood: gâgeritsjes (gauwgereedjes), rapkost fastfood restaurant: rapkostkot, gâgeritsjesaitôs fauna: biestemboel favour: plezirreke, zjonst (van 'zjonne' (gunnen)) favourite: fébbe- february: faibrewaarre, 't (keurt) meundeke feed: veujere (beschoft ollans: voederen) feminine: vrâvelak femme fatale: kopsotmokster, véntemaggenait ferromagnetic (phys.): plakâzerlak ferromagnetism (phys.): plakâzerfors fever: keurs (beschoft ollans: koorts) fibre: vèès (beschoft ollans: vezel) fight: vichte (beschoft ollans: vechten) fifty: féfteg (beschoft ollans: vijftig) fine: boet, kwô gèlt (antwèèrreps) finger, little: gebotsje (padodderveurrem van gebod = vinger, de vâf gebaude = and), naiderechatsgebod filatelist: témperier fire: vier (beschoft ollans: vuur) fireworks: vierwèèrrek, bloemmeboemme* firm: floeks (beschoft ollans: flink) flannel: férnel flesh-fly: dol, roenkflieg (beschoft ollans: bromvlieg) flock: koe (a flock of birds: eung koe vaugels) flood: oepkaum (beschoft ollans: vloed) floor: èère ('k mut mannen èèrren oepnaime) floor: steuzze (beschoft ollans: verdieping) flower-bulb: klister (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) beschoft ollans: bloembol) fluor (chem.): fleu.jer (Lat. fluere, vloeien, liers: vleu.je) fluorescence: fleu.jerizairink fluorescent: fleu.jerizaireg fluospar (min.): vleu.jspot (vloeispaat) flute: zâflôt (verlierst antwèèrreps), dwèèsflôt (beschoft ollans: dwarsfluit) foam: broes (beschoft ollans: schuim; foaming with rage: broesluppe va raastechat, broesluppeg zèn va raastechat (beschoft ollans: schuimbekken van woede, razernij)) foam rubber: broeskatsjoe foil: faule following: teneuste (beschoft ollans: volgende) foot-note: poe.tnotiesses force: dwank (antwerps) ford: gewat (antwèèrreps: gewad, beschoft ollans: wad; waddenzee = gewaddezie. forehead: veuroeft, nomdèsvôjers (antwèèrreps), kobdeurrepel forenoon: veurdenoen, 'in the forenoon' veurnoens forget-me-not (bot.): vergèt-ma-nieke fork: frinkét foundling: verlaatelingeske (beschoft ollans: vondeling) fragile: prakkeleus free (of charge): verniet, veur kik fresh: vés (beschoft ollans: vers) fresh air, to get a breath of (expression): vésse loecht oepdoen (beschoft ollans: een frisse neus halen) fringe: frénne (beschoft ollans: franje) frog (zool.): veus, peut frog-spawn: veusseklibber (beschoft ollans: kikkerdril) frost-bite: sallewaasse van't friezemanneke frown: fronsele; frown (knit) one's eye-brows: zan wénksbrâve fronsele) fruit: frôt, euft (ooft) frustrate: onderbevraidege, tekeurtdoen frustration: onderbevraidegink, tekeurtdoenink frustration tolerance (psych.): onderbevraidegingsverduldechat fuchsia (bot.): bèllekes (Antwèèrreps) funnel: témst, verlék furniture: inbeujel, meubbelèèr (beschoft ollans: inboedel) further: veudders (beschoft ollans: verder) future: 't naanâ* (het na-nu), 't nogtegebeure* (beschoft ollans: toekomst) G gallery: galderâ (galderij, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) gall bladder (anat.): gal (beschoft ollans: galblaas) gas: gâs gaseous: doempveurremeg gas giant (astron.): gâsgaljèèr ('Zjuppetèèr is ne gaasgalèèr, beschoft ollans: gasreus) gas mask: gâsmoembakkes, aasemtémst gas station: naftstaase gay marriage: auwmauwâvelak gene: zjèèneke (Liers pet form of Eugene, 'zjèèn' originates from the same greek word as the scientific term 'gene'. The French equivalent gène sounds identical to the Liers pet-form) general (mil.): zjénnerol geneticist: éérrefelakatgelie.rde, zjèènentist genetic: zjènaitisch genetic manipulation: zjènaitische foefelorâ Geneva: Zjenèèf (Konvense van Zjenèèf) genetics: èèrfelakatslie.r genetic counseling: zjènaitische konsultaasse gene therapy: zjènaitische kuur generous: zjénnereus generosity: zjénnereuzzetât genius: bolleke, supperslumme genome: zjènaum genomics: zjènaumentéknik geography: éérderâkskunde geranium: zjerârijum germanium (chem.): alleftin (Alleftin weurt gebreukt veu sjippe (chips) te maake) gin: zjenaivel ginger: gewâweuttel (lit. gewijwortel, beschoft ollans: gember) ginger bread: schâtkoek (beschoft ollans: peperkoek) giraf: stèltpèèrt (van âge gemok), zjirraf glass: gelas (antwèèrrepsen invleu.j) glasses: fok (antwèèrreps) glazed frost (meteorol.): âsgank (beschoft ollans: ijzel) glove: zjant (beschoft ollans: handschoen) glowing: gleu.jtech glutton: frèètmoe.k (beschoft ollans: smulpaap) go: gon goal (exclamation): binau!; pot! go out: oep gank gon goal (football): pot goiter (med.): gewâter gold (chem.): gâ.t gondola: vèèrkallèèsj (oep de létter vertolt in't beschoft ollans: vaarkoets), gonnel (beschoft ollans: gondel) goodnight: sloppel gorilla (zool.): galjèèraap, gustaap, gust goo: klibber goodbye: salodderkes (én de kots) ach' â zôpbruurekes in't kafai geujendag zégt gooseberry (bot.): staikebais (beschoft ollans: kruisbes) Gothic: Gautisch Gothic fonts: kattelètters (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) gout (med.): 't peutzje grammar: klapliejer Grand Canyon: De Groette Klauf granite (min.): frut (ne frutte vloer), értrots (hardrots) graphite: schrâfkaul (lit. in beschoft ollans: schrijfkool) grass: gès greatgrandfather: auvervovô, vovovô greatgrandmother: auvermoemoe, moemoemoe Great Hadron Collider (phys.): Groetten Adderonneverrapper grey: grâs, grât Grim Reaper: Pitsje de doet (beschoft ollans: Magere Hein) groin (anat.): ie.kenis (beschoft ollans: lies) ground floor: benaijesteuzze (beschoft ollans: benedenverdieping) Ground Zero (hist.): den Benaijé (De benaijésteuzze van de Twiejelingtaures) guano: vaugelmés (vogelmest) guardian: moember (beschoft ollans: voogd) gudgeon (zool.): geu.vel (beschoft ollans: grondel) gull (zool.): mie. (beschoft ollans: meeuw) H habit: gewénte (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) haddock (zool.): krôm, schéllevis (beschoft ollans: schelvis) hall: al, geschèlt (e zôver lirs waurdsje! beschoft ollans: portaal) halogen (chem.): zâtveurremer (zoutvormer) halogen lamp: allogie.jenlamp handball (sports): pollekezbal handful: ansvolleke, pollekevolleke handkerchief: snotvot, snutlap hard drugs: zwaaren daup harelip: aazelup harmful: schôlak harp: èèrrep (herp (ôtsprok herrep), Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) beschoft ollans: harp) harpsichord (klavecimbel): klaversingel (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) harvest: oe.st (Middelnederlands: oost, oost, Idioticon van het Antwerps dialect, Jozef Cornelissen) hat-trick (football): troelalla (gebreukt veur drijj’ aazen in wiste. De betiekenis kan ôtgebrèt weurre nor ‘drij potte in ie.n élleft’) hazelnut (bot.): aazenaut heat: iejette, ie.te (hiette, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) beschoft ollans: hitte) hectometre: ondert maiter helium (chem.): ailejum, piepstémgâs hello: geu.jendag helix (math.): wéntelèèr (lit. wentelaar) Helsinki (capital of Finland): Elsinkburreg (Swedish: Helsingborg) hemisphere: bolélleft (halfrond) , dem bauvestem bolélleft (Het hoordelijk halfrond)de zôdelakkem oef onderstem bolélleft (Het zuidelijk halfrond) hemorroids (med.): ollebaize, ollekebollekes Hera (myth.): Aira Heracles (myth.): Èrkul herd (of cattle): koe (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen), beschoft ollans: kudde here you are (expr.): astambalift hermafrodiet: allebâke hernia: verschot heroin: érauwin, érrewin, éldendaup (heldendrug) herring (zool.): èèrink (beschoft ollans: haring) heterosexual: iejeterauw hind: értes (Antwèèrreps: hertin) hip (anat.): eup HIV: Asjivai-vieres (H = ash + I + V = vai) hive: biejekeurref (e roenkende biejekeurref: een gonzende bijenkorf) hobby: obbie Holy Trinity, the: d'Âlege Drâvuldechat homeopathy (med.): waaterfléskesdoktaurderâ, verdunningsdoktaurderâ homo erectus (paleon.): réchtoeploe.penden oermèns, awmawérrektes homo habilis (paleon.): andegort, andegen oerméns, awmauabbelis homo sapiens (paleon.): slumme ménsesaurt, saap homosexual: awmaw homosexuality: 't awmawzén, 't awmawdoem honest: ie.rlak (beschoft ollans: eerlijk) honesty: ie.rlakat honesty (bot.): gélt va Roeme (Antwèèrreps: geld van Roeme, beschoft ollans: judaspenning) honey: eunink (beschoft ollans: honing) horizontal: pladèèrremrecht, platrécht hornbeam (bot.): élzentèèr (beschoft ollans: haagbeuk) hornet (zool.): euzzel (beschoft ollans: horzel) hors d'oevre: kâve pla, kâ plakke (padodderveurrem) host (rel.): ostie, kommunebroe.ke*, lâf va Zjuuzeke* (lichaam van christus) hoy flushes (med.): tuttuutekes (Vrâve krâge dikkes tuttuutekes in ’t kie.re van de jaare) humidity: klammechat humming bird (kolibri): brieke (rémt oep 'bieke') hurry (up): speuje hydrogen (chem.): oergâs, oerloecht hyperbole: vluchtkrumme hypocrisy: floersmoelechat, schânâleg hypocrite: floere smoel, schânâlegort hypofyse (anat.): éssenonangselke (beschoft ollans: hersenaanhangsel) hypothalamus (anat.): ippawtallem I idea: bedénksel, gedacht if: as (beschoft ollans: als) iglo: sniejekot (beschoft ollans: sneeuwhut) ileum (anat.): kroenkeldèèrrem (beschoft ollans: kronkeldarm) immaculate: nibedrèst immaculate conception: nibedrést ontvangsel (beschoft ollans: onbevlekte ontvangenis) immature (behaviour): klâjoenkelak, nog ni gieleganst droeg achter d'oere, nivolslage (Antwèèrreps: volslage = volwassen) imitation: achternaadoenink imitator: achternaadoender impatient: ongeduureg (beschoft ollans: ongeduldig) inaugurate: inaale (zukt: inauguration) inauguration: inaalink (inhaling, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) beschoft ollans: inhuldiging) indecent: onfatsundelak indecency: onfatsundelakat index finger: gulzechatsgebod indigo: waiblât (beschoft ollans: wedeblauw, beschoft ollans wede = wééj (compare: trede - trééj, trai)) indoctrinate: inaamere indoctrination: inaamerink Indo-European: Indauw-Eujropais indolence: vaddechat (verlirsing van Antwèèrreps waurt, beschoft ollans: vadsigheid) industrial revolution: nâverétsoemwéntelink (beschoft ollans construction: nijverheidsomwenteling) infect: ontstaike infectious: aaleg (antwèèrreps), onstaikelak infinitive (gram.): onvervuugde veurrem (beschoft ollans: onbepaalde wijs) infix (gram.): invuchsel influenza: ploddeke (beschoft ollans griep) infrared (phys.): onderroet, onzichtbor roet initial inhibition (psych.): deurrepelschrik (beschoft ollans: drempelvrees) ink: énk (beschoft ollans: inkt) ink-stain: énkplak (beschoft ollans: inktvlek) inquire: stollestaire insect (zool.): zéspeutzje, kèèrrefbiesje, kèèrreverke (van beschoft ollans 'kerfdier') inspect: spékse môke inspector: spéksemôker instant (coffee): gâgeriete kaffe, drèktklèère kaffe intelligence: slummechat*, éssefors* intelligence quotient (I.Q.): slummechatswèèrde*, ésseforswèèrde* Intelligent Design: 't Slum Ontwèèrrep interesting: beujent interior: binne (mannem binne) internationaal: allerlandelak internationalism: allerlandelakat interpreter: vertolder, tollek (beschoft ollans: vertaler, tolk) intestine, small (anat.): smallen dèèrrem (beschoft ollans: dunne darm) invertebrate (zool.): potternosterloes biest (beschoft ollans: ongewerveld dier) iodine (chem.): jaut (beschoft ollans: jodium, jood) ionosphere (meteor.): éllentrikken doempkring, ijaunellog IQ: slummechatswèèrde iris (anat.): raigerbaugvlies iron (chem.): âzer (beschoft ollans: ijzer) Iron Curtain: d’ Âzere Drapperie irregular (gram.): onrégelier (beschoft ollans: onregelmatig) itch-mite (zool.): âtméémel (lit. houtmemel) ivory: aulefantenauren J Jacob's ladder (bot.): gevonnen âlege (verlirsing van den antwèèrrepse naam) Jack Russel terrier (dog breeds): russelke january: zjannewaarre, nievejorsmeunt jasper (mineral): zjaspèèrstie.n javelin throw: spiessmâte jealous: zjaloes jealousy: zjaloezechat jeans: naageltsjesbroek (beschoft ollans; spijkerbroek), kobojbroek jeans (fabrik): kobojbroekesâ Jehova's witnesses: getôge van Zjajauva jejenum (anat.): praupelen dèèrrem (beschoft ollans: nuchtere darm) jeroboam: sjampangdamzjan (beschoft ollans: grote champagnefles) jet black: pèkzwèt jet lag: vluchtmuchte jewel: zjuwiel, bizjoe juweler: rinksmit jezuit: zjuzzewiette (beschoft ollans: jezuïeten) Jezus: Zjuuzje(ke) job security: vastat va wèèrrek, dzjobzaikerat jockey: pèèrdekoerser jodhpurs: manèèsjkalson, rôtersbroek joga: zjauga, oe.stersen ontstrészjummenas joint owner: maidenâgenèr jojo: klumnon ('non' weurt gebreukt in de betiejekenis van 'tol' in Brabantse straiktaale: 'spitnon', kapnon, 't zusterwaurd veur 'jaujau' in 't beschoft ollans is 'klimtol'. In't Lirs weurt da sumpelweg 'klumkapnon' oef keurtwèg 'klumnon'.) jolly roger: zieroeversdrapaw, doetskopdrapaw joule (phys.): zjoel (0.24 ittenienaide) journal: gazét journalese: gazétteklap journalist: nifsjaager, nifszuuker, nifsgier judge: zjuusj judgement: zjuuzjemènt judo: zjuudau juggler: zjoengeleur* jugular vein (anat.): alsôjer Julian calendar: zjulsèzaarsen allemenak july: zjuulie jumble sale: vleu.jemèrt jumbo jet: zjumbauvlieger june: zjuunie jungle: oerwât juniper (bot.); zjenaivelbaizemboe.m junk food: boechtfrèèt junta: milletèèr rezjim Jupiter (astron., myth.): Zjuppeteir jurist: wètsgelie.rde justice department: minnestaire va zjustiesse juvenile court: joenkatsgerécht juvenile deliquence: joenkatsmiskeussink juvenile deliquent: joeng krappul juxtapose: nèffe'n ie.n pleutse juxtaposition: néffenie.npleutsink K kale: boerekoe.l kaleidoscope: toeverkâker kaolin (miner.): ????? keck (bot.): fleutsjeskèèrrevel (beschoft ollans: fluitenkruid) kennel: ondenottèl kepi: dinstklak kernel: kèèn (beschoft ollans: pit) kerosene: vliegnaft kestrel: stie.nkrijter (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen, beschoft ollans: torenvalk) kettle: kaitel kettle-drum: kaiteltroemmel kidney(s) (med.): trizaikes*, pisfabrikskes* kilogram (unit): killau, dobbelpont* kilolitre (unit): duuzelt lieter kilometer (unit): killemaiter, duuzeltmaiter kimono: zjappepon kirsch: kèzzendrank kitchen garden: grunselof (beschoft ollans: moestuin) kite: vliegort (beschoft ollans: vlieger) kiwi (zool.): streuske ('t ienegste klâ vaugeltsje in de strôsvaugelfamille, sumpellewèg de paddodderveurrem 'streuske' volstodd' oem dais biesje ne nôm te gaive) kiwi fruit (bot.): streuskesbais (genoemt no't streuske, zie kiwi) knapweed (bot.): pèèrdsknoppe (Idioticon van het Antwerps dialect, Jozef Cornelissen), beschoft ollans: knoopkruid knit: primme (beschoft ollans: breien) knock-out: van zanne sus geklopt L labia (anat.): trutflappe, schomteluppe (beschoft ollans schaamlippen) laboratory: veuskot, veuzôs (lit. vorskot, vorshuis), labbaw ladybird (zool.): luvveniersbie.sje lark (zool.): liewèèrk (antwèèrps: liewerk, beschoft ollans: leeuwerik) laser: laizer lasso: litskoe.r (luskoord) laurel (bot.): lavvelier lava (geol.): rotskots, vierslâk (vuurslijk), bèèrregspâfsel, rotskots lavendel (bot.): lavvenier leap-year: lank jôr (schrikkeljaar) lecithine (chem.): verdikker in nen deu.jer (emulgator (verdikkingsmiddel) in een dooier) leech (zool.): échel (beschoft ollans: bloedzuiger) leek (bot.): parâ (beschoft ollans prei) lemon (bot.): sintroen lemonade: lummenât, padodderveurrem: lummenètzje length: léngde (beschoft ollans: lengte) lettuce (bot.): salôt (beschoft ollans: sla) leukemia (med.): bloedkanker leutenant: luutenant liberal (person): blâ.zak Liberal Party: Blázakkepartâ, de blâ. libido: poepgustink library: boekerâ lie (of a house): gelèè (van eun ôs) lie, a white lie (expression): e leugesken oem baiterswul (beterswil, Idioticon van het Antwerps dialect, Jozef Cornelissen) lift: lift, eufkot*, assanseur light: licht, schénsel lightspeed: lichtrappechat lightening: blidderum, slinger, ellentrik in de loecht (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen, beschoft ollans: bliksemschicht) likewise: vansgelâke (beschoft ollans: insgelijks) lilac: krônaagel (beschoft ollans: sering) lilac (colour): krônaagelmôf lilly of the valley (bot.): èllekes van travèllekes (beschoft ollans: meiklokjes, lelietje-van-dalen) lime: lumoen (vergelèkt: lummenètzje) lime-tree (bot.): lindemboe.m limousine: slai lingerie: poepondergoet*, bikkinipon, bikkinipenwaar lion: lie. lion-tamer: lie.wendressairder (beschoft ollans: leeuwentemmer) lipofuscin (med.): âverdoemsbreunsel (ouderdomsbruin). Âverdoemsbreunsel oept zanâgen oep in de sélle métte jorrekes. liposuction (med.): smâtwègzôgerâ liquid (noun): vleu.jsel liquid (adj.): loepent, vleujeg liquorice: kallisjenât (beschoft ollans: zoethout) lisp: vallangeske (Zweus, Wim van Gelder) litchi: nautkès (lit. nootkers) Lithuania (geog.): Litâve Lithuanian: litâver; litaafs litterally: oep de létter little finger (anat.): pipzékske (Ést-oep-dem-Bèèrreg, Idioticon van het Antwerps dialect, Jozef Cornelissen) liver (anat.): spons, bierspons, bierspons living room: binnepleuts, livink (beschoft ollans: leefruimte, woonkamer) lizard: aartis (Jozef Cornelissen vermèlt et waur 'Artis' veur 'hagedis' in zan 'Idioticon van het Antwerps Dialect: Cornelis Kiliaan vermelt het als: Aerdtisse, Lacerta.) llama (zool.): kèèmelschaap (kameelschaap) loaf (of bread): bauké, bam lock-keeper: sassenier (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen, beschoft ollans: sluiswachter) logic: staikâvent (steekhoudend); staikâventat loin (anat.): léé (beschoft ollans: lenden) lonely: ie.ndeg louis d'or (French coin): gâve lowie Lublijana (capital of Slovenia): Loebelejan lucifer: lutteke, stèkske luck: sjaans luitenant (mil.): luutenant, lutte lumbar pain: lumbagau, lééziër (beschoft ollans: lendepijn) lumbar vertebra (anat.): lééwèèrrevels lung(s): loeng(e), loechtzakke*, aasemzakke M mach number: ontal kiere de boenkrapte, mach 5 = vâf kiere de boenkrapte, de boenkrapte mol vâf. machine: masjien, tôg (tuig) Madrid (capital of Spain): Madderit magnesium (chem.): maggenaizejum ('k vuul manâge saigeweurreg zoe meuug! Mannen ôsdoktaur pâst da'k e maggenaizejumtekeurt èm.) magnet: maggenait, plakâzer, trékstôl, trékoef (De vènte plékke'n on da wèfke lak âzerschropsel on e trékoef (trekhoef) oef maggenait. Da mèske is e plakâzer oep poete, e mannemaggenait) magnetic: maggenaitelak magnetism (phys.): maggenaitkracht, trékoefkragt magnetosphere (astron.): maggenaitgeuddel maffia: krapuulgilde magpie: anneke (van 'annekesnest', 't waurt 'anneke' betiekent 'ekster') maire: beurregemiester (beschoft ollans: burgemeester) maize (bot.): sponsen tèèrref (maîs) major (mil.): mazjour majorette: dansmarieke majority: de groetten oep, mierderat make-up: smoelplamuur (antwèèrreps) mammal (zool.): tutterbiest (beschoft ollans: zoogdier) manage (it): bérlikke (beschoft ollans: klaarspelen) Manneken Pis: Boeleke zâk, 't Zâkjoenk mantle (geology): èèrtfrak, frak marble: mèèrremel march: mèèrt mare (female horse): mèèr (Idioticon van het Antwerps dialect, Jozef Cornelissen) margarine: vrémde bauter marihuana: smoerkèmp marionette: poesjenèl marketing: mértonderzuuk marrow (anat.): mèèrrek (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen), beschoft ollans: merg) marry: trâve marriage: âvelak (beschoft ollans: huwelijk) marshall (field marshall): marsjal (Frans: maréchal, beschoft ollans: maarschalk) marsupalia (zool.): sjakosbieste (beschoft ollans: buideldieren) martyr: mérteléér (merteleer, Idioticon van het antwerps dialect, Jozef Cornelissen) masculine (gram.): véntelak mask: moembakkes mastectomy (med.): beustafzéttink matrimonal agency: âvelaksburau (beschoft ollans: huwelijksbureau) maximum: maksemoem, oep za mie.st, blaffonwèèrde, blaffon may: mâ maybe: meschinst (beschoft ollans: misschien) McCoy (in the expression: the real McCoy): passend schèltsje (beschoft ollans: Ware Jacob) meal: môltât (beschoft ollans: maaltijd) mean: mâ.ne meanwhile: tâtterwâl, tussendientwie medal: medolle medicine: doktaurderâ medlar (bot.): mipsel (beschoft ollans: mispel) medulla oblongata (anat.): lindemèèrrek (lindemèèrk, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) beschoft ollans: verlengde merg) meeting: vergèèring (beschoft ollans: vergadering) melt: smilte melting point: smiltpunt meniscus (anat.): meuntsje (meniscus lateralis: bezân meuntsje, meniscus medialis: middemeuntje) menopause: kiëre van de jôre, tuttuutekestât, vapeurrekeslaiftat, auvergank menses (med.): veranderinge, raigers, vodde mental arithmetic: ôt de kop raikere, kopraikere (beschoft ollans: hoofdrekenen) merchant: koe.pman (veulveurrem: koeplie) mercury: kwikzullever message: tie; get a message: tei krâge messenger RNA: boetschappersèèrrefstrenk metacarpus: bal van d'ant (bal van de hand, metacarpium, Idioticon van het Antwerps dialect, Jozef Cornelissen; beschoft ollans: middelhand) metal fatigue: metôlmugte metalloid (chem.): metallewiet meteor: wensstèèr methane (chem.): vennegâs (beschoft ollans: moerasgas) methanol (chem.): âtgiest, âtalkaul (beschoft ollans: houtgeest) metric system (math.): métrik stélsel mica: glimmer micro- (pref.):mikraup-: mikraupmaiter (micron), micraupgram, mikraupsegont, mikrauplieter microwave oven: gollevauve midday: noen (at noon: tenoenet (beschoft ollans: deze middag) middle finger: onkôsatsgebot (fingers = tien gebaude) midnight: spoekenoen* (spokenmiddag), étmolént (etmaaleinde, 24.00u), étmolauvergank midnight sun: étmolzonneke, spoekenoenzonneke midwife: baakel (beschoft ollans: vroedvrouw) milkshake: rutselpap milk-tooth: bieterke (beschoft ollans: melktand) milkyway: babeurboelvaar, papstrot (Second part like in the German 'milchstrasse' while the first part 'melk' in beschoft ollans 'melkweg' is replaced by the synonym 'pap' in order to make the Liers word completely different from the beschoft ollans word. Grooviieeee!!!) millenium: duuzelt jor, jorrekesduuzeldtal millet (bot.): girs (beschoft ollans: gierst) millimetre (metric unit): millemaiter millionaire: miljoenmondaike millipede (zool.): duuzeldbien (antwerps: duzendbiejen) millisecond (unit of time): millesegont minced meat: arsai (beschoft ollans: gehakt) mineral: gestie.nt (séssa, zonder eun èkke 'n oep 't lèste; beschoft ollans: gesteente) mineralogist: gestientegelierde, stie.nespesjalist mineral oil: boe.raule, éértaule (beschoft ollans: aardolie) minimize: veraaleniete (beschoft ollans: bagatelliseren) minimum: minnemoem, oep za minst minister (pol.): minnister, staatsschaipe (staatsschepen) Minister of Agriculture: staatschaipe va lantbâ Minister of Defense: staatschaipe van troepzaake Minister of Education: staatschaipe van schaulaffèèrre Minister of Finance: staatschaipe va finanses oef séntebelât (centenbeleid) Minister of Health: staatschaipe va volleksgezontat Minister of Justice: staatschaipe va zjustiesse minority: klânen oep minstrel: rollezanger (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen, beschoft ollans: troubadour, minstreel) minute: menuut (beschoft ollans: minuut) miscarriage (med.): misfal miss: juffra misses: madam mistake: missink, fât mister: manie.r mite (zool.): mèèmel mold: jeir(t) (beschoft ollans: aarde) molecule (chem.): meuzelingeske, mollekul molecular genetics: meuzzelingeskesèèrfelakatslie.r mollusc (zool.): slaplâvege (beschoft ollans: weekdieren) molybdenum (chem.): mobbeldiën money: sènte, piasters monocle: loenkgelas (lonkglas, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) beschoft ollans: oogglas) month: meunt (veulveurrem: meunde) morning: this morning: temorgend (beschoft ollans: vanmorgen) morning meanness (ochtendhumeur): verkierde-bie.n-krikkelat morning paper: morregentgazét (ochtendkrant) Mother Earth: Moeken Èèrdbol moustache: vrâvetrèèterke mouth-organ: montmuzikske move: boezjaire mu (greek character): mukke muezzin: taurekeuster (torenkoster) multiple sclerosis (med.): éssen-én-mèèrregzikte (letterlakke vertaalink ôt et Âslands: heila- og mænusýki) mumps (med.): dikoe.r (beschoft ollans: bof) muon (phys.): mukke muslim: muzzelman muslim woman: muzzelvrâ music: muziek, oe.rsnoep* mushroom: kabauterôs*, kabauterôzeke* (kabouterhuis) N nadir: polleviepunt (lit. hielpunt) naked: bloe.t, barrelèfs, in offanaideklie.rgoet (offanaide = Hof van Eden) nanotechnology (tech.): nanawteknik natural selection (biol.)): den témst van 't laive naughty: stijt (beschoft ollans: stout) Neanderthal man: najanderdaller necessary: persai (beschoft ollans: noodzakelijk; niet noodzakelijk = ni persai) need: noedeg èmme (beschoft ollans: nodig hebben) neglect: vernèglizaire (beschoft ollans: verwaarlozen) neighbourhood: avveronde, gebuure, oemtrék neoclassisism: niefklassiek neon (chem.): naijon, niefgâs neon decoration: naijonpaleuzze, naijondékkeraasse nerve: zainew (miervât: zainewai.je), sés, ellentrikôjer* (electrische ader) nervous system: séssesistaim, zainewaijestélsel neurologist: éssespesjalist neutrino (phys.): neutrinneke, noegabolleke neutron (phys.): naivediltsje (lit. nevendeeltje), nulbolleke neutron absorption (astrophys.): nulbollekesoepsloebberink, oepsloebberink van naivediltzjes (opslorping van nevendeeltjes) neutron bomb: nulbollekesboem, naivediltsjesboem New York: Nief Jeurrek, De groeten appel Newjorker: Niefjeurreker (vént), Niefjeurrekés (vrâ) New York Times: de Niefjeurreksen Tât next: teneuste (beschoft ollans: volgende) New Deal (hist.): De Nieuven Aanpak New York: NIef Jeurrek new year: nievejor night cap (borrel): mafpots (beschoft ollans: slaapmuts), e mafpotske sloebbere nightmare: grâveldroem, nachtmèèr (mèèr = merrie, Idioticon van het Antwerps dialect, Jozef Cornelissen) nimbus (meteorol.): raigerwollek nipple (anat.): taipel, beustwèrt (borstwrat) nitrogen: doeiloecht (dode lucht, van't frans 'azot', van't griks waurt da 'gi laive' wult ségge.) noble: aijel (antwerps: eèl, e saamekrumpsel van 'edel') noble gas (chem.): lôgâs nobody: ievangôr ni, gi'man, ginneniene noodles: neu.jels (beschoft ollans: noedels, ziet 'bagpipes') northern lights: paulschénsel note (money): brifke (beschoft ollans: biljet) notorious: beroenkt (van 'roenk' (= gerucht), beschoft ollans: berucht) november: novémber nucleotide (genet.): nuklaijautiet nudist: bloetloeper number (verb): nummerotaire (beschoft ollans: nummeren) number (noun): nummerau nudist: bloetloeper, kliereloeze nutmeg: krônaute O oat: aaver oat bran: aaverzaimele oblate: afgeplat (on de paule) oblique: nuus, schôn (scheuns) oblivion: vergaitentât obvious: vanâges, veurzanâgezazeulleverstklappent (Da klapt veur zanâgezazeullever = That goes without saying) ocelot (zool.): tâgerkat occasion: gelaigentat, van de gelaigentat proffetaire octagon: achtoek octagonal: achtoekech october: oktauber, bamismeunt (baafmismaand, baafmis = St Bavomis, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) octopus (zool.): achtèèrrem, énkvis oesophagus (anat.): sloekdèèrrem, kwakpâp, moekse stienwég oid (suffix): -ewiet (gelak in 'suskewiet', android - andrewiet, trapezoid = trapaizewiet, schizoid - schizzewiet, alkaloid - alkallewiet) oil: aule oil field: aulevélt oil lamp: vétpiereke oilman: aulemarsjant oil paint: aulevèèrref oil painting: aulevèèrreftablau oil refinery: aulezôverinksfabrik oil rig: auleboe.rplatveurrem oil tanker: aulemboet okapi: aizelzjiraf (beschoft ollans: ezelgiraf) O.K.: kifkif old age: âverdoem old-fashioned: van den âven trant oleander (bot.): lavvelierroe.s (oep de lètter vertolt in't beschoft ollans: laurierroos) oleaster (bot.): aulewulleg (Beschoft ollands: olijfwilg) olive: smâtebais, aulebais (smât iz' eun zusterwaurt van 'aule', zukt: smout, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) olive oil: fânaule (fijnolie), smâtebaizenaule Olympic games: d'Olumpische spaile. 'Oep d'Olumpische zaumerspaile van 2008 (twiëduzeld en acht) in Paikink won Tia Hellebaut (pronounce: tia-j- ellebât) de gâve medolle in 't oegspringe'. At the 2008 Summer Olympics in Bejing, Tia Hellebaut won the gold medal in the high jump. one and a half: onderallef onion (bot.): arjôn one-night stand: lossen én krosse onomatopoeia (ling.): kalankachternôdoenink open universe (astron.): aupen ielal, aupe stèèrrereumte (beschoft ollans: open heelal) operate (med.): opperaire (Z'èmme manne noenkel g'opperairt van eun gezwul on zanne sloekdèèrrem) opinion: gedacht; in my oninion: i ma gedacht opium: ôlsop (ôlbol = poppy) opportunity: gelaigentat opposite: saigenauvergestelste (beschoft ollans: tegenovergestelde, vergelekt: saigewaurdig = tegenwoordig)) orange (colour): appelsien, mastoesj orang-utan (zool.): rossen bosaap ore: ers (beschoft ollans: erts, vergelèkt: koorts - keurs) organ (music): eurregel organic food (biovoeding): reforremveujer, reforremfrèèt organist: eurregelspailer, eurregelist origami: zjapse vâkunst (lit. Japanse vouwkunst) origin: komaf originally: oersproengelak orpiment (min.): gèèlen arsenik, keuninksgèèl oval: ârond (lit. eirond) Oval Office: ârondem burauw ovary (anat.): ârewinkel (beschoft ollans: eierstokken) oxalic acid (chem.): sullekerzuur ('t suur in sulleker, 't antwèèrreps waurt veur 'zuring', Èngels: sorrel) ozon: auwzon, donderloecht Roestgâs (zuurstof) weurt in onzen doempkrink oemgeveurremt nor auwzon deuddem bliksem, én dormaij' émmek et donderloecht genumt) P painter: fânvèèrrever, (doek)vèèrrever (Antwèèrreps: fânschilder, beschoft ollans: kunstschilder) palate (anat.): g'aimelte (beschoft ollans: verhemelte) paleolithic diet: olbewoenersrezjim, 't rezjim van den âve stie.ntât palm tree: pallemboe.m palm oil: pallemaule painting: tablaw pancreas (anat.): bôktufklier (beschoft ollans: alvleesklier, soemtwâle 'n oek 'buikspeekselklier' genoemt; "tuf" is 't lirs waurt veu "speeksel") papaya (bot.): boe.mmeloen, boemeloen (boommeloen, lit. tree-melon) paper: pampier paper (a room): b'ange (beschoft ollans: behangen) paperclip: schôverke, attasjke parabole: wigkrumme (vertôlink van 't âslandse 'fleygbogi': fleygur (wig) + bogi (baug, mor weulle noeme da 'krumme', gelak as in 't beschoft ollans 'kromme') parakeet (zool.): parusj parallellogram (math.): schie.ve karaw (beschoft ollans 'ruitachtege'. 't Waurt 'karau' weurt gebreukt in de bedôdenis va 'ruit' in 't kaarte.) paramecium (zool.): sloefbiesje (beschoft ollans: pantoffeldier) pardon (express. :I beg you pardon): verékskuzairt ma (B.O.verontschuldig me; wéllek? (B.O. wablieft) parents: âvers (beschoft ollans: ouders) parhelion (astron.): bâzon (beschoft ollans: bijzon) parsec (astron.): parsegont ('parsec' iz d'afkeurtink van 'parallax second'. Den deurdembandsen afstant van d'èèrde tot on de zon weurt ne stèèrrekundegen ie.nat (AI) genoemt= 149.597.870.691 maiter. Daize wètte weurt onder iene baugsegont gezien vanaf ie.ne parsegont = 3,085 677 580 666 31 × 1016 m, oefterweul 3,26 lichtjor = euzjenâr 206.264,8062 AE parsley (bot.):pittersèèle (Antwèèrreps: pitterselie) past participle (gram.): verlaije diejelwaurt pavement: lantoer pea: ârt (beschoft ollans: erwt) peach: pés peanut (bot.): aapeneutzje pearl: pèèrrel peat: teurref (beschoft ollans: turf) penalty: penantie, ollefmaiter* (z'adde nen ollefmaiter én e roei kaart on um pan) pennicillium (bot.): pensiëlschummel pension: (â)paikesprai percent: tenondert, tenondertsje perch (zool.): baas (beschoft ollans: baars) perfectionist: nâzuuker (nauwzoeker) period (chem.): oeftstofferâ (hoofdstoffenrij) periodic system (chem.): oeftstoffestèlsel (hoofdstoffenstelsel) periodic table (chem.): oeftstoffetaafel, oeftgutsjestaafel (hoofdstoffentafel) per mil: ten duuzelt, tenduuzeltsje (percent = ten ondert) perplexed: verbâveraird persimmon (fruit): pézzemon, daadelprôm (âslands: döðlupluplóma = dadelpruim) pewter: blék (beschoft ollans: blik) pharmacist: pillendrôjer pharmacy: pillewinkel pheasant (zool.): fezant (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) philatelist: témperier, témperkollékteur philately: témperierderâ phonology (ling.): kalankelie.r photosphere: lichtfrak (van de zon) piece of cake (expr.): e fleutsje van eun deutsje picture: avbèltsel (antwèèrreps) pigment: kaleursel pilgrim: bèèwèèger (veutsbâfsel oep 't wèèrrekwaurt 'bèèwegen', Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) pilgrimage: bèèweg (beschoft ollans: bedevaart) pink (bot.): zjenoffel (a droeg een zjenoffel op zan zjip) pipe organ: bôzeneurregel (beschoft ollans: pijporgel) pitchblende (min.): pékérs* (lit. pekerts) pixel: bèltkeurrel plagiarist: tekstratter plane (geom.): platat*, pladèèrremte*, vlak (beschoft ollans: vlak) planet: palnait (beschoft ollans: planeet) plaster: pleuster plate: talloer platinum (chem.): witgât platypus (zool.): Èndesnabbelbiest (beschoft ollans: vogelbekdier) please (verb): b'aage (beschoft ollans: behagen) Pleiades (astron.): De zaive begéntjes (âge vinsel), zaivegestèèrt (zevengesternte, gestèèrt is 't antwèèrreps waurt) plenty: avollontai; Horn of Plenty: den Avollontaijauren plexiglass: plastikglas pliant (adj.): katsjoew plough: èère (ère, (Idioticon van het Antwerps dialect, Jozef Cornelissen, beschoft ollans: ploegen) plug (electr.): kattekop (beschoft ollans: stekker) plural (gram.): veulveurrem (beschoft ollans meervoud, 't saigenauvergestèlste iet den 'alliejenveurrem' (beschoft ollans enkelvoud) plutonium (chem.): èlleloet (lit. hellelood), splâtzilver (lit. splijtzilver) pneumonia (med.): floores point of the compass: wôkante (beschoft ollans: windstreken) police officer: veuster polite: voldoenelak (antwèèrreps) polonium (chem.): mariekesloet (oerstof twie pleutsen veurbâ loet; vernoemd nor de paulse schâkundige Marie Curie) poodle (dog): peujel (see 'bagpipes') poppy (bot.): ôlbol (beschoft ollans: papaver) porn: poeperâ porn industry: poepnâverat positive thinking: méj' eun pluske pâze, pluspâze (negative thinking: méj' eun minneke pâze, minpâze) positron (phys.): pluséllentronneke (positive electron) possible: meugentlak potassium (chem.): krôtzullever (beschoft ollans: kalium; Krôtzullever is 't metôl in krôt (buskrôt) potato: taater praying desk: kreupel (beschoft ollans: bidbankje) precipice: dieperik (afgrond) precise (adj.): nâkaumech (beschoft ollans: nauwkeurig) precision: nâkaumentat (van: "'t komt ni zoe nâ"), pessizze (van "pessies") predicate (gram.): gezeg (in't antwèèrreps gebreukt veur 'gezegde' in de betie.kenis van 'zegswijze' mor 't kan oek dienen as sprôkkundegen tèèrrem) prefer: lieverder èmme prefix (gram.): veurvuchsel preposition (gram.): veursmètsel (beschoft ollans: voorzetsel) priapism (med.): koppige stâve pride: vrietechat, fierechat prince charming: Jan van Pas (beschoft ollans: ware Jacob) primate (zool.): iestebiest (Lit. in beschoft ollans: Eerstebeest), éssebieste (hersendieren) prism (geom.): kantepilèèr (beschoft ollands: kantzuil) prison: gevang (beschoft ollans: gevangenis) probe: praup proceedings: andeleuzze (mân âge waurd, gegrond oep 't antwèèrreps 'handelezatie' produkt: produkt, vervordechsel (vervaardigsel)* professor: oeggelierde (oeggelierde in de zaidelier (ethicist), oeggelierde in d'èèrdrâkskunde oef zjaijaugrafie (geograaf), in de spikkelozjie (psychology) pronounciation: ôspraikink* ('k Èm dadd' e békke verandert oem et e békke minder oep 't beschoft ollans 'uitspraak' te doen trékke.) proportional: novvenant: inversely proportional to: èèveréksnovvenant iet (beschoft ollans: omgekeerd evenredig met iets); directly proportional to: régtnovvenant iet (beschoft ollans: recht evenredig met iets). prostate (anat.): schietklier, prospèèr prostatectomy (med.): 't prospèrreken ewègsnâje protein: tikkenijrewitzje (mollekulleke, meuzelingeske); tikkenijrewit (de stof) proton (phys.): plusbolleke, plusdiejeltsje protozoan (zool.): oerbiesje protuberance (astron.): zonnetoeng proud: vrieteg psychiater: bauvekaamerrestorateur, vâzevastdrôjer*, de man mètte turlevies* (oem vâze vast te drôje) psychology: spikkelozjie pterodactyl: fliermonster (vleerdraak) pudding: boddink puff-pastry: blotterdieg (van "afblottere", bladerdeeg) pulsar (astron.): raddejaustèèr, kapnonstèèr (kapnon = spinning top) punched card: kottekeskaart (beschoft ollans: ponskaart) pupil (anat.); kinneke (van't oeg) purple: môf pyjamas: pon pyramid (geom.): kantekubberdon (oep de létter vertolt: kantenkegel, http://www.cuberdons.com/page3.html) pyromania: (oep)fikzikte, afstaukzikte pyromaniac: oepfiksot, afstauker Q quantity: zeui, oeveulat quantum mechanics: kwantsjeslie.r quark (phys.): kweurrek quarter (of an hour): kortier quasar (astron.): kwasser R reastor (nuclear): ataumauve rabarber (bot.): rebèèrbel (beschoft ollans: rabarber) rabbit (zool.): kornân radio astronomy: raddejaustèèrrekunde radiologist: plôtepakker, ôtlichter (beschoft ollans: radioloog) radiowaves (phys.): raddejaugolleve radish (bot.): knolleke, radéske (beschoft ollans: radijs) radon: strôlgâs ragtag and bobtail (expression): Jan Gat é za gevollech* (beschoft ollans: Jan Rap en zijn maat, het gepeupel) rail: lie.s railway: de roet (beschoft ollans: spoorwegen) rain forest: raigerwât, aivenèèrsbos RAM (comp.): wèèrrekg'eujge rancid: geuls (beschoft ollans: ranzig) random function (cryptography): wildenboeffunkse rather: lieverder (beschoft ollans: liever) razor: schoos reasoning: rézzenaasse, rézzeneuzze rector: univbeuzze redcurrant: ollebèès redhead (girl): akkasjoeke redshift (astron.): roetverschôvink reedmace (bot.): fakkel (beschoft ollans: lisdodde) reflectance spectrum: vroemschânkaleureraut relativity, theory of (phys.): betrèkkelakatslier (oep de létter vertolt in't beschoft ollans: betrekkelijkheidsleer) remember: d'r oep kaume, rappelaire remnant: rammenant reproduce (biol.): veutskwie.ke (kornâne kwieke unâge veuts lak zot: rabbits reproduce like crazy) reproduction: 't veutskwie.ke, veutskwie.k reseda (bot.): roezezjip (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen, beschoft ollans: reseda) restaurant: aitôs, restorrant return: vroemkaume rhinoceros (zool): fagoempelaurn (beschoft ollans: neushoorn) rhomb (math.): karoo rhythm: voes rib (anat.): rub ribose (chem.): rubausôker (ribo-suiker) ribosoom: vertolkeurrel (vertaalkorrel) rice (bot.): râs (beschoft ollans: rijst) rice-grain: râskeurrel rice-paper: râspampier ring-finger: iedékske (iedeksken, Est-oeb-den-bèèrrechs, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) beschoft ollans: ringvinger) R.I.P.: Recht In't Putteke R.N.A.: dinstèèrrefstof (lit. diensterfstof), dinstéérrefkeurrekes, ribaukèèrrenzuur robin redbreast (zool.): roeibeusje (beschoft ollans: roodborstje) robot: masjienmanneke, wèèrrekpoep rock (wiegen): nijne (Idioticon van het Antwerps dialect, Jozef Cornelissen) rocking-chair: kwikkelstoel (beschoft ollans: schommelstoel) rod: reuj (beschoft ollans: roede) rodium (chem.): rodairzullever (rodaire = roderen, galvanizaire me rodairzullever) Rohrschach-test (psych.): énkplakkentèst Roller-skates: talétte ROM: laisgeuge, laismémaure round about: roemmedoem (beschoft ollans: rondom) rowan berry (bot.): kwalsterbais (lijsterbes) rubber: katsjoe, réksel* (niefveurremink van âge gemok) rubidium (chem.): rubbedezjum ruminant (biol.): nirker (kompt in veul brabbantse straiktaale veur), erknâver* (beschoft ollans: herkauwer) ruminate: nirke (ziet; ruminant), vanèèrknâver rumours: roenk rye (bot.): rugge (beschoft ollans: rogge, pâst on 'ruggembroetkèèrremis', e wâkfoer in Lier) S sabre: savel (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen, beschoft ollans: sabel) sabre-tooth tiger (zool.): saveltantkat sacrament: gerécht sacrifice: verstèèrrevingske sacristy (rel.): sakkerstijn sadist: zie.rdoender safety pin: toespel (beschoft ollans: veiligheidsspeld) sail: vèère salamander: lammesander*, slâkmonsterke* salivary glands (anat.): spiekfabrikskes (speekselklieren) salpetre: krôtzât (létterlak vertolt in' t beschoft ollans: kruitzout, het zout in kruit, buskruit, d' andere twie bestanttiejele, sollefer én âtskaul zèn gin zâte) salvia (bot.): savie (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen, beschoft ollans: salie) same to you! (expression): vansgelâke (beschoft ollands: insgelijks) samurai: râsridder (lit. rijstridder) sansevieria (bot.): vrâvetoenge (beschoft ollans: vrouwentongen) sarcoma (med.): vlieskanker Saturn: Rinkpalnait satellite: kunstmeuntsje satellite state: poesjenélstot (poesjenél = marionet) saying: gezég (Antwèèrreps, beschoft ollans: gezegde), zégsel* scandalize: verschrangelizaire scar: léttie.ke (Kadots, Wim van Gelder) scene: sèèn schoolboard: schrâfbèrt scrape: schreuffele (beschoft ollans: schrapen) scrotum (anat.): kaloete, zak sculptor: beldâver, gutser, bâteldichter* sculpture: beldâwèèrk seal (zool.): ziejont second-hand: twiddants selenium (chem.): solleferbruur self-absorption (astron.): zeullefoepsloebberink self-willedness: âgentwillechat (beschoft ollans: eigenzinnigheid; âgentwillechat iz' eun verlirsink van 't antwèèrreps: agewilleget. 'k Émmet zeullef iniengedrô.t onder invleu.j van 't bâwaurt 'âgentlak') semolina: smoel, semolina pudding: smoelpap sensitive plant (bot.): kreutzje-ruurt-ma-ni sensitivity: gevuulechat september: séptémber sergeant (mil.): sérzjant series: raut (beschoft ollans: reeks) servant: diender (beschoft ollans: dienaar) SETI (Search for Extraterrestrial Intelligence): gruunventjesoepspaurink several: verschillege shade: loemmerte (beschoft ollans: schaduw) shah (Persian monarch): pézzekeunink, schacht (Kluchtnom veur de shah vam Pézzeland, oepgenaume in 't Idioticon van het Antwerps Dialect van Jozef Cornelissen) shale (min.): scheulle (scalie) shalot (bot.): sijsloek (sauslook), schaloenekes (auverpaksel van 't antwèèrreps, zukt: schaloenekes, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) shed (afdak): avank (Kadots, Wim van Gelder) sheep's sorrel (bot.): schoppekessulleker (schaapsulker, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen, beschoft ollans: schaapzuring) shopping bag: nétzak (beschoft ollans: boodschappentas) short-tempered: keu(r)t-van-stof (beschoft ollans: opvliegend) shortly: sambiet, strak shortly after: keurtsnodaatem shoulder-blades (anat.): schâverblôje, vleugeltjes shrew (zool.): jeirdolleke shrimp (zool.): gérnot (beschoft ollans: garnaal) sickle: zichel sickle-cell anemia: zichelselbloedèèrremeu.j sieve: témst (zn.), téémze (verb) sign-board: angbèrt silver (chem.): zullever (beschoft ollans: zilver) simple future (gram.): onvolmokt toekaumenden tât simple past (gram.): onvolmokt verlaijen tât simple present (gram.): onvolmokt saigeweurregen tât (beschoft ollans: onvoltooid tegenwoordige tijd. Den tèèrrem 'onvolmaakt' wier genoemt in 'Idioticon van het Antwerps dialect door Jozef Cornelissen ôt 1901) since (prep.): sint (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) singular (gram.): alliejenveurrem (beschoft ollans enkelvoud, 't saigenauvergestèlste iet de veulveurrem (beschoft ollans meervoud) situation: oemstandechat, sittewaasse sixty-nine (sexual position): obbeldesobbele (Obbeldesobbel is de lirsen bânôm veur 't getal naigenenzésteg in 't kiene) skate: schofferdâne skateboard: schofferdânplank skeleton (anat.): knaukembazâr*, bottegestél, gebie.nt (gin eukke oep 't léste!), geromte (beschoft ollans: beendergestel, skelet, gebeente, geraamte) skull: schaidel, éllemknauk* (helmknook), békkeniel* (verlirsing va, 'bekkeneel', eun verâvert susterwaurt veur 'schedel'), éssepan sleep: slôpe, sloppele*, maffe sleepiness: vaakachtichat (beschoft ollans: slaperigheid) sleepy: vaakachtech (beschoft ollans: slaperig), sloppelachtech* slip of the tongue, make a (verspreken): misklappe slip of the tongue: misklapsel slippery: gelatteg smart: badderant (beschoft ollans: bijdehands) smile: grèèmele (beschoft ollans: glimlachen) smith: smét smithy: smis smog: smoermist smoke (verb): paffe smoke curtain: smoerdrapperie (rookgordijn) smooth: ie.ngaleg snow-owl (zool.): sniejôl (beschoft ollans: sneeuwuil) soda (chem.): duuvel soft: zocht (beschoft ollans: zacht) soften: verzochte solitary: ie.ndeg solitude: ie.ndechat sonic boom (phys.): stroljaagerboenk soon: onderant, in 't keurt (beschoft ollans: binnenkort) sorrel (bot.): sulleker (sulker, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen, beschoft ollans: zuring) soot: zoet (beschoft ollans: roet) sorting centre: trijairspèllement sound (phon.):kalank (b'invleu.jt deur 'gekajank' én waurde gelak as 'kaladiesse' en 'kaleur'. sound-barrier (phys.): knalgrèns: The airplane breaks the sound-barrier = 't fliegmasjien auverschrèt te knalgrèns. soundbox: kalankkas sound change (ling.): kalankoepschôvink (beschoft ollans: klankverschuiving) Sovjet: sosrus Soviet-Union: Sosrusland, Roet Rusland sow-bug (zool.): vééreken (beschoft ollans: pissebed) spaghetti: slirtendieg, piereneu.jels (pierennoedels), piere* (Italjaanen weurre soemtwijle sliertendiegfrèèters genoemd) spark: voenk, ammelinge sparking plug: boezjie, voenker* sparrow-hawk (zool.): staiker (E kèmpisch waurt veur 'sperwer' vernumt as 'stèèker' in 't Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) spectator: beziender (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) spectrometre (astron.): kaleurerautmaiter* spectrum: kaleureraut* sperma: zakpap* spider (zool.): spinnekop spider web: spinnekoppenétte spina bifida (med.): gesplaite potternoster (beschoft ollans (A.N.): open rug) spinach (bot.): spineuzze (beschoft ollans: spinazie) spiral galaxy (astron.): krollemist, krollepapstrot (beschoft ollans spiraalnevel, The milkyway is a spiral galaxy: De papstrot is ne krollemist) spiral arm (astron.): papstrotkrol (lit. in beschoft ollans: melkwegarm) spit (verb): tuffe, spieke (beschoft ollans: spuwen) spleen (anat.): lie.n* (beschoft ollans: milt, lien iz' eun zusterwaurt da ni veul ni mier gebreukt weurt. 'k ém et auvergepakt oemda g'et goe verlirsbor is) splinter: splinster (beschoft ollans: splinter) splinter group: splinstergroep spoiled: bedeurreve (beschoft ollans: verwend, eum bedeurreve (kla)joenk (a spoiled child) sprawl: spéttele (beschoft ollans: spartelen) square: oks (beschoft ollans: haaks); virkant (beschoft ollans: vierkant) square: tottetwidde, kwadderot (wadd'is drâ tottetwidde, in't kwadderot? naigé) square root: virkantsweuttel (beschoft ollans vierkantswortel) squirrel (zool.): aikaurn stage: estraade (beschoft ollans: podium) stamp (postage): témper, koppeke (E kopke oep nen brief plakken, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) starch (chem.): stéssel (famille van 'stijfsel'. Zetmeel wier as 'stessel' gebreukt. In't Fries klappe z' auver 'stiselmoal' en 't Pauls 'skrobia' wult zoweul 'stijfsel' as 'zetmeel' zégge.) star cluster (astron.): stèèrrenoep starling (zool.): sprie (beschoft ollans: spreeuw) state (of things): gestèltat station: staase stegosaur (zool.): kamdrôkebiest step: trot (beschoft ollans: stap) stereoscope: loerkaske (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) beschoft ollans) sterile (med.): van den tand sterilize: van den tand maake (van vrâve); doe.tkeusse (van testbeuskes). stewart: stoert (ne schipperstèèrrem ôt et Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) sting (of a wasp or bee): gatpin*, danger (rupelstreek) Stockholm (capital of Sweden): Stokollem stork (zool.): eu.jevèèr (beschoft ollans: ooievaar) strait-jacket: dwankbôs, zottezjip stratocumulus (meteorol.): seuzzewollek stratosphere (meteorol.): seuzzenaimel, seuzzezwèèrrek (= dekenhemel, Lat. stratum, beschoft ollans 'deken', Liers 'seuzze' + verlirsing van 'zwerk', eun ât waurd veur 'hemelgewelf') stratum corneum (anat.): aurenlogske (hoornlaag(je)) straw: stroet (beschoft ollans: stro) strawberry (bot.): jèèrbèès (beschoft ollans: aardbei) stretcher (med.): beurre (draagberrie) stroke (med.): geroktat, attak (beschoft ollans: herseninfarct) student: oeglierlink stumble: tsjoempele (beschoft ollans: strompelen); strunkele (beschoft ollans: struikelen) stumbling block: strunkeldeurrepel (beschoft ollans: struikelblok) subcutaneous tissue (anat.): ôtbèt (âslands: húðbeður = huidbed) such, such a: zoe, zoe.ne suddenly: inies, inienekieraf, knots (beschoft ollans: plots, opeens) sugar: sôker, zutsel* sugar cube: sôkerklotteke, zutselklotteke* suffix (gram.): achtervuchsel sulfur (chem.): sollefer suicide: verdoenink, zeullefmoert sultry: doef, zoel (beschoft ollans: zwoel) sunspot (astron): zonneplak supercluster (astrophys.): papstrôtenoep*, groeten tros* superlative (gram.): troeftrai* (beschoft ollans: overtreffende trap) supernova (astron.): supernova remnant (astron.): auverschot van ne knalreus supersonic: boenkrap (e boenkrap vliegmasjien) surgeon: surrezân (surrezijn (van Fr. chirurgien, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) beschoft ollans: chirurg, chirurgijn) sweetbread: zwaizels (beschoft ollans: zwezerikken) sweet William (bot.): kâkes (beschoft ollans: duizendschoon) syllable (gram.): lèttergrabbel(ke) synonym: zusterwaurd synthetic: va schâtkundeg gemok (van chemische makelij) syrup: saraup, siraup ('t ieste wâkt mier af van't beschoft ollanse waurd, zoedus is't baiter dieje te gebrôke) T talent: gaaf tambourine: boemkarrewitzje (beschoft ollans: tamboerijn) tanker: aulemboet tar: târ (beschoft ollans: teer) tauon (phys.): tauwke tea: tai (beschoft ollans: thee) tea-leaves: taiblorrekes tectonics: schôfplaatetaijerie teff (bot.): padoddergirs ('Teff' weurt in't deuts soemtwâlen oek 'dwerghirse' genoemt. Ache daiz bajienvuchsel va waurde lètterlak auvergepakt in't beschoft ollants krègde 'dwerggierst'; 't Antwèèrreps waurt veur 'gerst' is 'gers', wa mokt da 'gierst', 'girs' zâ weurre) telegram: dépésjke telescope: stèèrrekâker televangelist: télleviesprieker television: téllevies, piepkas (antwèèrreps) telomere: kroemmezaumtsjoepeke (chromosome-cap) tendon: fas; Achilles' tendon: Asjielfas terminology: gelierdebollevokabbelèèr, stielvokabbelèèr terrier (dog): dabberke (dabbe = graave) testosterone (chem.): kaloetormaun then: tuns, tunst (beschoft ollans: toen) theology: taijelozjie therefore: dorveur, oemdiejeworroem*, deurdientwil (kempens) think tank: pâspot thousand: duzeld throat (anat.): straut (beschoft ollans: keel) thrush (zool.): lèster thumb: dôm (beschoft ollans: duim) thymus: zwaizel (beschoft ollans: thymus, zwezerik) Tibet: Daklant ('t Lant oep 't dak van de wèèrelt) Tibetian: Daklander; Daklans tie: strépper, èèrink, plattestront (beschoft ollans: das) timber: tummerât (beschoft ollans: timmerhout) time zone: uurgeurdel Timothy-gras (bot.): lammerstèèrt Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen, beschoft ollans: timoteegras tip: (zôp)feu.j (foei), poerbwarreke tit (zool.): miejes (beschoft ollans: mees); Great tit: kèèsmiejezeke (beschoft ollans: koolmees) Titan (myth.): Aimelèèrrevers (lit. Hemelervers) tobacco: toebak (beschoft ollans: tabak) toga: toeg together: tegôr (beschoft ollans: tesamen) toilet: euske Tokyo (capital of Japan): Tokkejau tongue (anat.); toeng, bèèleke, lakker, lakspier tonight: taavet tonsil (anat.): koen (Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen, beschoft ollans: keelamandelen) toothache: piânauzie.r torch: teurs (verliers gelak as koorts -keurs) torture (verb): mértele (zie: martyr) torus (geom.: ringbôs (ringbuis) toucan (zool.): zichelbèk toucanet (zool.): zichelbékske touch: titse (beschoft ollans: aanraken) touch screen (comp.): titsschèèrrem tournament: terneu.j* train: tsjoek trapezium (math.): trapais trench (warfare): loepgrécht triceratops (zool.): drijjaurendrôkebiest T-rex: drôkebiestekeunink triangel: drâjoekske*, pingel* triangular: drâkanteg triceps: ellembaugstrèkker, bôteste forsbolle trilobite (zool.): drijleubbeke, drijleubber trombone: trektoeter (beschoft ollans: schhuiftrompet) tropic of cancer (geogr.): krieftskiejerkrink tropic of capricorn (geogr.): stienboekskiejerkrink troposphere (meteor.): wairaimel (lit. weerhemel) tropics (geogr.): ittegeuddel (hittegordel, tropen): Den zoe.g'ieten ittegeuddel lèè tusse de krèèftskie.rkrink én de stie.nboekskie.rkrink mèj' in't midde den aivenèèr. trout (biol.): florèl truant: play truant: karosse (beschoft ollans: spijbelen) truck: kabbiljon trucker: kabbiljoneur tse-tse fly (zool.): toengvlieg (Lat. Glossinidae, German Zungfliege) T-shirt: ém mè keurte mâve, tajém (T = tai + ém (hemd)) tuberculosis: beustwaater, tairink tuesday: déstag tumor: gezwul tune (of a program): beginlieke, veurmuziekske, startlieke turban: doekoet* (doekhoed, tulband) U ultraviolet: auverviaultjesmöf, auvermöf (lit. overviooltjespaars, overpaars) umbilical cord (med.): meu.jerkoer (lit. moederkoord) uneven (rough): mèj’ ulten ém bulte unicorn: ie.nauren universe: ilal (iejelal), stèèrrereumte, 't bauvedoempkrinkse (bovendampkringse) unlikely: ie.n oeb de tien (beschoft ollans: onwaarschijnlijk) unlimited: zonder-énd-oef-maat (verlierste antwèèrreps' zégsel) unmarried maternity: aagwèèverâ (oep de létter in 't beschoft ollans vertolt: haagweduwschap, ongehuwd moederschap) Uranium: vovôloet, U-238: Vovôloet twiejondertachtendettig uric acid: zékselzuur, zâkzuur Ursa Major (astron.): ('t gestèèrt van den èllewaage (Antwèèrreps) U.S.A.: Verienegde stôte van Amaireka usurer: afolder (beschoft ollans: woekeraar, afzetter) uterus (anat.): spaarpot, meu.jerzak, boelekesblaas uvala (anat.): ziltsje (zieltje, idioticon van het antwerps dialect, Jozef Cornelissen) V vacation: vakanse valve: zjoepap (beschoft ollans: ventiel) vanadium (chem.): zuurèèrtâzer (De natuurlakke roestgâzâvelakke (roestgashuwelijken, zuurstofverbindingen) van d'oeftstoffe in dais famille weurre 'zuure èèrde' genumt. Vanadium stod drij pleutse réchs van âzer oep dezeullefste periaude, dormaij émmek 'vanadium' 'zuurèèrt-âzer' genumt.) vanilla: vannil vanilla ice: vannilkrémgelas vanille pudding: vannilboddink vanilline (chem.): vannilstof Vatican: 't Âleg Steutsje, 't Vattekon vector (math.): knoep (âslants: hnit (= knoep) vegetables: grunsel (beschoft ollans: groenten) vegetarian: vliesontâver, grunselfrètter ventilate: verloechte (beschoft ollans: verluchten, ventileren) venture: riskeuzze (beschoft ollans: waagstuk) veil: voe.l (beschoft ollans: sluier) velvet: floer (beschoft ollans: fluweel; 'floere zjante' = 'fluwelen handschoenen') ventriloquist: bôkspraiker, luppestilâver* vermin: ongediert, verénnewairbiesjes* vertebrate (zool.): potternosterbieste (beschoft ollans: gewerveld dier) vertical: loetrecht vertigo (med.): drônisse (beschoft ollans: duizelingen) vertiginous: drônisgaiveg* (beschoft ollans: duizelingwekkend) veterinarian: pèèrdemiester vigilant: gewaareg (Antwèèrreps) violet: vieultjesmôf, vieultjeskaleureg violin: vaidel (van 'vedel' (kempisch) violonist: vaidelstrâker, vaidelèr (vedelaar) virgin: mèèdeke (beschoft ollans: maagd) virginity: mogdoem (Antwèèrreps: maogdom) virus: vieres visibly: badderoege (beschoft ollans: zienderogen) voiced (gram.): stèmèmmeg* voiceless (gram.): stèmmissent volcano: vierspâvendem bèèrreg, kotsbèèrreg volcanologist: kotsbèèrregonderzuuker, éértviergelie.rde (aardvuurgeleerde) vulcanize: sollefere (Beschoft ollans: vulkaniseren, zwavelen) W walk up and down: heuzzele (beschoft ollans: ijsberen) want: wullen wart: wért (beschoft ollans: wrat) wash-leather: zoemelap (beschoft ollans: zeemvel) wasp (zool.): pèèweps, weps (beschoft ollans: wesp) water beetle: vismoeier, vismeu.jer (Woordenboek der bbrabantse dialecten, beschoft ollans: watertor) watchful: gewaareg (beschoft ollans: waakzaam) weasel: wessel web: gewèèf (spinnegewèèf = spinneweb, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen, beschoft ollans: web) website: gewèèfgront weigh: kwikke what kind of: waffer (beschoft ollans: wat voor een) wheat: tèèrref (beschoft ollans: tarwe) wheat bran: tèèrrefzaimele wheat bread: tèèrreve broet wheelchair: kèrreke (Z'èmmen eum auveroep geraijen èn nâ zit eum in e kèrreke.) whiplash (med.): neksnok, dzjak (a liet zan zwiep dzjakke, Krumfee, Wim van Gelder) whiskers: fabrieje whisper: féstele, fleustere white dwarf (astron.): witten dwèèrreg whitethroat, lesser (zool.): aagkwèt (Antwèèrreps: haagkwet, beschoft ollans: braamsluiper) whooping cough (med.): kiekust widower: waivenèèr (beschoft ollans: weduwenaar) wig: parruk wild boar (zool.): wild vèèrreke (Woordenboek der brabantse dialecten) winter solstice (21 december): bôteslô.t, keurtsten dag wisdom-tooth (anat.): boektant, slummechatsbieter wisent (zool.): bozos (bos-os) wither (flowers): verslénse (beschoft ollants: verwelken) wood: â.t (beschoft ollans: hout) wood-carver: âtkapper (beschoft ollans: houthakker) wood-worm (zool.): âtweurrem World Wide Web: wèèrreltgewèèf (web = gewèèf, Idioticon van het Antwerps Dialect, Jozef Cornelissen) wren: winterkeuninkske wrinkle: rumpel (zn), verrumpele (ww) X xenolith: vrémdrots xenon (chem.): vrémtloecht Y yeast: gis (Antwèèrreps: gis, beschoft ollans: gist) yellowhammer (zool.): geelord (Wim van Gelder, Krumfee, beschoft ollans: geelgors) joghurt: joekkert yolk: deu.jer (beschoft ollans: dooier) yorkshire terrier: jeurrekske youth: joenkat, zjeugt, joenge saurt ('t bèste is oem zoeveul meujgelak 'joenkat' oef 'joenge saurt' te gebrôke, da klinkt ielegôr anders dan 't beschoft ollanse 'jeugd': De joenkat van saigeweurreg! ZOEMUTTASÉ!!!!!) youth center: joenkatskot, zjeugtôs (beschoft ollands: jeugdcentrum, jeugdhuis) yule: bôteslô.t Z zenith: nokpunt zero visibility: bros zichtborat, zicht noppes Zeus (myth.): Dzjuus (Zeus = Deus = Dieu = Dzjuu) zodiac: biestenband (beschoft ollans: dierenriem) zoo: zjollezjie, biestenof